Giáo viên: Nguyễn Thị Hương
Tổ Vật lý - KTCN - Tin học
Trường THPT Thuận Thành số 1
Kiểm tra bài cũ
Trong quang phổ vạch của nguyên tử Hiđrô, dãy Laiman được tạo thành khi nào?
Trả lời:
Khi các electron chuyển từ các quỹ đạo ngoài về quỹ đạo K.



























e
L
K
Phôtôn
Hạt nhân
Nguyên tử H
Tiết
82
Béc-cơ-ren (1852-1908)
Pi-e Quy-ri (1859-1906)
Ma-ri Quy-ri (1867-1934)
Các nhà bác học đi tiên phong nghiên cứu xự phóng xạ.
1. Sự phóng xạ
a. Định nghĩa
Phóng xạ là hiện tượng một hạt nhân tự động phóng ra những bức xạ, gọi là tia phóng xạ và biến đổi thành hạt nhân khác.
Ví dụ:
b. Đặc điểm
- Tia phóng xạ phát ra từ hạt nhân.
- Là quá trình biến đổi hạt nhân.
- Chỉ phụ thuộc các nguyên nhân bên trong hạt nhân.
(Nhiệt độ, áp suất, môi trường xung quanh…)
Tiết 82. Sự phóng xạ
+
-
-
+


Các tia phóng xạ đi qua điện trường ở giữa hai bản của một tụ điện.
Em hãy nêu bản chất và đặc điểm của các tia phóng xạ này?
Tiết 82. Sự phóng xạ
1. Sự phóng xạ
2. Các tia phóng xạ
+ vo  2.107 m/s

+Ion hóa mạnh môi
trường.

+ Smax = 8 cm
(Trong không khí) .

+ Không xuyên qua
được tờ bìa dày
1mm.
- : là e-

+: là e+
+ v0 ? c = 3.108m/s

+ Ion hoá môi trường nhưng yếu hơn tia ?
+ Smax t?i hàng trăm mét trong không khí
+ Có thể xuyên qua được lá nhôm cỡ mm
Phôtôn có năng lượng lớn.
( ≤ 0,01 nm)
+v0 = c = 3.108m/s
+Có khả năng đâm xuyên rất mạnh, có thể xuyên qua được lớp chì dày cỡ dm.
Các tia phóng xạ có đặc điểm chung là gì?
Tiết 82. Sự phóng xạ
1. Sự phóng xạ
Có 100g iôt phóng xạ dùng trong y tế.
* Sau 8 ngày đêm chỉ còn 50g.
* Sau 8 ngày đêm tiếp theo chỉ còn 25g.
* Sau 8 ngày đêm tiếp theo nữa chỉ còn 12,5g.
* Sau 8 ngày đêm tiếp theo nữa chỉ còn 6,25g.....
? Cứ sau 8 ngày đêm thì khối lượng iôt chỉ còn một nửa. Khoảng thời gian 8 ngày đêm được gọi là chu kỳ bán rã của iôt, ký hiệu: T
Các chất phóng xạ khác cũng phân rã theo qui luật trên, chỉ khác giá trị của T.
3. Định luật phóng xạ
a. Nội dung định luật
Mỗi chất phóng xạ được đặc trưng bởi thời gian T gọi là chu kì bán rã, cứ sau mỗi chu kì này thì ½ số nguyên tử của chất đấy đã bị biến đổi thành chất khác.
b. Các công thức
- Gọi m0, N0 là khối lượng và số hạt nhân phóng xạ ban đầu.
m, N là khối lượng và số hạt nhân phóng xạ còn lại sau khoảng thời gian t.
- Các công thức:
Đồ thị (Hình vẽ)

Hay:


Hằng số phóng xạ (s-1)
Số hạt nhân phân rã: No – N
Tiết 82. Sự phóng xạ
1. Sự phóng xạ: 2. Các tia phóng xạ
4. Độ phóng xạ (H)
- Đặc trưng cho mạnh hay yếu của chất phóng xạ, đo bằng số phân rã trong một giây(s).
- Đơn vị: Bq (Béc cơ ren).
1Bq = 1 phân rã/ s.
Hay Ci (Curi): 1 Ci = 3,7 . 1010 Bq.
- Công thức: H =  .N (1)
(H là độ phóng xạ của 1 lượng chất có N hạt nhân phóng xạ)
H =  .N0 .e - t (H0 =  . N0 )
H = H0 . e - t hay H = H0 . 2–t/T (2)
Em có nhận xét gì về công thức (2) ?
Tiết 82. Sự phóng xạ
1. Sự phóng xạ: 2. Các tia phóng xạ: 3. Định luật phóng xạ:
Tiết 82. Sự phóng xạ
1. Sự phóng xạ:
4. Độ phóng xạ (H)
3. Định luật phóng xạ:
2. Các tia phóng xạ:
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Bài tập về nhà
1. SGK bài 3, 4, 5 trang 215.
2. SBT bài 9.5, 9.6, 9.7 trang 78, 79.
Chào tạm biệt!
Chân thành cám ơn các thày cô giáo và các em học sinh
Nguyễn Thị Hương
Trường THPT Thuận Thành Số 1
Câu 1. Chọn câu sai?
A. Phóng xạ là hiện tượng một hạt nhân tự động phóng ra các bức xạ và biến đổi thành hạt nhân khác.
B. Sự phóng xạ tuân theo định luật phóng xạ.
C. Sự phóng xạ của hạt nhân nguyên tử bị thay đổi khi nguyên tử tham ra phản ứng hoá học.
D. Sự phóng xạ không phụ thuộc vào các điều kiện bên ngoài
Đúng khụng ch?n
Đúng khụng ch?n
Sai Ch?n
Đúng khụng ch?n
Câu 2. Điều nào sau đây là đúng khi nói về các tia phóng xạ?
A. Tia gama bị lệch về phía bản âm trong điện trường.
B. Tia bêta ion hoá mạnh môi trường hơn tia anpha.
C. Phóng xạ ?- là hiện tượng phát ra electron ở vỏ nguyên tử.
D. Tia ? có tầm bay ngắn hơn tia ? trong không khí.
Sai
Sai
Sai
Đúng
Câu 3. Chọn câu đúng?
A. Độ phóng xạ là đại lượng đặc trưng cho tính phóng xạ mạnh hay yếu của một lượng chất phóng xạ.
B. Độ phóng xạ của một mẫu chất phóng xạ luôn không đổi.
C. Đơn vị của độ phóng xạ là s-1
D. Độ phóng xạ của một lượng chất phóng xạ tăng dần theo thời gian.
Đúng
Sai
Sai
Sai
Câu 4. Biểu thức nào sau đây có thể áp dụng được cho hiện tượng phóng xạ?
A. N = N0e?t
B. N0 = Ne?t
C. N = N0e-t/T
D. N = N02-?t
Sai
Đúng
Sai
Sai
Câu 5. Chu kỳ bán dã của Iốt 131 là 8 ngày. Lúc đầu có 100g Iốt, khối lượng còn lại là 6,25 g sau thời gian là:
A. 32 ngày
B. 56 ngày
C. 64 ngày
D. 72 ngày
Đúng
Sai
Sai
Sai
1. Sự phóng xạ:
+ Phóng xạ là hiện tượng một hạt nhân tự động phóng ra những bức xạ, gọi là tia phóng xạ và biến đổi thành hạt nhân khác.
+ Là quá trình biến đổi hạt nhân. Chỉ phụ thuộc các nguyên nhân bên trong hạt nhân (nhiệt độ, áp suất, môi trường xung quanh…)
2. Các tia phóng xạ:
+ Có 3 loại tia phóng xạ là ,  (-, +) và .
+ Vận tốc các tia tăng dần từ  đến  và đến .
+ Mỗi chất phóng xạ chỉ phát ra tia  hoặc tia - hoặc tia + và có thể kèm theo tia .
+ Khả năng ion hoá không khí giảm dần từ  đến  và đến .
+ Khả năng đâm xuyên các tia tăng dần từ  đến  và đến .
+ Tía  là hạt nhân hê-li He4, tia -l là êléctron, tia + là êléctron dương, tia  là sóng điện từ có bước sóng nhỏ hơn 10-12m.
3. Định luật phóng xạ:
+ Mỗi chất phóng xạ được đặc trưng bởi thời gian T gọi là chu kì bán rã, cứ sau mỗi chu kì này thì ½ số nguyên tử của chất đấy đã bị biến đổi thành chất khác
4. Độ phóng xạ (H)
+ Đặc trưng cho mạnh hay yếu của chất phóng xạ, đo bằng số phân rã trong một giây(s).
+ Đơn vị: Bq và Ci.
1Ci = 3,7.1010Bq.