KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Điền từ vào chỗ trống các câu sau:
nhận được
- Bóng tối nằm phía sau vật cản, không
…………………..ánh
sáng từ nguồn sáng truyền tới.
Bóng nửa tối
- …………………nằm
phía sau vật cản, nhận được ánh
sáng từ một phần của nguồn sáng truyền tới.
Câu 2: Nguyên nhân nào dẫn đến hiện tượng nhật thực?
A. Mặt Trời ngừng phát ra ánh sáng.
B. Mặt Trời bỗng nhiên biến mất.
C. Mặt trời bị Mặt Trăng che khuất nên ánh sáng Mặt Trời
không đến được mặt đất.
D. Người quan sát đứng ở nửa sau Trái Đất, không được
Mặt Trời chiếu sáng.

Mặt trăng

3

2
A

MẶT
TRỜI

1

Trái Đất
Hình 3.4
phambayss.violet.vn

KHỞI ĐỘNG
Hãy quan sát TN và cho biết: phải để đèn pin theo hướng
nào để vết sáng đến đúng một điểm A cho trước trên tường?

A

Hình 1

Hình 3

I. SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG TRÊN BỀ MẶT CÁC VẬT:
1. Các vật có bề mặt nhẵn bóng:
- Khi chiếu một chùm sáng vào gương thì chùm sáng bị hắt trở lại theo hướng khác.
Đó là hiện tượng phản xạ ánh sáng.

- Hiện tượng này còn xảy ra với các bề mặt nhẵn bóng khác.

Trong hiện tượng phản xạ ánh sáng, người ta quy ước:

- G: gương phẳng (mặt phản xạ)
- Tia tới SI: tia sáng chiếu vào gương.
- Tia phản xạ IR: tia sáng bị gương hắt trở lại.
- Điểm tới I: giao điểm của tia sáng tới và gương.
- Pháp tuyến IN tại I: đường thẳng vuông góc với gương tại I.
- Góc tới i: góc tạo bởi tia sáng tới và pháp tuyến tại điểm tới.
- Góc phản xạ i': góc tạo bởi tia sáng phản xạ và pháp tuyến tại điểm tới.
- Mặt phẳng tới: mặt phẳng chứa tia sáng tới và pháp tuyến tại điểm tới.

2. Các vật có bề mặt không nhẵn bóng:
- Tuỳ theo tính chất của bề mặt mà các vật phản xạ ánh sáng khác nhau.

- Khi mặt phản xạ nhẵn thì các tia sáng tới song song bị phản xạ theo một hướng.
Hiện tượng này gọi là hiện tượng phản xạ (còn gọi là phản xạ gương).
- Khi mặt phản xạ không nhẵn thì các tia sáng tới song song bị phản xạ theo mọi
hướng. Hiện tượng này gọi là hiện tượng phản xạ khuếch tán (còn gọi là tán xạ).

Hãy quan sát hình 3 và so sánh đường truyền tia sáng trong hai
trường hợp phản xạ và phản xạ khuếch tán tại các bề mặt.

II. Định luật phản xạ ánh sáng:
Quan sát:
- Tia sáng từ đèn phát ra đi
là là trên mặt tờ giấy, khi
gặp gương tia sáng bị hắt lại
cho tia IR.
- Tia sáng bị hắt lại (IR)
được gọi là tia phản xạ.
-> Hiện tượng trên gọi là
hiện tượng phản xạ ánh
sáng.

I

R

S

* Nhận xét: Tia sáng sau khi tới mặt gương phẳng bị hắt lại
theo một hướng xác định gọi là hiện tượng phản xạ ánh sáng.

* Qui ước:
SI: tia tới
IR: tia phản xạ
IN: pháp tuyến
I: điểm tới
SIN = i: góc tới

N

S

R

i

i'

NIR = i': góc phản xạ
I

Định luật phản xạ ánh sáng:
* Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia tới và pháp
tuyến của gương tại điểm tới.
* Góc phản xạ bằng góc tới.

Luyện tập :

I

10
0

40
30
20

50

R

60

70

N

80 90 100

110

120

130
140
150
160

S

170
180

2.: Trên hình 13.7 vẽ một tia sáng tới SI chiếu lên một
gương phẳng G.
a. Hãy vẽ tia phản xạ.

G

Cách vẽ:
-Vẽ pháp tuyến IN với gương tại I.
- Vẽ tia phản xạ IR với góc phản xạ
bằng góc tới.
- Ta có tia phản xạ IR.

b.Giữ nguyên tia tới SI. muốn thu được tia phản xạ
có hướng từ dưới lên thì phải đặt gương thế nào? Vẽ
hình.
N
S
60
0
5
40

30
20

10
0

R

0 20 130 40
00 11 1
1 50
1
1
0
90
16 0
80
17 80
70
1

I

Cách vẽ:
-Vẽ tia phản xạ IR tại I từ dưới
lên.
-Vẽ phân giác IN của góc SIR.

- Đặt gương vuông góc với IN tại I.
- Ta có vị trí của gương cần đặt.

BÀI TẬP
Câu 1. Chiếu một tia sáng SI tới gương phẳng ta thu được tia
phản xạ IR với góc phản xạ là 350. Hỏi góc tới có giá trị nào sau
đây?
A. 300
B. 350
C. 400
D. 450
Câu 2. Chiếu một tia sáng SI tới gương phẳng ta thu được tia
phản xạ IR hợp với tia tới 1 góc là 500. Hỏi góc tới có giá trị nào
sau đây?
A. 250
B. 500
C. 750
D. 1000

3. Chiếu một tia sáng SI tới gương phẳng với góc
tới
i = 400. Vẽ tia phản xạ IR và nêu cách vẽ.
Caùch veõ:

- Veõ maët göông.

N

S

R

- Döïng ñöôøng phaùp tuyeán IN
- Veõ goùc tôùi i = 400, thu ñöôïc tia tôùi

40

400

0

SI.
- Veõ goùc phaûn xaï i' = 400, thu ñöôïc

I

tia phaûn xaï IR.

III. ẢNH CỦA VẬT QUA GƯƠNG PHẲNG

Bé Lan lần đầu tiên đi chơi
Hồ Gươm, bé trông thấy cái
tháp và cái bóng của nó lộn
ngược xuống nước
Bé thắc mắc không biết vì
sao lại có cái bóng lộn
ngược đó?

Đặc điểm của ảnh tạo bởi gương phẳng:
Thí
nghiệm:
Bố trí gương phẳng đặt
thẳng đứng ở giữa tờ giấy
trắng đặt trên bàn, quan sát
ảnh của tấm bìa đỏ hình
vuông, mỗi cạnh 8cm trong
gương.

-Nhìn ra phía sau gương, ta
còn nhìn thấy ảnh miếng bìa
hiện trên trang giấy phía sau
gương không?
-Từ đó có nhận xét gì về tính
chất thật ảo của ảnh qua
gương phẳng?
Nhận
xét:
Ảnh của vật tạo bởi gương
phẳng …không……… hứng
được trên màn chắn đặt ở sau
gương, gọi là ảnh ảo.

-Trang giấy phía sau gương
được kẻ thêm các ô vuông
mỗi cạnh 2cm.
- Hãy so sánh độ lớn của
miếng bìa vuông mỗi cạnh
8cm với độ lớn của nó tạo bởi
gương phẳng
Nhận
xét:
Ảnh của một vật tạo bởi
gương phẳng có độ lớn
bằng…… độ lớn của
vật

- Quan sát TN, căn cứ kết quả của
TN để nhận xét về vị trí ảnh của
một điểm trên vật qua gương phẳng

Nhận xét : Điểm sáng A và ảnh của nó tạo bởi gương

phẳng cách gương một khoảng bằng nhau và nằm trên
đường thẳng vuông góc với gương ( đối xứng nhau qua
gương).

A/ 
A

III. ẢNH CỦA VẬT QUA GƯƠNG PHẲNG
Đặc điểm của ảnh tạo bởi gương phẳng:
Ảnh của vật tạo bởi gương phẳng
- là ảnh ảo, không hứng được trên màn chắn
- Có độ lớn bằng độ lớn của vật
- Khoảng cách từ ảnh đến gương bằng khoảng cách
từ vật tới gương ( Ảnh và vật đối xứng nhau qua
gương )

IV. DỰNG ẢNH MỘT VẬT QUA GƯƠNG PHẲNG :

1. Dựng ảnh S' của một điểm sáng S qua gương phẳng:

- Bước 1: Từ điểm S vẽ 2 tia sáng SI1 và SI2 tới gương phẳng.
- Bước 2: Vẽ 2 tia phản xạ I1R1 và I2R2 tuân theo định luật phản xạ ánh sáng.
- Bước 3: Tìm giao điểm S' của đường kéo dài các tia I1R1 và I2R2 nằm ở phía sau
gương.

2. Dựng ảnh của một vật qua gương phẳng:
- Ảnh của một vật qua gương phẳng là tập hợp ảnh của tất cả các điểm trên vật.
Cách dựng ảnh A'B' của vật AB qua gương phẳng:
+ Lấy A' đối xứng với A qua gương; B' đối xứng với B qua gương.
+ Nối A' với B' bằng nét đứt ta được ảnh A'B'.
A
B
H

K

B'

A'

Bài tập 1. Vẽ lại sơ đồ cấu tạo kính tiềm vọng (Hình
13.8/SGK) và vẽ tiếp đường truyền của ánh sáng tới
mắt.
Sơ đồ kính tiềm vọng

Bài tập 2. Giải thích tại sao ở hình 13.10/SGK ta
có thể nhìn thấy ảnh của vật ở phần đã được đánh
dầu bóng, còn ở phần chưa đánh dầu bóng thì
không thấy.
Trả lời: Ta có thể nhìn thấy ảnh của vật ở phần đã
được đánh dầu bóng, còn ở phần chưa đánh dầu bóng
thì không thấy là vì bề mặt phần gỗ khi được đánh dầu
bóng sẽ trở nên nhẵn bóng có khả năng phản xạ ánh
sáng giống như một chiếc gương phẳng nên sẽ tạo ra
ảnh của vật. Còn bề mặt phần gỗ chưa được đánh dầu
bóng sẽ chỉ có khả năng phản xạ khuếch tán ánh sáng
chiếu vào nên sẽ không tạo được ảnh của vật.

Bài tập 3: Chiếu một tia sáng SI lên một gương phẳng, ta thu
được một tia phản xạ IR tạo với tia tới một góc 400. Góc tới có giá
trị nào sau đây?

R

S

400

I

A.
A 200
B. 800
C. 400
D. 600

Bài tập 4: Chiếu một tia sáng vuông góc với mặt một gương
phẳng, góc phản xạ i'có giá trị nào sau đây?
S

I

A. i' =900
B. i' = 450
C. i' = 1800
D. i' = 00
D

Bài tập 5. Sưu tầm các tranh, ảnh về các vật có
tính đối xứng gương trong đời sống giống như
chùa Một Cột ở Hà Nội (Hình 13.15/SGK).

CÁC HÌNH ẢNH LIÊN QUAN TỚI HIỆN TƯỢNG PHẢN
XẠ ÁNH SÁNG