ÔN LẠI KIẾN THỨC CŨ
1. Kể tên một số dạng năng lượng thường gặp?
Các dạng năng lượng thường gặp: Động năng,
thế năng hấp dẫn, năng lượng điện, năng
lượng ánh sáng, năng lượng nhiệt, năng lượng
âm, năng lượng hóa học....
2. Năng lượng truyền từ vật này sang vật khác bằng
mấy cách?
2 Cách: Tác dụng lực, truyền nhiệt

Vì sao khi đun nước ta
thấy nhiệt độ của ấm
nước tăng lên?

Vì có năng lượng nhiệt từ bếp truyền
cho ấm nước làm cho nhiệt độ của ấm
nước tăng lên

Khi trời lạnh, ta thường
xoa hai bàn tay vào nhau
và thấy tay nóng lên. Tại
sao?

Vì khi xoa hai tay vào nhau có sự chuyển
hóa năng lượng từ động năng sang nhiệt
năng, nhiệt năng này làm tay ta ấm lên.

Khi vỗ hai tay vào nhau, ta
nghe được tiếng vỗ tay.
Trong hoạt động này đã có
sự chuyển hóa năng lượng
nào?
Khi vỗ hai tay vào nhau, ta nghe được tiếng
vỗ tay, trong hoạt động này có sự chuyển
hóa năng lượng từ động năng sang năng
lượng âm.

BÀI 48:

SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG

 I. CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
? Hãy mô tả sự biến đổi năng lượng của quả bóng
trong thí nghiệm Hình 48.1
Động năng, thế năng, nhiệt năng,
năng lượng âm

?Vẽ sơ đồ sự chuyển hóa năng
lượng của quả bóng.


Động năng

Thế năng
Nhiệt năng
Năng lượng âm

Gọi tên các năng lượng khi đèn
pin được bật sáng?

Khi đèn pin bật sáng có các dạng
năng lượng: Hóa năng, điện năng,
nhiệt năng, quang năng.

Vẽ sơ đồ chỉ ra sự chuyển hóa năng
lượng (còn được gọi là sơ đồ dòng
năng lượng) của đèn pin.

Sơ đồ chuyển hóa năng lượng:



Hóa năng --> điện năng

Quang năng
Nhiệt năng

Thực hiện nhiệm vụ sau:
1. Hoàn thiện sơ đồ chuyển hóa năng
lượng trong hình 48.3
2. Nêu thêm một thiết bị điện biến đổi
điện năng thành các dạng năng lượng
khác.

Hình 48.3
Máy sấy tóc đang hoạt động

3. Rút ra kết luận về sự chuyển hóa năng lượng.
Hình thức: Hoạt động cá nhân.
Thời gian: 4 phút



Kết luận: Năng lượng có thể chuyển hóa từ dạng này sang
dạng khác hoặc từ vật này sang vật khác

Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn
thành các câu sau.

-động năng
-thế năng

a) Hóa năng lưu trữ trong thực phẩm, khi ta ăn,
-điện năng
(1) năng giúp ta đạp xe.
động
được chuyển hóa thành...................
-nhiệt năng
b) Hóa năng lưu trữ trong que diêm, khi cọ xát với
-năng lượng
nhiệt(2)năng
vỏ bao diêm, được chuyển hóa thành....................
ánh sáng
(3) lượng ánh sáng
và năng
.....................
c) Hóa năng trong nhiên liệu (xăng, dầu, ) khi đốt cháy được
động(4)năng điện(5)năng
thế (6)
năng
chuyển hóa
thành......................, ...................và ....................của máy bay,
tàu hỏa.

Hóa năng có thể chuyển hóa thành các dạng năng
lượng nào?



Hóa năng có thể chuyển hóa thành: điện năng, thế
năng, nhiệt năng, động năng, năng lượng ánh sáng...

Câu 1: Khi dùng
bếp ga để đun nóng
một cái chảo, đã có
sự chuyển hóa
năng lượng từ ...

vật này sang vật khác 

Câu 2: Khi chiếc xe
đi từ đỉnh vòng đu
xuống gần mặt đất,
đã có sự chuyển
hóa năng lượng
từ … 
dạng này sang
dạng khác.

GHI NHỚ
Năng lượng có thể chuyển hóa từ
dạng này sang dạng khác hoặc từ
vật này sang vật khác

 Học bài theo nội dung đã ghi
 Bài tập về nhà:
? Phân tích sự chuyển hóa năng lượng và
viết sơ đồ dòng năng lượng của nồi cơm điện
đang hoạt động, quả bưởi rơi từ trên cây
xuống.
? Tìm hiểu những thí nghiệm về sự bảo toàn
năng lượng và nội dung định luật bảo toàn
năng lượng.

BÀI 48:

SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG

ÔN LẠI KIẾN THỨC CŨ
1. Kể tên một số dạng năng lượng và lấy ví
dụ về sự chuyển hóa năng lượng?
- Một số dạng năng lượng: Điện năng, quang
năng, nhiệt năng, hóa năng, quang năng….
- Ví dụ: Sự chuyển hóa năng lượng trong nồi
cơm điện khi nó đang hoạt động: Điện năng
chuyển hóa thành nhiệt năng, quang năng

ÔN LẠI KIẾN THỨC ĐÃ HỌC
2. Thế nào là sự chuyển hóa năng lượng? Cho ví dụ.
Trả lời:
- Năng lượng có thể chuyển từ dạng này sang dạng
khác, hoặc truyền từ vật này sang vật khác.
- Ví dụ: Khi dùng bếp ga để đun nóng một cái chảo, đã có sự
chuyển hóa năng lượng từ vật này sang vật khác.

- Hóa năng lưu trữ trong thực phẩm, khi ta ăn, được chuyển
hóa thành động năng giúp ta đạp xe.
- Ti vi khi hoạt động thì điện năng biến đổi thành quang năng,
năng lượng âm thanh và nhiệt năng.

3. Hóa năng có thể chuyển hóa thành các dạng năng
lượng nào?
- Hóa

năng có thể chuyển hóa thành: điện năng,
thế năng, nhiệt năng, năng lượng ánh sáng,
năng lượng âm, động năng, quang năng.

Bài tập trắc nghiệm:
Khoanh tròn chữ cái đứng trước câu trả đúng nhất

1. Hóa năng lưu trữ trong que diêm, khi cọ xát với vỏ bao diêm,

được chuyển hóa hoàn toàn thành
A.

Nhiệt năng.

B.

Quang năng.

C.

Điện năng.

D.

Nhiệt năng và quang năng.
Hoan
hô
.. .! !Em
Đúng
rồisai
. . rồi.
.!
quá¸
. . !.. Em
chọn
sai
rồi.
Tiếc
TiếcTiếc
quá¸
. .quá¸
! Em
chọn
saichọn
rồi.

2. Năng lượng của nước chứa trong hồ của đập thủy điện là

A. nhiệt năng.
B. điện năng.

C. thế năng
D. động năng và thế năng.
Đ
Tiếếccquá!
quá!Hoan
Emtrtrhô!
lờ
sairrồồi.i.i !
Ti
Em
ảảlờ
i iúng
sai

Câu 3: Khi sử dụng nồi cơm điện, năng lượng
điện đã chuyển hóa thành năng lượng chủ yếu
nào?
A. Năng lượng ánh sáng.
B. Cơ năng.
C. Năng lượng nhiệt.
D. Năng lượng âm.
Câu 4: Trong các dụng cụ và thiết bị điện sau
đây, thiết bị nào chủ yếu biến đổi điện năng
thành cơ năng: 
A. Nồi cơm điện.
B. Bàn là điện. 
C. Tivi.
D. Máy bơm nước.

II. ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
1 .Thí nghiệm :Nghiên cứu sự chuyển hóa và bảo

toàn năng lượng của con lắc đơn.

Chuẩn bị: Hai con lắc (gồm 2 quả
cầu giống hệt nhau, treo bằng hai
dây nhẹ dài bằng nhau), giá treo cố
định, thước mét, tấm bìa đánh dấu
hai điểm A, B có cùng độ cao (hình
3.5)
Tiến hành:

Kéo quả cầu (2) đến điểm B (nằm trong mặt
phẳng của tấm bìa như hình 3.6) rồi thả ra.

- Quả cầu (2) chuyển động về vị trí ban đầu va
chạm vào quả cầu (1), làm cho quả cầu (1) lên
đến vị trí A cùng độ cao với vị trí B
Thí nghiệm chứng tỏ điều gì?


Nhận xét: Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự
mất đi mà chỉ truyền từ vật này sang vật khác.

2. Định luật bảo toàn năng lượng

Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự mất đi mà
chỉ chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác hoặc
truyền từ vật này sang vật khác.

Vận dụng định luật bảo toàn năng lượng để
giải thích hiện tượng sau

Một em bé đang chơi xích đu trong
sân. Muốn cho xích du luôn lên tới
độ cao ban đầu, thỉnh thoảng người
mẹ lại phải đẩy vào xích đu. Tại
sao cần phải làm như vậy ?
Muốn cho xích đu luôn lên tới độ cao ban đầu, thỉnh
thoảng người mẹ phải đẩy vào xích đuvì trong quá trình
chuyển động, xích đu và cậu bé va chạm với không khí
và lực cản của không khí làm tiêu hao một phần năng
lượng của cậu bé và xích đu. Do đó thi thoảng cần phải
đẩy vào xích đu để nó lên độ cao ban đầu.

THÍ NGHIỆM QUẢ BÓNG NẢY
Chuẩn bị: 1 quả bóng tennis hoặc bóng
cao su, thước dây (hoặc thước cuộn),
một sợi dây dài hơn 1m.
- Tiến hành:
+ Thả rơi quả bóng tennis ở độ cao 1m
so với sàn nhà. Dùng sợi dây căng
ngang ở độ cao 1m để làm mốc (hình
48.7).
+ Yêu cầu các bạn trong nhóm đo độ cao
mà quả bóng đạt được sau lần nảy đầu tiên.

Sau lần
Nêu
nhận
nảy
xétđầu
về tiên,
kết quả
quảđo
bóng
được.
không
Giảiđạt
thích
được
tại
sao?
độ
cao như ban đầu, vì:
+ Quả bóng khi rơi từ độ cao xuống mặt đất sẽ
chịu lực cản của không khí, va chạm mặt đất và
còn phát ra âm.
+ Nên năng lượng của quả bóng, một phần bị
chuyển hóa thành nhiệt năng tỏa nhiệt ra môi
trường, làm nóng mặt đất và năng lượng âm.
Vì vậy, quả bóng không có cơ năng như ban đầu
nên không đạt được độ cao như ban đầu.

Định
Có
phải
luậttrong
bảo toàn
trường
năng
hợplượng:
này định
năngluật
lượng
bảo toàn
năng lượng
không
tự sinh
không
ra hoặc
còntựđúng?
mất đi mà chỉ chuyển
hóa từ dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ
vật này sang vật khác.
Trong trường hợp này, năng lượng không bị mất
đi mà đã chuyển hóa thành một phần nhiệt năng
và năng lượng âm. Nên định luật bảo toàn năng
lượng vẫn đúng trong trường hợp này.

3. Hoàn thành các câu sau đây bằng cách ghi vào vở
(hay phiếu học tập) các từ hoặc cụm từ trong khung
thích hợp với các khoảng trống, được đánh số thứ tự
từ (1) đến (10). Ví dụ (1) - thế năng
a) Khi quả bóng được giữ yên ở trên cao, nó đang có
thế năng 
___(1)___
thế năng  của nó được
Khi quả bóng được thả rơi, ___(2)___
chuyển hóa thành ___(3)___
Động năng 
b) Quả bóng không thể nảy trở lại độ cao ban đầu, nơi
Động năng 
nó được thả rơi, bởi vì không phải tất cả ___(4)___
của nó biến thành ___(5)___.
thế năng  Thực tế, luôn có một
phần năng lượng của nó được chuyển hóa thành
Nhiệt năng 
Năng lượng âm trong khi va chạm
___(6)___
và ___(7)___

c) Trong quá trình chuyển động của quả bóng, luôn có
Chuyển hóa từ dạng năng lượng này sang dạng
sự ___(8)___
năng lượng khác. Năng lượng toàn phần của quả bóng
Bảo toàn  không bao giờ ___(10)___
Tự mất đi  hoặc
luôn được ___(9)___
được tạo ra thêm.
LUYỆN TẬP
Gọi tên các dạng
năng lượng được
đánh số từ (1) đến
(8) trong sơ đồ

Điện
năng

Hóa
năng

Hóa năng

Điện
năng

Động
năng

Động năng
Quang
Quang năng
năng
và năng
lượng âm

Động
năng

AI NHANH HƠN ?
Hãy ghép các bức tranh tương ứng với các quá
trình chuyển hóa năng lượng đã cho..

AI NHANH HƠN?

Hóa năng
Điện năng
→ điện
→Nhiệt năng,
năng →
động năng và
quang sáng. NL âm thanh.
 

Hóa năng
→nhiệt
năng,quang
năng và NL
âm thanh.

 

Thế năng Động năng → Điện năng →
→ động
thế năng đàn NL âm thanh.
năng và NL hồi → động
âm thanh.
năng.
Hóa năng Quang năng Động năng
→ nhiệt → điện năng.
→ điện
năng, động
năng.
năng

Hóa năng → điện Điện năng →Động năng, Hóa năng →nhiệt
năng → quang sáng. nhiệt năng và NL âm năng,quang năng và NL
thanh.
âm thanh.
 
 

Thế năng→ động
Động năng → thế năng
năng → điện năng.   đàn hồi → động năng.

Điện năng → NL âm
thanh.

Hóa năng → nhiệt Quang năng → điện năng. Động năng → điện
năng, động năng.
năng.
 
 

Câu 1: Gọi tên các dạng năng lượng xuất hiện
khi đèn pin được bật sáng?
A. Điện năng và quang năng.                             
B. Hoá năng và điện năng.
C. Nhiệt năng và quang năng.                   
D. Hoá năng và quang năng.

Câu 2: Thiết bị nào biến đổi điện năng thành
nhiệt năng?
 A. Hình A.
C. Hình C.

B. Hình B.
D. Hình D.

Câu 3: Pin mặt trời có sự chuyển hoá:
A. Nhiệt năng thành cơ năng.
B. Nhiệt năng thành điện năng.
C. Quang năng thành nhiệt năng.
D. Quang năng thành điện năng.
Câu 4:  Hoá năng dự trữ trong bao diêm khi cọ xát
với vỏ bao diên được chuyển hoá thành:
A. Nhiệt năng.
B. Quang năng.
C. Nhiệt năng và quang năng.
D. Điện năng.

Câu 5: Điền từ còn thiếu vào chỗ trống: Hoá
năng lưu trữ trong thực phẩm, khi ta ăn được
chuyển hoá thành… giúp ta đạp xe.
A. Nhiệt năng.
B. Động năng.
C. Thế năng.
D. Quang năng.
Câu 6: Tuabin điện gió sản xuất điện từ:
A. Hoá năng.
B. Động năng.
C. Năng lượng ánh sáng.
D. Năng lượng mặt trời.

Câu 7: Trong máy phát điện gió, dạng năng
lượng nào được chuyển hoá thành điện năng?
A. Quang năng.
B. Hoá năng.
C. Nhiệt năng.
D. Cơ năng.
Câu 8: Khi sử dụng nồi cơm điện, năng lượng
điện đã chuyển hóa thành năng lượng chủ yếu
nào?
A. Năng lượng ánh sáng.
B. Cơ năng.
C. Năng lượng nhiệt.
D. Năng lượng âm.

Câu 9: Trong các dụng cụ và thiết bị điện sau
đây, thiết bị nào chủ yếu biến đổi điện năng
thành cơ năng: 
A. Nồi cơm điện.
B. Bàn là điện. 
C. Tivi.
D. Máy bơm nước.
Câu 10: Dạng năng lượng nào đã chuyển hoá
thành điện năng trong một chiếc đồng hồ treo
tường chạy bằng pin? 
A. Hoá năng.
B. Nhiệt năng. 
C. Cơ năng.
D. Quang năng.

-Học bài theo nội dung vở ghi
- Làm bài tập trong sách bài tập
-Đọc trước bài 49 :Năng lượng
hao phí

Chúc các em luôn học giỏi