Bài cũ :
Hãy cho biết công cuộc đổi mới đã từng bước đưa nước ta thoát khỏi tình trạng khủng hoảng KT-XH như thế nào ?
Đáp án : Trước đây nền KT có những đặc điểm :
- Điểm xuất phát thấp ,mang tính chất tự cấp tự túc
- CN nhỏ bé,lạc hậu,DV chưa phát triển.
- Chiến tranh kéo dài làm tổn hao nhiều người và của.
- Nhập siêu lớn do sử dụng nhiều vốn viện trợ
- Sau ngày thống nhất đất nước vốn viện trợ bị cắt giảm
- Bị Mỹ thực hiện lệnh cấm vận
=> Nước ta rơi vào tình trạng khủng hoảng KT-XH
Nhờ công cuộc Đổi mới mà nước ta từng bước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng KT-XH :
- Lạm phát bị đẩy lùi.
- Tốc độ tăng trưởng khá
- Bắt đầu có Tích luỹ nội bộ
- Đời sống ND được cải thiện.
Bài mới :

Vốn đất đai là 1 tài nguyên vô cùng quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của 1 quốc gia.Điều này càng có ý nghĩa lớn đối với 1 nước có diện tích nhỏ mà dân số lại đông như nước ta.
Chính vì vậy vấn đề sử dụng và bảo vệ vốn đất thế nào cho hợp lý và có hiệu quả ở từng bộ phận lãnh thổ là 1 vấn đề lớn đặt ra cho chúng ta. Để hiểu được vấn đề này hôm nay chúng ta cùng trao đổi bài học sau đây :
Bài 8 : SỬ DỤNG VỐN ĐẤT
1) Vốn đất đai.
Các em suy nghĩ và trả lời các câu hỏi sau :
* Hỏi : Tại sao NN của khu vực Tây Á rất ít phát triển và luôn luôn thiếu lương thực, diện tích rừng cũng rất hạn chế ? Trong lúc Đông Nam Á thì NN phát triển thuận lợi và có lương thực xuất khẩu,diện tích rừng rất nhiều ?
Trả lời :
-Tây Á có đất trồng ít,đất hoang mạc nhiều.Trong khi Đông Nam Á có đất NN rất nhiều,đất đai màu mỡ rất thuận lợi cho việc phát triển NN cũng như lâm nghiệp .

-> Điều này chứng tỏ cùng với khí hậu,đất đai rất quan trọng cho các hoạt động sản xuất nông và lâm nghiệp
* Hỏi :
-Nếu không có đất đai thì các loại sinh vật và kể cả con người liệu có tồn tại được không ? Tại sao ?
Trả lời :
Không thể tồn tại được.Vì không có đất đai thì không có các loại sinh vật khác.Vì vậy con người cũng không thể có lương thực,thực phẩm để ăn.Rõ ràng đất đai là thành phần rất quan trọng cho môi trường sống.
* Hỏi :
-Những nơi hoang mạc,nơi độ dốc lớn hay là nơi có nền đá mẹ trơ ra trên mặt có thuận lợi cho việc xây dựng nhà cửa và các công trình kinh tế,văn hoá,xã hội,an ninh quốc phòng không ?
Trả lời :
Không thuận lợi.Vì không đảm bảo những đòi hỏi về các yếu tố kỹ thuật,không thiết thực cho nền kinh tế và đời sống.

Vốn đất đai là :
-TLSX chủ yếu không thể thay thế của các ngành nông,lâm nghiệp
- Thành phần quan trọng của môi trường sống.
- Địa bàn XD các cơ sở KT,VH,XH,ANQP và là nơi cư trú của con người.
-> Vì vậy vốn đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quí giá của 1 quốc gia.Đặc biệt nó càng có ý nghĩa lớn đối với nước ta,một nước đất chật người đông.
Câu Hỏi : Dựa vào các số liệu và thông tin sau,hãy rút ra những nhận xét về vốn đất đai của nước ta :
-Bình quân đất tự nhiên : 0,4 ha/người (bằng 1/6 mức bình quân của thế giới )
-2/5 DT đất tự nhiên là chưa sử dụng,trong đó chủ yếu là đất hoang hoá ít thích hợp cho NN.
-Đất NN : 24%
-Đất LN : 35%,đang bị thu hẹp
-Đất chuyên dùng và thổ cư tăng lên
-Đất hoang hoá có xu hướng tăng
Nhận xét :
-BQ đất TN của nước ta rất thấp so với thế giới.
-Khả năng mở rộng DT đất hữu dụng là rất có hạn
-DT đất NN ít,khả năng mở rộng rất hạn chế
-DT đất LN quá ít đối với 1 nước có DT đồi núi nhiều (Chiếm 3/4),khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa.Do rừng bị phá nhiều hơn rừng trồng.
-Đất chuyên dùng và thổ cư tăng do nước ta đang trong quá trình CNH-HĐH và nhu cầu đất ở tăng.
-Đất hoang hoá tăng chủ yếu do rừng bị tàn phá nhiều.
*Vốn đất của nước ta :
- Bq đất TN là 0,4 ha/người ( = 1/6 thế giới )
- 2/5 là đất chưa sử dụng
- Đất NN chiếm 24%,có tăng nhưng ít.
- Đất LN chiếm 35%,có xu hướng giảm đi.
-Đất chuyên dùng và thổ cư có xu hướng tăng lên.
-> Vốn đất đai ở mỗi vùng có sự khác nhau nên phải có CS sử dụng đất thích hợp cho từng vùng.

Vốn đất đai ở mỗi vùng đều có sự khác nhau về : qui mô,về cơ cấu các loại đất,về đặc điểm tính chất?Vì vậy nó cũng thích hợp cho các mục đích kinh tế khác nhau.
Từ đó các vùng cũng phải có các giải pháp sử dụng đất khác nhau nhằm vừa sử dụng 1 cách có hiệu quả vốn đất,vừa bảo vệ được đất không bị thoái hóa để sử dụng lâu dài.
Để hiểu được vấn đề này,chúng ta chuyển sang phần 2.
2) Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp.

Hỏi: Hãy nhắc lại khái niệm đất Nông nghiệp đã học ở lớp 10 ?

Trả lời: Đất NN là các loại đất được sử dụng với mục đích NN và nó bao gồm :
+ Đất canh tác ( Được cày xới để trồng cây hàng năm )
+ Đất trồng cây lâu năm
+ Đồng cỏ phục vụ chăn nuôi
+ DT mặt nước để nuôi trồng thuỷ sản

a- Ở vùng đồng bằng :
Đất trồng lúa và cây thực phẩm chiếm 90%
*Đồng bằng sông Hồng
Câu hỏi:
Dựa vào bản đồ bên và các thông tin sau,hãy đưa ra nhận xét và các biện pháp sử dụng đất NN hợp lý ở ĐBSH ?
+ BQ đất NN : 0,05 ha/người
+ Khả năng mở rộng rất hạn chế
+ Hiện nay vụ đông vẫn là vụ sản xuất phụ.
+ Có 5,8 vạn ha mặt nước
Trả lời :
- BQ đất NN thấp nhất cả nước,việc mở rộng DT đất NN rất hạn chế -> Phải đẩy mạnh thâm canh để tăng năng suất từ đó tăng sản lượng nhằm giải quyết lương thực cho vùng.
- Tăng vụ bằng cách đưa vụ đông thành vụ chính bằng việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiện đại.
- dụng DT mặt nước để phát triển nuôi trồng thủy sản,tạo thêm nguồn thực phẩm và hàng xuất khẩu.
- Chuyển đất NN thành đất chuyên dùng phải theo theo qui hoạch của nhà nước.
- Bq đất NN thấp nhất nước : < 0,05 ha/người
- Khả năng mở rộng hạn chế
- Biện pháp :
+ Đẩy mạnh thâm canh
+ Tăng vụ ( Đưa vụ đông thành vụ chính )
+ Đẩy mạnh nuôi trồng thuỷ sản
+ Chuyển đất NN sang đất chuyên dùng phải theo qui hoạch.
* Ñoàng baèng soâng Cöûu Long
Câu hỏi :
Dựa vào bản đồ bên và các thông tin sau,hãy nêu các biện pháp sử dụng đất NN hợp lý ở ĐBSCL?
+ BQ đất NN gấp hơn 3 lần ĐBSH
+ Đất bị nhiễm phèn,nhiễm mặn: 800 nghìn ha
+ Có 35 vạn ha DT mặt nước
Trả lời :
Quĩ đất nông ghiệp nhiều nhưng hiện nay có một diện tích rất lớn chưa được sử dụng do bị nhiễm phèn và nhiễm mặn.Vì vậy vấn đề đặt ra là làm thế nào đủ lượng nước ngọt thau chua,rửa mặn,cải tạo đất để làm tăng diện tích lúa 2-3 vụ.
> Như vậy thuỷ lợi là vấn đề quan trọng hàng đầu ở đây.
Diện tích mặt nước nhiều cần phải khai thác đưa vào nuôi trồng thuỷ sản để đáp ứng tốt nhu cầu thực phẩm và tạo thêm mặt hàng xuất khẩu.
- Bq đất NN là 0,18 ha/người (gấp 3 lần ĐBSH)
- Phù sa ngọt ven sông Tiền,sông Hậu : Trồng lúa 2 -> 3 vụ
-Biện pháp :
+ Phát triển thuỷ lợi nhằm cải tạo phèn ,mặn ở ĐTM,tg Long Xuyên,bđ Cà Mau để trồng lúa 2 vụ.
+ Nuôi trồng thuỷ sản ở ven biển


* DH BTB: Chuù yù troàng röøng chaén caùt bay laán ruoäng.

Câu hỏi :
Duyên hải BTB là nơi có đồng bằng hẹp,thưòng chịu ảnh hưởng của gió từ biển vào mang cát lấn vào ruộng hàng năm.Vì vậy cần phải có biệ pháp như thế nào ?
* DH NTB : Chú ý nước tưới vào mùa khô.
Câu hỏi :
Duyên hải NTB là nơi có mùa khô kéo dài,vậy biện pháp chính ở đây là gì ?
Câu hỏi :
Ở trung du và miền núi chủ yếu là đất gì ? Thích hợp với ngành nông nghiệp nào ? Hãy đưa ra biện pháp sử dụng đất thích hợp ở đây?
Trả lời :
+ Là đất feralt,thích hợp cho trồng cây CN và trồng rừng
+ Có 1 số đồng bằng giữa núi thích hợp cho cây lúa nước như : Điện Biên,Nghĩa Lộ,Than Uyên?
+ Có nhiều diện tích đồng cỏ để phát triển chăn nuôi đại gia súc.
+ Đang bị sử dụng trồng lúa rẫy nhiều (nạn du canh du cư phá rừng làm rẫy ) làm cho đất bị xói mòn,rửa trôi.
-> Hướng sử dụng đất hợp lý nhất ở đây là phát triển cây CN,trồng rừng,chăn nuôi đại gia súc và thâm canh lúa nước ở những nơi có thể.
b/ Ở trung du và miền núi.
- Thích hợp với cây CN dài ngày + trồng rừng
- Xu hướng diện tích lúa rẫy được mở rộng.
- Biện pháp :
+ Thâm canh lương thực ở những nơi có khả năng
+ Trao đổi hàng hoá lấy Lt-tp để phát triển diện tích cây ăn quả,cây CN.
+ Biện pháp chính và lâu dài là phát triển cây CN lâu năm, chăn nuôi đại gia súc kết hợp với CN chế biến sản phẩm NN.

Qua baøi hoïc em haõy neâu toùm taét :
1- YÙ nghóa cuûa voán ñaát ñai ?
Laø taøi nguyeân voâ cuøng quí giaù cuûa quoác gia vì ñoù laø :
-TLSX cuûa N-LN
-TP quan troïng cuûa MT soáng
-Laø ñòa baøn XD caùc coâng trình
-Nöôùc ta laïi coù ñaát chaät ngöôøi ñoâng

Em hãy nêu rõ ở địa phương em,đất đai thích hợp nhất cho các loại cây trồng nào ? Tại sao ?
- Cây CN lâu năm có giá trị XK cao và trồng rừng vì có đất đỏ bazan màu mỡ.
Mỗi một chúng ta cần phải làm gì để bảo vệ vốn đất đai của địa phương ?
-Nghiêm chỉnh chấp hành Luật đất đai
-Tích cực bón phân thích hợp khi trồng cây.
-Có ý thức bảo vệ và trồng tái tạo nguồn rừng để giữ mực nước ngầm,chống xói mòn đất,điều hoà thời tiết,khí hậu?
Hãy lựa chọn ý đúng nhất :
1-Hướng chính để sử dụng đất nông nghiệp lâu dài ở nước ta là :
a. Trồng rừng b. Mở rộng diện tích
c. Bón phân thích hợp d. Nuôi thuỷ sản
Đáp án :

c. Bón phân thích hợp
2- Hieän nay bieän phaùp quan troïng haøng ñaàu ñeå söû duïng ñaát hôïp lyù ôû Ñoàng baèng soâng Cöûu Long laø :
a. Ñaåy maïnh thaâm canh b. Caûi taïo ñaát pheøn,maën
c. Troàng caây aên quaû d. Troàng röøng chaén caùt
Ñaùp aùn :

b. Caûi taïo pheøn,maên
Công việc ở nhà :
1. Học bài cũ theo các câu hỏi cuối bài
2. Chuẩn bị bài mới ? Vấn đề phát triển lương thực thực phẩm? theo hướng dẫn sau :
a- Phát triển LTTP có ý nghĩa như thế nào đối với nền kinh tế và đời sống xã hội ?
b- Thực trạng và khả năng giải quyết vấn đề LTTP ở nước ta ?
c- Phân tích các thế mạnh về sản xuất LTTP ở các vùng của nước ta.
Xin chân thành cám ơn các thầy cô giáo đã đến dự giờ !
Cám ơn các em đã tích cực học tập và tham gia xây dựng bài !
Chúc các em học tập tốt !