THÁNH GIÓNG

TIẾT: 4-5

GIÁO VIÊN:…..
KHỞI ĐỘNG
1

2

3

4

TỨ BẤT TỬ

Ô CỬA BÍ MẬT

BÀI HỌC
Câu 1. Đây là vị thánh biểu trưng cho những ước mơ, khát vọng của người dân lao động xưa về một cuộc sống ấm no, có thể chế ngự hoàn toàn thiên tai lũ lụt. Vị thánh ấy tên là gì?

Thánh Tản Viên
Câu 2. Tên vị thánh gắn liền với lễ hội Sóc Sơn và lễ hội Phù Đổng- hai lễ hội được tổ chức UNESCO công nhận là di sản phi vật thể thế giới?

Thánh Gióng
Câu 3. Một vị thánh được thờ ở cả hai đền Dạ Trạch và Đa Hòa, nằm ở huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Đó là vị thánh nào?

Chử Đồng Tử
Câu 4. Đây là tên vị nữ thánh, tương truyền bà là công chúa Quỳnh Hoa, con gái của Ngọc Hoàng thượng đế, vì đánh vỡ chén ngọc mà bị vua cha giáng xuống trần gian?

Thánh mẫu Liễu Hạnh.
_Trong văn hóa dân gian Việt Nam, có 4 vị Thánh vừa rồi được tôn là "Tứ bất tử". Em biết gì về 4 vị Thánh này?_

_Những người có đóng góp lớn cho dân tộc, mang những phẩm chất cao đẹp của dân tộc_
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Đọc

- Biết cách đọc thầm.

- Biết cách đọc to, trôi chảy, phù hợp về tốc độ đọc, phân biệt được lời người kể chuyện và lời nhân vật.
2. Chú thích:

_"Ghép cột A với cột B". _
Cột A
Cột B
Thánh Gióng
người (ở đây là quân giặc) đổ xuống hang loạt như người ta cắn thân cây lúa.
Làng Phù Đổng
Tên một triều đại trong lịch sử Trung Quốc (còn gọi là Thương, Ân Thương). Ở đây, giặc Ân chỉ giặc Phương Bắc.
Phúc đức
vị thánh làng Gióng (Gióng còn có cách viết là “Dóng”). Thánh: nhân vật có tài năng, đức độ, trí tuệ vượt lên trên người thường đến mức siêu phàm, ở đây chỉ bậc thần thánh theo tín ngưỡng của đạo giáo.
Ân
(dáng vẻ) hung dung, làm cho người ta phải kính phục, khiếp sợ.
Sứ giả
trước thuộc huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh; nay thuộc xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Hà Nội
Oai phong lẫm liệt
người được vua phái đi giao thiệp với nước ngoài hoặc thực hiện một nhiệm vụ quan trọng.
Chết như ngả rạ
sống lương thiện, thường và ưa làm những điều tốt lành cho người khác.
II. Khám phá văn bản
1. Đặc điểm cốt truyện
PHIẾU HỌC TẬP
PHIẾU HỌC TẬP
Bà ra đồng thấy một vết chân to ướm thử

Đặc điểm cốt truyện

Bà sinh ra Gióng, lên ba vẫn không biết nói

Giặc Ân xâm lược, vua sai sứ giả rao tìm người tài cứu nước

Nghe tiếng rao, Gióng liền nói được ngỏ lời xin đi đánh giặc

Vua cho mang ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt đến, Gióng vươn vai cao hơn trượng, phi ngựa xông vào trận, giặc tan.

Gióng lớn nhanh như thổi, bà con làng xóm phải góp gạo nuôi

Gióng cùng ngựa sắt lên núi Sóc Sơn và bay lên trời

Vua nhớ công ơn, lập đền thờ

Ngày nay, vẫn còn đền thờ ở làng Gióng, mở hội hàng năm, còn lưu lại nhiều dấu tích

Hai vợ chồng ông lão ao ước có một đứa con
2. Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện
2. Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện

- Thời gian:

- Không gian:

- Sự việc:

Đời Hùng Vương thứ sáu

+ Không gian hẹp là một làng quê.

+ Không gian rộng là bờ cõi chung của đất nước.

“Giặc Ân đến xâm phạm bờ cõi nước ta. Thế giặc rất mạnh, nhà vua lo sợ, bèn truyền sứ giả đi khắp nơi, tìm người tài giỏi cứu nước”
2. Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện

Thời gian

Không gian

Sự việc

Đất nước nguy nan, đòi hỏi phải có những cá nhân kiệt xuất, những người tài năng đánh giặc giúp dân cứu nước
3. Chi tiết kì ảo
Bà ướm thử vào vết chân, không ngờ về nhà đã thụ thai mười hai tháng.

3. Chi tiết kì ảo

Người mẹ ra đồng, thấy vết chân to.

Hai vợ chồng ông lão nghèo, chăm làm ăn và có tiếng phúc đức, nhưng chưa có con.

Sinh ra một em bé mặt mũi rất khôi ngô

Chú bé ba tuổi mà chẳng biết cười, biết nói gì cả và cũng không nhích đi được, đặt đâu nằm đấy

_Có ý kiến cho rằng: “Thánh Gióng là nhân vật anh hùng có sự ra đời kì lạ”. Em có đồng ý với ý kiến này không? Vì sao?_

- Sự ra đời kì lạ, bất thường. - Dự báo đây sẽ là người gánh vác trọng trách của lịch sử
4. Chi tiết tiêu biểu
STT

Chi tiết

Ý nghĩa
1

Câu nói của Gióng: “Ông về tâu với vua, đúc cho ta một con ngựa sắt, làm cho ta một bộ áo giáp bằng sắt, và rèn cho ta một cái roi cũng bằng sắt, ta nguyện phá tan lũ giặc.”.
2

Bà con hàng xóm vui lòng góp gạo để nuôi chú bé
3

Chú bé vươn vai trở thành một tráng sĩ khổng lồ.
4

Ngựa sắt phun ra lửa, roi sắt quật giặc chết như ngả rạ và những cụm tre cạnh đường quật giặc tan vỡ
5

Tráng sĩ đánh giặc xong, cởi giáp sắt bỏ lại và bay thẳng lên trời.
PHIẾU HỌC TẬP
4. Các chi tiết tiêu biểu

- Tiếng nói đầu tiên : “ _mẹ ra mời sứ giả vào đây cho con_…”, “_Ông về tâu với vua …ta sẽ đánh tan lũ giặc này_”

Tiếng nói đòi đánh giặc

Ý thức trách nhiệm đánh giặc cứu nước

Tinh thần yêu nước
4. Các chi tiết tiêu biểu

Bà con làng xóm

Góp gạo nuôi Gióng

Gióng lớn lên với sự góp sức của nhân dân

Đại diện cho sức mạnh của nhân dân

Tinh thần đoàn kết dân tộc
4. Các chi tiết tiêu biểu

Chú bé vươn vai trở thành một tráng sĩ khổng lồ

Sự trưởng thành

thần tốc, vượt bậc

Đáp ứng nhiệm vụ cấp bách của thời đại: đánh giặc cứu nước

Tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm
4. Các chi tiết tiêu biểu

Ngựa sắt phun ra lửa, roi sắt quật giặc chết như ngả rạ và những cụm tre cạnh đường quật giặc tan vỡ

Ca ngợi thành tựu văn minh kim loại của người Việt cổ

Thánh Gióng đánh giặc bằng cả cỏ cây của đất nước

Sự sáng tạo của người anh hùng, sự hiệp sức của thiên nhiên cây cỏ.
4. Các chi tiết tiêu biểu

Tráng sĩ đánh giặc xong, cởi giáp sắt bỏ lại và bay thẳng lên trời Gióng bay về trời, bất tử

Người anh hùng vô tư, trong sáng, không màng địa vị, công danh.

Bất tử hóa người anh hùng

Sự kính trọng, ngợi ca, ngưỡng mộ của nhân dân đối với người anh hùng
STT

Chi tiết

Ý nghĩa
1

Câu nói của Gióng: “Ông về tâu với vua, đúc cho ta một con ngựa sắt, làm cho ta một bộ áo giáp bằng sắt, và rèn cho ta một cái roi cũng bằng sắt, ta nguyện phá tan lũ giặc.”.

Ý thức, trách nhiệm đánh giặc bảo vệ đất nước khi tiếng nói đầu tiên là tiếng nói nhận nhiệm vụ đánh giặc cứu dân, cứu nước
2

Bà con hàng xóm vui lòng góp gạo để nuôi chú bé

Gióng lớn lên với sự góp sức của nhân dân, đại diện cho sức mạnh của nhân dân, tinh thần đoàn kết của dân tộc
3

Chú bé vươn vai trở thành một tráng sĩ khổng lồ.

- Trong khi đất nước có giặc ngoại xâm, người anh hùng phải vươn lên tầm vóc vĩ đại, phi thường, nhanh chóng để cứu nước.
STT

Chi tiết

Ý nghĩa
4

Ngựa sắt phun ra lửa, roi sắt quật giặc chết như ngả rạ và những cụm tre cạnh đường quật giặc tan vỡ

- Ca ngợi thành tựu văn minh kim loại của người Việt cổ

- Thánh Gióng đánh giặc bằng cả cỏ cây của đất nước
5

Tráng sĩ đánh giặc xong, cởi giáp sắt bỏ lại và bay thẳng lên trời.

- Người anh hùng đánh giặc cứu dân, cứu nước không màng danh lợi.

- Gióng mãi bất tử cùng non sông đất nước
5. Ý nghĩa hình tượng nhân vật Thánh Gióng
5. Ý nghĩa hình tượng Thánh Gióng

Chiến công phi thường của Gióng là đánh tan giặc Ân xâm lược

_Theo em, ai là người đã giúp Gióng hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình? Cảm nhận của em về ý nghĩa của hình tượng Thánh Gióng?_

Hình tượng tiêu biểu, rực rỡ của người anh hùng đánh giặc giữ nước.

Mang trong mình sức mạnh của cả cộng đồng ở buổi đầu dựng nước.

Thánh Gióng là ước mơ của nhân dân về sức mạnh tự cường của dân tộc.
6. Lời kể trong truyền thuyết
Lời kể

Dấu tích còn lại của người anh hùng làng Gióng trong quá trình đánh giặc.

Niềm tin của nhân dân.

Trí tưởng tượng phong phú của tác giả dân gian

“Hiện nay, vẫn còn đền thờ làng Phù Đổng, tục gọi là làng Gióng…”

Lời kể nào trong truyện Thánh Gióng hàm ý rằng câu chuyện đã thực sự xảy ra trong quá khứ? Nhận xét về ý nghĩa của lời kể đó?
7. Chủ đề
Theo em chủ đề của truyện Thánh Gióng là gì?

- Chủ đề đánh giắc cứu nước thắng lợi

Chủ đề đánh giắc cứu nước thắng lợi, đồng thời thể hiện sự ngợi ca, tôn vinh của nhân dân đối với các thành tựu của tiền nhân trong lịch sử. Qua đó, giáo dục lòng yêu nước, ý thức công dân và sự tự hào, tự tôn dân tộc cho thế hệ trẻ
Dấu tích còn lại:

_- Đền thờ Phù Đổng Thiên Vương_

_- Bụi tre đằng ngà_

_- Ao hồ liên tiếp_

_- Làng Cháy_
III. Tổng kết

Khái quát nghệ thuật và nội dung truyền thuyết?
Chi tiết tưởng tượng kì ảo

khéo kết hợp huyền thoại và thực tế

cốt lõi sự thực lịch sử với những yếu tố hoang đường

1. Nghệ thuật:
Kể về công lao đánh đuổi giặc ngoại xâm của người anh hùng

Thể hiện ý thức tự cường của dân tộc ta.

Ca ngợi người anh hùng đánh giặc tiêu biểu cho sự trỗi dậy của truyền thống yêu nước

2. Nội dung:

Tinh thần đoàn kết, anh dũng kiên cường của dân tộc ta.
LUYỆN TẬP
Tại sao hội thi thể thao trong nhà trường phổ thông lại mang tên Hội khỏe Phù Đổng?

Vì đây là hội thi dành cho lứa tuổi thiếu niên, những người cùng lứa tuổi với Gióng. Hội thi muốn nhắc nhở thiếu niên theo gương Gióng có sức khỏe để học tập và lao động tốt, góp phần bảo vệ Tổ Quốc.
“Trồng tre giúp Gióng đánh giặc

“TRÒ CHƠI
Trồng tre giúp Gióng đánh giặc
Khắc nhập

Khắc nhập

Khắc nhập

Khắc nhập

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

Bấm vào mũi tên để chuyển đến slide cuối cùng (thoát khỏi trò chơi)
Câu 1. Nhân vật Thánh Gióng trong truyện Thánh Gióng theo tương truyền xuất hiện vào đời Hùng Vương thứ mấy?

A. Đời Hùng Vương thứ tám.

B. Đời Hùng Vương thứ sáu.

C. Đời Hùng Vương thứ mười sáu.

D. Đời Hùng Vương thứ mười tám.
Câu 2. Trong truyện Thánh Gióng, cha mẹ Thánh Gióng là người thế nào?

D. Phúc đức, nhân hậu và có nhiều con.

A. Phúc đức, chăm chỉ nhưng hiếm muộn.

C. Là người hiếm muộn nhưng rất độc ác.

B. Phúc đức, giàu có nhưng không có con trai.
Câu 3. Câu nào dưới đây không nói về sự mang thai của bà mẹ và quá trình lớn lên của Thánh Gióng?

A. Người mẹ thụ thai 12 tháng.

D. Uống nước trong sọ dừa và thụ thai.

C. Ướm chân lên vết chân to.

A. Đi làm đồng thấy vết chân to.
Câu 4. Trong truyện Thánh Gióng, cậu bé Gióng cất tiếng nói đầu tiên khi

A. Gióng được sáu tuổi và đòi đi chăn trâu.

D. nghe sứ giả của nhà vua đi loan truyền.

C. nhà vua thông báo công chúa kén phò mã.

B. mẹ Gióng bị bệnh và qua đời.
Câu 5. Thánh Gióng đòi nhà vua phải sắm cho mình những vật dụng gì để đi đánh giặc?

A. Một đội quân bằng sắt, một cái roi sắt và một áo giáp sắt.

B. Một con ngựa sắt, một cái roi sắt và một áo giáp sắt.

C. Một đội quân bằng sắt, một áo giáp sắt và một cái nón sắt.

D. Một con ngựa sắt, một đội quân bằng sắt và một áo giáp sắt.
Câu 6. Khi Thánh Gióng gặp sứ giả, điều kì lạ nào đã xảy ra?

D. Gióng không ăn uống gì nhưng vẫn lớn nhanh như thổi.

C. Gióng lớn nhanh như thổi, cơm ăn mấy cũng không no, áo vừa mặc xong đã đứt chỉ.

A. Gióng không cần ăn uống, lớn nhanh như thổi, trở thành một chàng trai khôi ngô tuấn tú.

B. Gióng không nói năng gì, cứ lo âu suốt ngày.
Câu 7. Chi tiết nào sau đây trong truyện Thánh Gióng không mang yếu tố tưởng tượng kì ảo?

A. Người mẹ mang thai sau khi ướm chân vào một bàn chân to, sau đó mười hai tháng thì sinh ra Gióng.

D. Vua Hùng cho sứ giả đi khắp nơi tìm người tài ra đánh giặc cứu nước.

C. Sau khi thắng giặc, Thánh Gióng cởi áo giáp sắt bỏ lại rồi cưỡi ngựa phi lên trời.

B. Gióng lớn nhanh như thổi, ăn bao nhiêu cũng không thấy no.
Câu 8. Trong truyện Thánh Gióng, sau khi roi sắt bị gãy, Thánh Gióng đã dùng vật gì để tiếp tục đánh giặc?

D. Cho ngựa phun lửa vào quân giặc.

A. Nhổ những cụm tre ven đường để quật vào quân giặc.

C. Dùng tay không.

B. Gươm, giáo cướp được của quân giặc.
Câu 9. Để ghi nhớ công ơn của Thánh Gióng, vua Hùng đã phong cho Thánh Gióng danh hiệu gì?

A. Đức Thánh Tản Viên.

B. Phù Đổng Thiên Vương.

C. Lưỡng quốc Trạng nguyên.

D. Bố Cái Đại Vương.
Câu 10. Câu nào dưới đây nói đúng nhất về nhân vật Thánh Gióng?

D. Là một cậu bé kì lạ mà chỉ có ở thời xa xưa.

C. Là nhân vật vừa được xây dựng dựa trên thực tế anh hùng trẻ tuổi trong lịch sử, vừa từ trí tưởng tượng bắt nguồn từ tinh thần yêu nước của nhân dân ta.

A. Là nhân vật hoàn toàn không có thực, do nhân dân tưởng tượng ra.

B. Là nhân vật dược xây dựng từ hình ảnh những anh hùng có thật thời xưa.
Câu 11. Tại sao xếp truyện Thánh Gióng vào thể loại truyền thuyết?

A. Câu chuyện được kể, lưu truyền từ đời này qua đời khác

D. Câu chuyện tưởng tượng, có nhiều yếu tố hoang đường, kì ảo liên quan tới sự thật lịch sử

C. Đó là câu chuyện dân gian về các anh hùng thời xa xưa

B. Đó là câu chuyện liên quan tới nhân vật lịch sử
Câu 12. Chi tiết tưởng tượng kì ảo thể hiện trí tưởng tượng chất phác của tác giả dân gian, đúng hay sai?

B. sai.

A. đúng.
Câu 13. Truyền thuyết Thánh Gióng, không có sự thật lịch sử nào dưới đây?

A. Ở làng Gióng, đời Hùng Vương thứ sáu

D. Từ sau hôm gặp sứ giả, chú bé lớn nhanh như thổi.

C. Lúc bấy giờ, giặc Ân tới xâm phạm tới bờ cõi nước ta.

B. Hiện nay vẫn còn đền thờ làng Phù Đổng, tục gọi là làng Gióng
Câu 14. Sự thật lịch sử nào được phản ánh trong truyện Thánh Gióng?

A. Đứa trẻ lên ba không biết nói, không biết cười, cũng chẳng biết đi bỗng trở thành tráng sĩ diệt giặc Ân.

D. Ngay từ buổi đầu dựng nước, cha ông ta liên tiếp chống giặc ngoại xâm để bảo vệ non sông đất nước

C. Roi sắt gãy, Gióng nhổ tre ngà giết giặc.

B. Tráng sĩ Gióng hi sinh sau khi đánh tan quân giặc Ân.
Câu 15. Nhân dân ta gửi gắm ước mơ nào trong truyện Thánh Gióng?

A. Trong chiến tranh, tình làng nghĩa xóm được phát huy

D. Người anh hùng giúp nhân dân diệt giặc

C. Tinh thần đoàn kết chống xâm lăng là yếu tố cốt lõi

B. Vũ khí hiện đại mới có thể tiêu diệt được giặc
Câu 16: Khi roi sắt gãy, Thánh Gióng đã sử dụng vũ khí gì?

D. Cung tên.

C. Những cụm tre.

A. Tay không đánh giặc.

B. Nỏ thần.
Câu 17. Gióng lớn lên bằng

A. Phép thần kì.

D. Công sức của cha mẹ và sự giúp đỡ của dân làng.

C. Gạo thần.

B. Bàn chân to.
Câu 18: Tại sao hội thi thể thao trong nhà trường phổ thông lại mang tên Hội khỏe Phù Đổng?

D. Cả ba ý đều sai

C. Vì hội thi dành cho lứa tuổi thiếu niên.

A. Nhớ về lịch sử.

B. Cho dễ nhớ.
Câu 19: Vết tích còn lại là

A. Ngựa gỗ.

D. Làng cháy.

C. Thanh gươm.

B. Nỏ thần.
Câu 20: Chủ đề của truyện Thánh Gióng là

D. đánh giặc cứu nước.

C. bảo vệ tự nhiên.

A. bảo vệ môi trường.

B. yêu thiên nhiên.
BÀI TẬP MỞ RỘNG
Đặc điểm nhân vật truyền thuyết

Biểu hiện đặc điểm nhân vật truyền thuyết trong Thánh Gióng
Có đặc điểm khác lạ về lai lịch, phẩm chất, tài năng, sức mạnh...
Thường gắn liền với sự kiện lịch sử và có công lớn đối với cộng đồng
Được cộng đồng truyền tụng, tôn thờ
Đặc điểm nhân vật truyền thuyết

Biểu hiện đặc điểm nhân vật truyền thuyết trong Thánh Gióng
Có đặc điểm khác lạ về lai lịch, phẩm chất, tài năng, sức mạnh...

Bà mẹ ướm chân - thụ thai, 12 tháng mới sinh; cậu bé lên ba không nói, cười, đi, đặt đâu nằm đấy; cất tiếng nói đầu tiên đòi đi đánh giặc; lớn nhanh như thổi; vươn vai thành tráng sĩ...
Thường gắn liền với sự kiện lịch sử và có công lớn đối với cộng đồng

- Gắn liền với thời đại Vua Hùng thứ 6

- đánh đuổi giặc Ân xâm lược, cứu nguy cho đất nước
Được cộng đồng truyền tụng, tôn thờ

- được nhân dân dựng đền thờ ở làng Phù Đổng, thường mở hội vào tháng tư hàng năm
VẬN DỤNG
Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về một hình ảnh hay hành động của Thánh Gióng đã để lại cho em ấn tượng sâu sắc.
* Về hình thức:

- Đảm bảo số câu theo yêu cầu.

- Đảm bảo quy tắc chính tả, đặt câu đúng cấu trúc ngữ pháp.

- Diễn đạt trong sáng, sử dụng các phép tu từ cho bài viết sinh động hơn.
* Về nội dung:

Một hình ảnh hay hành động của Thánh Gióng đã để lại cho em ấn tượng sâu sắc.

- Giới thiệu về hình ảnh hay hành động của Thánh Gióng đã để lại cho em ấn tượng sâu sắc.

- Diễn tả cụ thể hình ảnh/ hành động ấy.

- Khẳng định tình cảm của bản thân.
Thánh Gióng là một truyền thuyết giàu ý nghĩa. Truyện có nhiều hình ảnh, hành động, tuy nhiên em ấn tượng nhất là hình ảnh khi roi sắt gãy, Thánh Gióng đã nhổ những bụi tre cạnh đường để đánh giặc. Hình ảnh ấy vừa toát lên sức mạnh phi thường của Thánh Gióng, vừa gợi ra hiệp sức của thiên nhiên, cây cỏ trong cuộc chiến chống giặc ngoại xâm. Có lẽ tình yêu nước không chỉ nằm trong trái tim của mỗi con người mà còn ẩn chứa cả trong những rặng tre ngà để rồi rặng tre ấy kẽo kẹt trong câu thơ của hậu thế:

_“Tre xanh xanh tự bao giờ_

_Mà sao nên lũy nên thành tre ơi”_
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Bài cũ: Khái quát bài học bằng SĐTD.

Sưu tầm: các thể loại khác viết về Tháng Gióng.

Bài mới: Thực hành Tiếng Việt

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT!