Bài 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN
Giáo viên: Thiều Tiến Đạt

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Nêu từ tính của nam châm. Khi đưa 2 nam châm lại gần
nhau thì hiện tượng gì xảy ra ?
Câu 2: Trên thanh nam châm, chỗ nào hút sắt mạnh nhất ?
A. Phần giữa của thanh nam châm.
B. Chỉ có từ cực Bắc.
C.
C Ở hai từ cực.
c

D. Mọi chỗ đều hút sắt mạnh như nhau.

Năm 1820 nhà bác học Ơ-xtet người
Đan Mạch phát kiến về sự liên hệ
giữa điện và từ (mà hàng nghìn năm
về trước con người con người vẫn
coi là hai hiện tượng tách biệt,
không liên hệ gì với nhau).

Sự liên hệ giữa điện và từ là cơ sở cho sự ra đời của động cơ
điện. Giải phóng sức lao động cho con người.

Ở
vậtdòng
lí lớpđiện
7 tachạy
đã biết
điệnthẳng
chạy
Nếu
quadòng
dây dẫn
qua
dâycó
cóhình
tác dụng
hay cuộn
dây dẫn
dạngtừ.
bất kì thì nó
có tác dụng từ hay không ?

Công tắc

Cuộn dây
Nguồn điện
+

-

BÀI 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA
DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG

BÀI 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I. Lực từ:
1. Thí nghiệm: (thí nghiệm Ơ-xtet)

C1: Đóng công tắc K. Quan sát và cho biết:
+ Hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm ?
+ Khi nằm cân bằng, kim nam châm còn song song với dây dẫn
nữa không ?

BÀI 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I. Lực từ:
1. Thí nghiệm: (thí nghiệm Ơ-xtet)

A

BÀI 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I. Lực từ:

1. Thí nghiệm: (thí nghiệm Ơ-xtet)
2. Kết luận:
Dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn có hình dạng bất kì đều
gây ra tác dụng lực (gọi là lực từ) lên kim nam châm đặt gần nó. Ta nói
dòng điện có tác dụng từ.

BÀI 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I. Lực từ:
II. Từ trường:
1. Thí nghiệm:

Đưa kim nam châm
đến các vị trí khác
nhau gần dây dẫn hoặc
nam châm

B

A

A

Hình 22.1

BÀI 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I. Lực từ:
II. Từ trường:
1. Thí nghiệm:

N
N

S
S

C2: Có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm ?
Kim nam châm lệch khỏi hướng Nam – Bắc.

BÀI 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I. Lực từ:
II. Từ trường:
1. Thí nghiệm:

C3: Ở mỗi vị trí, sau khi nam châm đã đứng yên, xoay cho nó lệch khỏi
hướng vừa xác định, buông tay. Nhận xét hướng của kim nam châm sau khi
đã trở lại vị trí cân bằng.

Kim nam châm luôn luôn chỉ một hướng xác định

BÀI 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I. Lực từ:
II. Từ trường:
1. Thí nghiệm:
2. Kết luận:

+

-

Hiện tượng xảy ra đối với kim nam
châm trong thí nghiệm chứng tỏ
không
gianquanh
xung quanh
nam châm,
Không gian
xung
nam châm,
xung quanh
quanh
dòng điện có lực từ tác
dòng điệnxung
có từ
trường.
dụng lên KNC đặt trong nó. Ta nói
không gian đó có từ trường.
12

BÀI 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I. Lực từ:
II. Từ trường:

1. Thí nghiệm:
2. Kết luận:
Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện đều có khả năng
tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt trong nó, ta nói, trong không gian đó có
từ trường.
Tại mỗi vị trí nhất định trong từ trường của thanh nam châm hoặc của dòng
điện, kim nam chân đều chỉ một hướng xác định.

BÀI 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I. Lực từ:
II. Từ trường:
1. Thí nghiệm:
2. Kết luận:
3. Cách nhận biết từ trường

- Dùng kim nam châm
- Nơi nào trong không gian có lực từ tác dụng lên kim nam châm
thì nơi đó có từ trường.

* Từ trường thường được phát hiện ở khu vực:

* Từ trường thường được phát hiện ở khu vực:

Lợi ích nhờ từ trường

Tàu chạy bằng điện từ trường vận tốc đạt đến 700km/h.

Tủ chứa thực phẩm
hoạt động nhờ từ trường.

Camera nội soi các
bác sĩ sẽ điều
khiển chuyển động
của nó bằng từ
trường

Lợi ích nhờ từ trường trong y học
- Từ trường được sớm ứng dụng trong y học và phát triển
nhanh chóng trên các lĩnh vực chẩn đoán, điều trị, dược
học... mà thành tựu tiêu biểu là kỹ thuật ghi hình ảnh bằng
cộng hưởng từ
- Chữa bệnh bằng từ trường đã góp phần làm phong phú
ngành vật lý trị liệu
- Phục hồi chức nǎng của con người.
- Từ trường giúp giảm đau…..

Tác hại của từ trường đến sức khỏe

Sống gần đường dây cao thế.

Sử dụng điện thoại di động trong thời gian dài.

Sống gần các trạm phát sóng viễn thông.

Tác hại ô nhiễm điện từ trường
Ngày nay theo nhiều nghiên cứu đáng tin tưởng cho
thấy ô nhiễm điện từ trường là một trong những nguyên
nhân chính gây ra các hiện tượng:
• Nhức đầu
• Mất ngủ
• Mệt mỏi mãn tính
• Trầm cảm
• Huyết áp thay đổi thất thường hay huyết áp cao
• Sự mẫn cảm ngoài da
• Ung thư máu ở trẻ em

Để hạn chế tác hại của sóng điện từ đối với con
người thì chúng ta cần phải làm gì?
 Xây dựng các trạm phát sóng điện từ xa khu dân cư.
 Sử dụng điện thoại di động hợp lí, đúng cách: Không sử
dụng điện thoại di động để đàm thoại quá lâu, tắt điện thoại
khi ngủ hoặc để xa người.
 Giữ khoảng cách giữa các trạm phát sóng phát thanh
truyền hình một cách thích hợp.
 Tăng cường sử dụng truyền hình cáp, điện thoại cố định,
chỉ sử dụng điện thoại di động khi thật cần thiết.
 Đảm bảo hành lang an toàn điện (đặc biệt là đường dây
điện cao thế).

V. VẬN DỤNG
C4 : Nếu có một kim nam châm thì em làm thế nào để phát hiện ra
trong dây dẫn AB có dòng điện hay không?
A

B

Đưa kim nam châm lại gần dây dẫn AB. Nếu kim nam châm lệch khỏi hướng
Nam - Bắc thì dây dẫn AB có dòng điện chạy qua.

C5: Thí nghiệm nào đã làm với nam châm chứng tỏ rằng
xung quanh Trái Đất có từ trường?

Đó là thí nghiệm đặt kim nam châm ở trạng thái tự do, khi đã
đứng yên, kim nam châm luôn chỉ hướng Nam - Bắc.

• Trái đất là một nam châm khổng lồ:
+ Địa cực Bắc là cực từ nam
+ Địa cực Nam là cực từ bắc

S

N

Tác dụng của gió mặt trời làm thay đổi điện từ trường gây ra hiện
tượng bão từ làm thay đổi đột ngột độ sáng và chuyển động cực
quang tạo ra hiện tượng bắc cực quang và nam cực quang và ảnh
hưởng đến sức khoẻ, hệ thống thông tin liên lạc.
24

C6: Tại một điểm trên bàn làm việc, người ta thử đi thử lại
vẫn thấy kim nam châm luôn nằm dọc theo một hướng xác
định, không trùng với hướng Nam – Bắc. Từ đó có thể rút ra
kết luận gì về không gian xung quanh kim nam châm?

Không gian xung quanh bàn làm việc có từ trường.

Câu 1: Phát biểu nào sau đây là đúng?
A. Dòng điện gây ra từ trường.
A
B. Các hạt mang điện tích tạo ra từ trường.
C. Các vật nhiễm điện tạo ra từ trường.
D. Các dây dẫn tạo ra từ trường.

Câu 2: Từ trường không tồn tại ở đâu?
A. Xung quanh một nam châm.
B. Xung quanh một dây dẫn có dòng điện chạy qua.
C.
C Xung quanh điện tích đứng yên.
D. Mọi nơi trên Trái Đất.

27

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài;
Đọc phần có thể em chưa biết;
Làm bài tập 22.1-22.7 SBT;
Xem trước bài 23.