SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO DĂKLĂK
TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN
TỔ ĐỊA LÝ
***********************
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
SỬ DỤNG ATLAT TRONG GIẢNG DẠY ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN LỚP 12

Người thực hiện:
Nguyễn Đạt Thành.

Buôn Ma Thuột, 04-2009.
NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

LỜI NÓI ĐẦU
CƠ SỞ LÝ LUẬN
CƠ SỞ THỰC TIỄN
HƯỚNG DẪN KHAI THÁC ATLAT VÀO
BÀI HỌC CỤ THỂ
KHAI THÁC ATLAT TRONG DẠY HỌC BÀI 2
KHAI THÁC ATLAT TRONG DẠY HỌC BÀI 4+5
KHAI THÁC ATLAT TRONG DẠY HỌC BÀI 6 – 13
KHAI THÁC ATLAT TRONG DẠY HỌC BÀI 15
KHAI THÁC ATLAT TRONG DẠY HỌC BÀI 11+12
KẾT LUẬN


CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
Atlat địa lí Việt Nam là một tài liệu học tập hữu ích không chỉ đối với học sinh mà còn cả với giáo viên THPT,
Nội dung của Atlat Địa lí Việt Nam được thành lập dựa trên chương trình Địa lí Việt Nam ở trường phổ thông nhằm phục vụ các đối tượng học sinh lớp 8, lớp 9 và lớp 12.
Phần tự nhiên (địa hình, địa chất khoáng sản, khí hậu, đất, thực vật và động vật) và ba miền tự nhiên.
Các bản đồ trong bản Atlat Địa lí Việt Nam tỉ lệ chung cho các trang bản đồ chính là 1:6.000.000, tỉ lệ 1:9.000.000 dùng trong các bản đồ ngành và tỉ lệ 1:18.000.000 cho các bản đồ phụ,tỉ lệ 1:3.000.000 đối với bản đồ các miền tự nhiên đây là các trang bản đồ rất thuận lợi cho việc khai thác sử dụng trong giảng dạy và học tập địa lý tự nhiên lớp 12.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Kĩ năng khai thác bản đồ nói chung và Atlat Địa lí Việt Nam nói riêng là kĩ năng cơ bản của môn Địa lí.Nếu không nắm vững kĩ năng này thì khó có thể hiểu và giải thích được các sự vật, hiện tượng địa lí, đồng thời cũng rất khó tự mình tìm tòi các kiến thức địa lí khác. Do vậy,việc rèn luyện kĩ năng làm việc với bản đồ nói chung, Atlat Địa lí Việt Nam nói riêng, là không thể thiếu khi hoc môn Địa lí.
III. HƯỚNG DẪN HỌC VÀ KHAI THÁC ATLATĐỊA LÍ VIỆT NAM
Bài 2: VỊ TRÍ ĐỊA LÝ, PHẠM VI LÃNH THỔ
Xác định các điểm cực trên phần đất liền của nước ta.

* Xác định trên biểu đồ các nước có trung đường biên giới trên đất liền với nước ta. Kể tên các tỉnh có đường biên giới giáp với các nước ấy.
* Xác định trên bản đồ các tỉnh giáp biển của nước ta lần lượt từ Bắc vào Nam.
* Hãy nêu đặc điểm vị trí địa lí của nước ta. Đặc điểm đó đã tác động như thế nào đến đặc điểm tự nhiên và việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng của nước ta.
Bài 4 + 5:
LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN LÃNH THỔ
(Trang 6,21,22,23,24.)
Nêu đặc điểm của một số loại đá xuất hiện trong thang địa tầng nhất trên lãnh thổ nước ta. Xác định trên bản đồ những vùng có thang địa tầng đó. Vị trí của chúng có mối quan hệ gì với vị trí của các mảng nền cổ đã được học .
* Xác định trên bản đồ những vùng có thang địa tầng trẻ nhất trên lãnh thổ nước ta. vị trí của chung tương ứng với dạng địa hình chủ yếu nào hiện nay?
*Hãy nêu sự phân bố (tên mỏ và tên tỉnh) của một số loại khoáng sản: than đá, sắt, bôxit, thiếc, apatit…
Bài 6 : ĐẤT NƯỚC NHIỀU ĐỒI NÚI VÀ BÀI THỰC HÀNH 13
Xác định trên bản đồ các dãy núi sau: Hoàng Liên Sơn, Con Voi, Hoành Sơn, Bạch Mã, Trường Sơn Bắc, và chỉ ra hướng núi đó ?
*Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, hãy nêu nh?ng nhân tố ảnh hưởng đến sự phân hoá khí h?u nu?c ta.
*Dựa vào Atlat đia lí Việt Nam và kiến thức đã học hãy xác định trên bản đồ hướng của gió mùa mùa hạ, gió mùa mùa đông ở nước ta.
*Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam và kiến thức đã học hãy xác định hướng di chuyển của các cơn bão vào nước ta ,khu vực nào trong nam chiu anh hưởng của bão với tần suất lơn nhất

Bài 11 – 12: THIÊN NHIÊN PHÂN HÓA ĐA DẠNG
* Trình bày đặc điểm địa hình miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ.
* Trình bày và giải thích đặc điểm địa hình miền T.Bắc và B.Trung Bộ
*Trình bày và giải thích đặc điểm địa hình miền Nam T. Bộ -Nam Bộ.
Đặc điểm địa hình của miền tự nhiên Tây Bắc và Bắc T.Bộ có tác động gì đến đặc điểm sông ngòi?
*So sánh đặc điểm địa hình của miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ với miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ.
*So sánh đặc điểm địa hình của miền tự nhiên Tây Bắc và Bắc Trung Bộ với miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ.
IV. KẾT LUẬN
Việc dạy và học địa lý không thể tách rời bản đồ nói chung và AtLat nói riêng. Đó là cuốn sách giáo khoa thứ hai, khai thác AtLat không chỉ hiểu được kiến thức mà còn là hình ảnh trực quan giúp giáo viên và học sinh trong giảng dạy và học tập rất hiệu quả. Trong các kỳ thi tốt nghiệp, kỳ thi học sinh giỏi đều được sử dụng AtLat đẻ làm bài và khai kiến thức trong đó. Bản thân tôi hy vọng với những sáng kiến của mình sẻ giúp cho việc giảng day địa lý ngày càng hiệu quả hơn.Bản thân trân trọng cảm ơn những đóng góp ý kiến của quý đồng nghiệp.
Hãy lấy ví dụ chứng minh tác động
Con người tới địa hình nước ta ?
d) ĐỊA HÌNH CHỊU TÁC ĐỘNG MẠNH MẼ CỦA CON NGƯỜI
2. CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH
Khu vực đồi núi
- Chia thành 4 khu vực
Địa hình Việt Nam
Vùng Đông Bắc
Vùng Tây Bắc
Vùng Trường Sơn Bắc
Vùng Trường Sơn Nam
Địa hình Việt Nam
Vùng Đông Bắc
Vùng Tây Bắc
Vùng Trường Sơn Bắc
Vùng Trường Sơn Nam
Địa hình thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam
1500
1000
500
TB
ĐN
Lát cắt địa hình
Tỉ lệ ngang 1 : 3 000 000
Tỉ lệ đứng 1 : 100 000
Sơn nguyên
Đồng Văn
1500
1000
500
Cao nguyên đá Đồng Văn
GIÁP BIÊN GIỚI CÒN CÓ CÁC
CAO NGUYÊN ĐÁ VÔI
CÁC DÒNG CHẢY THUNG LŨNG SÔNG CŨNG THEO HƯỚNG VÒNG CUNG
*Đặc điểm vùng Đông Bắc
* Giới hạn: Vùng núi phía tả ngạn sông Hồng.
* Chủ yếu là đồi núi thấp.
* Gồm các cánh cung mở rộng về phía Đông Bắc và chụm lại ở Tam Đảo.
*Cao dần ở Tây Bắc và thấp dần ở Đông Nam.
* Các núi đá vôi đồ sộ ở Hà Giang.
* Các dòng sông cũng theo hướng cánh cung (sông Kinh Thầy, Lục Nam...)
Địa hình Việt Nam
Ngoài ra còn có các dãy núi giáp biên giới
Xen giữa là các vùng núi thấp, cao nguyên và sơn nguyên đá vôi
Lát cắt địa hình
Tỉ lệ ngang 1 : 3 000 000
Tỉ lệ đứng 1 : 100 000
Các thung lũng sông cùng hướng xen giữa các dãy núi
ĐỊA HÌNH VÙNG NÚI TÂY BẮC
Đặc điểm vùng Tây Bắc
* Giới hạn: Nằm giữa sông Hồng và sông Cả.
* Địa hình cao nhất nước ta, dãy Hòang Liên Sơn.(Fansipan-3143m)
* Các dãy núi hướng Tây Bắc Đông Nam, xen giữa là các cao nguyên đá vôi. (Mộc Châu, Sơn La)
* Nằm giữa các dãy núi là các sông cùng hướng TB-ĐN.
Địa hình Việt Nam
Địa hình Việt Nam
Cao ở 2 đầu
Thấp ở giữa
Cao ở 2 đầu
Thấp ở giữa
Thấp dần từ Tây sang Đông
Đặc điểm vùng Trường Sơn Bắc
*Hướng Tây Bắc-Đông Nam.
*Các dãy núi song song, so le, cao ở 2 đầu giữa có vùng núi đá vôi. (Quảng Bình, Quảng Trị)
* Liền kề các dãy núi về phía đông là các vùng trung du.
Địa hình Việt Nam
Bất đối xứng sườn Đông Tây
Đồng bằng hình thành không liên tục
Các cao nguyên rộng, phía tây
* Các khối núi Kontum, các khối núi cực nam Tây Bắc, sườn Tây thoải, sườn Đông dốc đứng.
* Các cao nguyên đất đỏ ba-dan: Plây-ku, Đắk Lắk, Mơ Nông, Di Linh, bề mặt bằng phẳng, độ cao xếp tầng 500-800-1000m.
Đặc điểm vùng Trường Sơn Nam
KẾT LUẬN
THẾ NÀO LÀ ĐỊA HÌNH
BÁN BÌNH NGUYÊN ?
L à vùng nằm chuyển tiếp giữa miền núi và đồng bằng
Bán bình nguyên
Địa hình Việt Nam
Vùng bán bình nguyên
Vùng trung du
Vùng trung du (TP Hồ Chí Minh)
Về nhà làm bài tập 1,2,3 SGK
Xem bài 07
BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC
TRÂN TRỌNG KÍNH CHÀO QUÝ
THẦY, CÔ, CÁC EM !