Quan sát và cho biết những hình ảnh trên nói đến những câu chuyện nào ?
Cây tre trăm đốt
Nàng bạch tuyết và bảy chú lùn
Sọ Dừa
Cóc kiện trời
Cô bé quàng khăn đỏ
Cậu bé thông minh
Tấm Cám
Tiết 14: TẤM CÁM
(Truyện cổ tích Việt Nam)
TÌM HIỂU CHUNG:
Thể loại: Truyện cổ tích
a. Khái niệm:
Là tác phẩm tự sự dân gian mà cốt
truyện và hình tượng được hư cấu có
chủ định, kể về số phận con người bình
thường trong xã hội, thể hiện tinh thần lạc
quan và nhân đạo của nhân dân lao động.




b. Phân loại:
Truyện cổ tích về loài vật
Truyện cổ tích sinh hoạt
Truyện cổ tích thần kỳ: Tấm Cám
c. Đặc trưng truyện cổ tích thần kỳ:



Nhân vật:

Mâu thuẫn, xung đột:
- Có sự tham gia của các yếu tố thần kỳ vào tiến trình phát triển của câu chuyện ( tiên, bụt, phép màu, sự biến hóa thần kỳ…)
Con người nhỏ bé, bất hạnh trong xã hội.
gia đình (dì ghẻ-con chồng, anh/chị-em..), ngoài xã hội (tốt-xấu, thiện-ác..)
Kết cấu:


Nội dung:




Kết thúc:
Có hậu, “ở hiền gặp lành”, “ác giả ác báo”.
Thể hiện ước mơ cháy bỏng của nhân dân lao động về hạnh phúc gia đình, về lẽ công bằng xã hội,về phẩm chất và năng lực tuyệt vời của cong người.
Nhân vật chính trải qua hoạn nạn cuối cùng được hưởng hạnh phúc trọn vẹn, cái kết có hậu.
2. Truyện Tấm Cám
a. Thể loại: Cổ tích thần kỳ
b. Đọc, tóm tắt:
b. Tóm tắt:
Nhân vật chính là Tấm, một cô gái mồ côi có nhiều phẩm chất tốt đẹp.
Tấm mồ côi cha mẹ, phải sống với dì ghẻ, chịu nhiều thiệt thòi, bị ức hiếp ( bị cướp giỏ cá, bị mất cá bóng, không được đi hội…)
Nhờ sự giúp đỡ của Bụt, Tấm trở thành hoàng hậu nhưng vẫn bị mẹ con Cám hãm hại nhiều lần. Tấm hóa thành: chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi, cây thị, quả thị, cuối củng trở lại thành người.
Một hôm, vua đi ngang qua quán nước, nhận ra trầu têm cánh phượng khéo của Tấm, nhờ đó Tấm được về cung. Vẫn bị sự ghen ghét của Cám, Tấm chỉ cách làm trắng khi Cám hỏi. Cám làm theo và chết, mụ dì ghẻ nghe tin cũng chết theo.
c. Bố cục:

Phần 1: từ đầu đến “ …trước con mắt ngạc nhiên và hằng học của mẹ con Cám”
 Thân phận bất hạnh của Tấm và con đường dẫn đến hạnh phúc của cô.
Phần 2: còn lại
 Cuộc đấu tranh gian nan, quyết liệt để giành và bảo vệ hạnh phúc.
2 phần

II. ĐỌC-TÌM HIỂU VĂN BẢN
Thân phận và hoàn cảnh của Tấm
THẢO LUẬN NHÓM
Theo em, thân phận và hoàn cảnh của Tấm có gì khác biệt với Cám?
II. ĐỌC - TÌM HiỂU VĂN BẢN
1. Thân phận và hoàn cảnh của Tấm
Tấm Cám
=> Số phận bất hạnh, chịu thiệt thòi nhưng hiền lành, chăm chỉ
Mồ côi cha mẹ, ở với dì ghẻ
Làm lụng vất vả, bị đối xử tệ bạc
Hiền lành, chăm chỉ, thật thà
 Hiện thân của cái thiện
Con dì ghẻ

Ham chơi, được nuông chiều
Xấu xa, độc ác

 Hiện thân của cái ác
2. Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám
a. Mâu thuẫn gia đình
Tấm Mẹ con Cám
- Bắt đầy giỏ cá và tép.
 Bị Cám lừa lấy mất, khóc hu hu.
- Nuôi bống Bị lừa ăn mất, òa lên khóc.
- Ở nhà nhặt thóc và gạo.
 Khóc một mình.
- Áo quần rách rưới.
 Nức nở khóc.
- Thử vừa giày, lên làm hoàng hậu.
- Lừa lấy giỏ của Tấm.
 Được yếm đỏ.
 - Giết bống ăn thịt.
- Trộn gạo lẫn thóc.
- Xúng xinh váy áo đi trẩy hội.
 - Khinh bỉ, hằn học, tức giận,
 4 lần Tấm khóc thể hiện sự yếu đuối, sự phản kháng yếu ớt khi bị bắt nạt.
 Bụt xuất hiện giúp đỡ, tượng trưng cho cái thiện.
 Tấm là người hiền lành, nhường nhịn, yếu đuối, bị hắt hủi.
 Mẹ con Cám độc ác, xấu xa.
 Mâu thuẫn về vật chất lẫn tinh thần trong mối quan hệ dì ghẻ-con chồng.
b. Mâu thuẫn xã hội
 Khi Tấm làm hoàng hậu
Tấm Mẹ con Cám
- Trèo hái cau để giỗ bố.
- Tấm chết, hóa vàng anh.
- Hóa xoan đào.
- Hóa khung cửi.
- Hóa quả thị, trở về làm hoàng hậu.
- Âm mưu chặt cau, hại Tấm chết.
- Ăn thịt vàng anh.
- Chặt xoan đào làm khung cửi.
- Đốt khung cửi.
- Bị trừng phạt.
 Mẹ con Cám: từ cướp đoạt vật chất  cướp đoạt tinh thần  cướp đoạt sinh mạng của Tấm.  tàn nhẫn và ác độc.
 Tấm: khóc lóc, nhờ sự giúp đỡ  hồi sinh, răn đe  trả thù quyết liệt.
 Cuộc đấu tranh không ngừng nghỉ, không khoan nhượng giữa cái thiện và cái ác.
 Mâu thuẫn được giải quyết bằng con đường đi đến hạnh phúc của Tấm.
3. Sự đấu tranh giành sự sống và hạnh phúc
- Đấu tranh qua 4 lần hóa thân:
+ Hóa vàng anh  đe dọa Cám.
+ Hóa xoan đào  che mát cho vua.
+ Hóa khung cửi  vạch mặt, tố cáo tội ác của Cám.
+ Hóa quả thị  thơm ngát, bước ra.
 Yếu tố kì ảo (Bụt, các lần tái sinh): thể hiện niềm tin vào cuộc đời còn nhiều bất hạnh.
 Tô đậm sự tàn độc của mẹ con Cám khi quyết tâm giết Tấm.
 Tấm đã có những phản ứng quyết liệt, mạnh mẽ hơn để giành lấy sự sống.
- Ý nghĩa:
+ Thể hiện sức sống mãnh liệt của Tấm.
+ Sự đấu tranh không khoan nhượng để giành lại sự sống và hạnh phúc.
+ Thể hiện ước mơ và quan niệm của nhân dân về công lí: cái thiện luôn chiến thắng, cái ác nhất định bị trừng phạt.
 Quan niệm: hạnh phúc không dễ dàng có được mà bằng sự đấu tranh và con người chỉ thực sự hạnh phúc ở nơi trần thế.
4. Sự trả thù của Tấm
- Thể hiện sự trỗi dậy mãnh liệt của con người trước sự vùi dập của thế lực thù địch.
- Hành động cái thiện trừng trị cái ác.
- Thể hiện quan niệm “Ở hiền gặp lành”, “Ác giả ác báo” của nhân dân.
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung
Truyện Tấm Cám ngợi ca sức sống bất diệt, sự trỗi dậy mạnh mẽ của con người và cái thiện trước sự vùi dập của kẻ xấu, cái ác, đồng thời thể hiện niềm tin của nhân dân vào công lí và chính nghĩa.
2. Nghệ thuật
- Xây dựng những mâu thuẫn, xung đột ngày càng tăng tiến.
- Xây dựng nhân vật theo hai tuyến đối lập cùng tồn tại và song song phát triển.
- Có nhiều yếu tố thần kì với vai trò khác nhau.
- Kết cấu quen thuộc của truyện cổ tích : người nghèo khổ, bất hạnh trải qua nhiều hoạn nạn cuối cùng được hưởng hạnh phúc.