Bài 31. Tập tính của động vật

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Nguyễn Đức Quỳnh
Ngày gửi: 22h:25' 31-03-2022
Dung lượng: 17.7 MB
Số lượt tải: 193
Nguồn:
Người gửi: Nguyễn Đức Quỳnh
Ngày gửi: 22h:25' 31-03-2022
Dung lượng: 17.7 MB
Số lượt tải: 193
Số lượt thích:
0 người
22:26
Câu 1: Trong cơ chế lan truyền điện thế hoạt động qua xinap có sự tham gia của:
Ca²⁺
Mg²⁺
K⁺
D. Na⁺
Câu 2: Sau khi điện thế hoạt động lan truyền tiếp ở màng sau, axêtincôlin bị phân huỷ thành:
Axêtin và Côlin
Axêtat và Côlin
Axêtic và Côlin
Serin và Côlin
Câu 3: Trong xinap hoá học, thụ quan tiếp nhận chất trung gian hoá học nằm ở đâu:
Chuỳ xinap
Màng trước xinap
Khe xinap
Màng sau xinap
Câu 4: Ở động vật có vú, những chất nào sau đây được sử dụng làm chất trung gian hóa học khi lan truyền tin qua xinap?
Acetylcholin. (II) Noadrenalin.
(III) Dopamin. (IV) Serotôni
A. I, II, IV.
B. I, II, III, IV.
C. I, II.
D. II, III.
Câu 5: Quá trình truyền tin qua xinap diễn ra theo trật tự:
Khe xinap Màng trước xinap Chuỳ xinap Màng sau xinap
Chuỳ xinap Màng trước xinap Khe xinap Màng sau xinap
Màng sau xinap Khe xinap Chuỳ xinap Màng trước xinap
Màng trước xinap Chuỳ xinap Khe xinap Màng sau xinap
Câu 6: Khi nào xuất hiện điện thế hoạt động ở màng sau xinap:
Chất trung gian hoá học đi vào khe xinap
Chất trung gian hoá học gắn vào thụ thể ở màng sau xinap
Chất trung gian hoá học tiếp xúc màng trước xinap
Xung thần kinh ở màng trước lan truyền đến màng sau xinap
Câu 7: Tốc độ truyền tin qua xinap hoá học so với tốc độ lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao miêlin:
Bằng nhau
Nhanh hơn
Chậm hơn
Bằng một nửa
Câu 8: Tốc độ lan truyền xung thần kinh nhanh nhất ở:
xinap hóa học.
B. sợi thần kinh không có bao miêlin.
C. sợi thần kinh có và không có bao miêlin
D. sợi thần kinh có bao miêlin.
Câu 9: Enzim acetylcholinesteraza ở màng sau xinap có tác dụng nào sau đây?
A. Tổng hợp acetylcholin từ axetat và cholin để chuyển cho chùy xinap.
B. Phân huỷ acetylcholin thành axetat và cholin.
C. Thay đổi tính thấm màng trước xinap.
D. Tổng hợp thêm các thụ thể tiếp nhận acetylcholin.
Câu 10: Người ta quy ước dấu (-) trước các trị số điện thế nghỉ vì:
ion K+ từ trong màng tế bào ra ngoài màng tế bào.
B. ion K+ từ ngoài màng tế bào vào trong màng tế bào.
C. phía bên trong màng tích điện âm (-) so với ngoài màng tích điện dương (+).
D. phía bên ngoài màng tích điện dương so với trong màng tích điện âm.
a. Nhện giăng lưới
b. Gấu ngủ đông
Các hình ảnh a, b, c mô tả điều gì ở động vật?
Các hình ảnh a, b, c mô tả tập tính của động vật.
c. Linh cẩu săn mồi
ĐỂ HIỂU RÕ THẾ NÀO LÀ TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT? CƠ CHẾ HÌNH THÀNH TẬP TÍNH, PHÂN LOẠI TẬP TÍNH VÀ ỨNG DỤNG TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT VÀO ĐỜI SỐNG CON NGƯỜI NHƯ THẾ NÀO CHÚNG TA CÙNG NGHIÊN CỨU:
Bài 31. TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT
15
Nội dung
I. Tập tính là gì?
II. Phân loại tập tính
III. Cơ sở thần kinh của tập tính
16
17
Thằn lằn biến đổi màu sắc cơ thể
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Chim di cư
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Gấu ngủ đông
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Hổ săn mồi
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Sư tử săn mồi
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Đây là tập tính làm tổ ấp trứng và chăm sóc con non ở loài chim, giúp bảo vệ trứng và con non
Đây là tập tính gì ở loài chim? Ý nghĩa của tập tính này với đời sống của chúng?
Vậy tập tính là gì và nó có ý nghĩa gì đối với đời sống của động vật ???
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Tập tính là một chuỗi những phản ứng của động vật trả lời kích thích từ môi trường (bên trong hoặc bên ngoài cơ thể) nhờ đó động vật thích nghi với môi trường sống để tồn tại và phát triển.
Ở thực vật đó là cảm ứng. Vì tập tính là chuỗi phản ứng và có liên quan đến hệ thần kinh.
Ở thực vật có tập tính hay không ???
Xin mời các em xem những ví dụ sau đây :
27
Ví dụ 1
Vịt biết bơi
Ví dụ 2
Khỉ biết dùng ống hút để hút nước dừa
Khỉ làm xiếc
Ví dụ 3
Chó nghiệp vụ
Ví dụ 4
Gà trống gáy
Ví dụ 5
Chim mẹ mớm mồi cho chim con
Ví dụ 6
34
Hãy phân loại ?
1
2
3
4
5
6
35
Tập tính sinh ra đã có
Tập tính hình thành trong đời sống cá thể
1
6
5
2
4
3
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Ví dụ:
Kiến đi thành hàng
Nhện giăng tơ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Ví dụ:
Ve sầu kêu vào mùa hè
Ếch đực kêu vào mùa sinh sản
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Ví dụ:
Chó, mèo con mới sinh đã biết bú sữa mẹ, khi lạnh giá biết chui rúc vào lòng mẹ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Ví dụ:
Cá chình điện, cá đuối điện khi bị tấn công thì phát điện
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Định nghĩa:
Là những hoạt động cơ bản của động vật, có từ khi sinh ra, được di truyền từ bố mẹ, đặc trưng cho loài.
Nhện giăng tơ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Đặc điểm:
Thường bền vững, không thay đổi
Nhện giăng tơ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Cơ sở thần kinh:
Tập tính bẩm sinh là chuỗi phản xạ không điều kiện
Nhện giăng tơ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
2. Tập tính học được
* Ví dụ:
Khỉ dùng ống hút hút nước
Khiêu vũ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
2. Tập tính học được
* Ví dụ:
ở người khi thấy đèn giao thông có màu đỏ thì dừng lại
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
2. Tập tính học được
* Định nghĩa:
Là loại tập tính được hình thành trong quá trình sống của cá thể, thông qua hoạt động và rút kinh nghiệm
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
2. Tập tính học được
* Đặc điểm:
Không bền vững và dễ thay đổi
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
2. Tập tính học được
* Cơ sở thần kinh:
Tập tính học được là những phản xạ có điều kiện
48
Tổ chim dòng dọc trống
Tổ chim dòng dọc mái
Chim làm tổ là tập tính gì ?
Tập tính bẩm sinh
Tập tính học được
Tập tính hỗn hợp
Khái niệm: Tập tính hỗn hợp là tập tính sinh ra
đã có nhưng sẽ được tiếp tục phát triển và
hoàn thiện trong đời sống cá thể.
- Ví dụ: Mèo bắt chuột; chim làm tổ....
Tập tính hỗn hợp
1. Ở động vật có hệ thần kinh dạng lưới và hệ thần kinh hệ chuỗi hạch, các tập tính của chúng hầu hết là tập tính bẩm sinh, tại sao ?
2. Tại sao người và động vật có hệ thần kinh phát triển có rất nhiều tập tính học được ?
Hầu hết tập tính là tập tính
bẩm sinh.
Hầu hết tập tính là
tập tính học được.
TK dạng lưới
TK chuỗi hạch
- Hệ thần kinh phát triển (xuất hiện não bộ và tủy sống)
- tuổi thọ dài, thời gian học tập nhiều thực hiện tốt phản xạ có điều kiện nên:
- Hệ thần kinh có cấu trúc đơn giản (chưa xuất hiện não bộ và tủy sống)
- tuổi thọ ngắn, thời gian học tập ít rất khó thực hiện phản xạ có điều kiện nên:
Lưu ý:
- Sự hình thành tập tính học được ở động vật phụ thuộc vào:
+ Mức độ tổ chức của hệ thần kinh (đơn giản hay phức tạp).
+ Tuổi thọ.
- Một số tập tính của động vật như: sinh sản, ngủ đông là kết quả phối hợp của hệ thần kinh và hệ nội tiết.
ỨNG DỤNG
31/03/2022
NGHIÊN CỨU VỀ TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT CÓ THỂ ỨNG DỤNG VÀO NHIỀU LĨNH VỰC TRONG ĐỜI SỐNG CON NGƯỜI NHƯ:
+ GIẢI TRÍ
+ AN NINH QUỐC PHÒNG
+ NÔNG NGHIỆP
NGHIÊN CỨU VỀ TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT CÓ THỂ ỨNG DỤNG VÀO NHỮNG LĨNH VỰC NÀO TRONG ĐỜI SỐNG CON NGƯỜI?
ỨNG DỤNG: GIẢI TRÍ
Dạy chó, mèo, voi, khỉ… làm xiếc
Chó chơi thể thao
ỨNG DỤNG: GIẢI TRÍ
ỨNG DỤNG: AN NINH QUỐC PHÒNG
Chó nghiệp vụ
ỨNG DỤNG: NÔNG NGHIỆP
Nuôi ong lấy mật
ỨNG DỤNG: NÔNG NGHIỆP
Nông nghiệp sinh thái
ỨNG DỤNG: NÔNG NGHIỆP
Thuần dưỡng động vật hoang dã
ỨNG DỤNG: NÔNG NGHIỆP
Bù nhìn
LÀ MỘT HỌC SINH EM LÀM GÌ ĐỂ GÓP PHẦN BẢO VỆ ĐỘNG VẬT?
Chúc các em học tốt
1
2
3
4
5
6
7
a
b
c
d
e
f
g
1
HÀNG NGANG SỐ1: CÓ 5 CHỮ CÁI
Đây là tên của một loài động vật rất hung dữ của biển cả, chúng có tập tính săn mồi nhờ khướu giác rất nhạy bén
2
HÀNG NGANG SỐ 2 CÓ 6 CHỮ CÁI
Tên của một lớp động vật mà ở chúng có tập tính chăm sóc con non và nuôi con bằng sữa mẹ
3
HÀNG NGANG SỐ 3 CÓ 4 CHỮ CÁI
Tên của một loài vật rất quen thuộc với người nông dân Việt Nam, chúng có tập tính cày, bừa theo hiệu lệnh của người dân
4
HÀNG NGANG SỐ 4 CÓ 6 CHỮ CÁI
Phản ứng trả lời kích thích từ môi trường nhưng chịu sự điều khiển của hệ thần kinh gọi là .........
5
HÀNG NGANG SỐ 5 CÓ 7 CHỮ CÁI
Tập tính mới sinh ra đã có mà không cần phải học tập gọi là tập tính .......
6
HÀNG NGANG SỐ 6 CÓ 8 CHỮ CÁI
Ở một số loài ong chúng đẻ trứng, nhưng trứng không thông qua thụ tinh mà vẫn phát triển thành con non gọi là sự ...............
7
HÀNG NGANG SỐ 7 CÓ 7 CHỮ CÁI
Trong truyện cổ tích “trí khôn của ta đây”, con hổ yêu cầu bác nông dân phải đưa thứ gì cho nó
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
Khái niệm: Tập tính hỗn hợp là tập tính sinh ra
đã có nhưng sẽ được tiếp tục phát triển và
hoàn thiện trong đời sống cá thể.
- Ví dụ: Mèo bắt chuột; chim làm tổ....
Tập tính hỗn hợp
PHIẾU HỌC TẬP: PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
........(1)........
......(2).....
....(4)....
....(5)....
Ngoài ra còn có tập tính hỗn hợp là tập tính sinh ra đã có
Nhưng được phát triển và hoàn thiện dần trong đời cá thể
....(8)....
....(9)....
2 ví dụ
2 ví dụ
...(3).....
...(6).....
....(7)....
II/ PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
........(1)........
......(2).....
....(4)....
....(5)....
Ngoài ra còn có tập tính hỗn hợp là tập tính sinh ra đã có
Nhưng được phát triển và hoàn thiện dần trong đời cá thể
....(8)....
....(9)....
2 ví dụ
2 ví dụ
...(3).....
...(6).....
....(7)....
Hãy cho biết tập tính nào dưới đây là tập tính bẩm sinh, tập tính học được:
(1) Đến thời kì sinh sản, tò vò cái đào một cái hố trên mặt đất để làm tổ rồi bay đi bắt một con sâu bướm, đốt cho sâu bị tê liệt, rồi bỏ vào tổ. Tiếp đó tò vò cái đẻ trứng vào tổ và bịt tổ lại, sau một thời gian, tò vò con nở từ trứng ra và ăn con sâu. Các tò vò cái con lớn lên lặp lại trình tự đào hố và đẻ trứng như tò vò mẹ (dù không nhìn thấy các tò vò cái khác làm tổ và sinh đẻ).
(2) Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm (ca dao).
(3) Khi nhìn thấy đèn giao thông chuyển sang màu đỏ, những người đi đường dừng lại.
(1); (2) là tập tính bẩm sinh
(3) là tập tính học được
...........
...........
(1) Kiến sống bầy đàn
(2) Tò vò xây tổ khi chưa nhìn thấy đồng loại xây tổ
(3) Chim bay lượn
(4) Sư tử săn mồi theo bầy
(5) Chó sói tru lên khi sắp có mưa giông
(6) Khỉ đi xe đạp
(7) Vẹt nói tiếng người
(8) Trâu cày ruộng
Cho các tập tính sau đây:
Tập tính bẩm sinh gồm có: (1); (2); (5)
Tập tính học được gồm có: (6); (7); (8)
Tập tính hỗn hợp gồm có: (3); (4)
............................
............................
............................
Củng cố
Câu 1: Tập tính bẩm sinh ở động vật không có đặc điểm:
A. Sinh ra đã có, không cần học hỏi
B. Mang tính bản năng
C. Có thể thay đổi theo hoàn cảnh sống
D. Được quyết định bởi yếu tố di truyền
Củng cố
Câu 2: Tập tính học được ở động vật có chung đặc điểm:
C. Sinh ra đã có
B. Được truyền từ đời trước sang đời sau
A. Phải học trong đời sống mới có được
D. Suốt đời không đổi
Củng cố
Câu 3: Sáo vẹt nói tiếng người đây thuộc loại tập tính gì ?
A. Bẩm sinh
C. Bản năng
B. Học được
D. Hỗn hợp
Củng cố
Câu 3: Tập tính bẩm sinh ở động vật không có đặc điểm:
A. Sinh ra đã có, không cần học hỏi
B. Mang tính bản năng
C. Có thể thay đổi theo hoàn cảnh sống
D. Được quyết định bởi yếu tố di truyền
Củng cố
Câu 4: Tập tính học được ở động vật có chung đặc điểm:
C. Sinh ra đã có
B. Được truyền từ đời trước sang đời sau
A. Phải học trong đời sống mới có được
D. Suốt đời không đổi
Câu 6: Cho các tập tính sau ở động vật:
(1) Sự di cư của cá hồi
(2) Báo săn mồi
(3) Nhện giăng tơ
(4) Vẹt nói được tiếng người
(5) Vỗ tay, cá nổi lên mặt nước tìm thức ăn
(6) Ếch đực kêu vào mùa sinh sản
(7) Xiếc chó làm toán
(8) Ve kêu vào mùa hè
Những tập tính nào là bẩm sinh? Những tập tính nào là học được?
A. Tập tính bẩm sinh: (1), (3), (6), (8) ; Tập tính học được: (2), (4), (5), (7)
B. Tập tính bẩm sinh: (1), (2), (6), (8) ; Tập tính học được: (3), (4), (5), (7)
C. Tập tính bẩm sinh: (1), (3), (5), (8) ; Tập tính học được: (2), (4), (6), (7)
D. Tập tính bẩm sinh: (1), (3), (6), (7) ; Tập tính học được: (2), (4), (5), (8)
Câu 7. Xét các đặc điểm sau:
(1) Có sự thay đổi linh hoạt trong đời sống cá thể
(2) Rất bền vững và không thay đổi
(3) Là tập hợp các phản xạ không điều kiện
(4) Do kiểu gen quy định
Trong các đặc điểm trên, những đặc điểm của tập tính bẩm sinh gồm:
(1) và (2)
(2) và (3)
(2), (3) và (4)
(1), (2) và (4)
Hãy xác định đâu là tập tính bẩm sinh, đâu là tập tính học được:
1. Ếch sinh sản vào mùa mưa
2. Chuột nghe tiếng mèo phải bỏ chạy
3. Ve sầu kêu vào ngày hè oi ả
4. Thấy đèn đỏ thì dừng lại
5. Gai đâm vào tay thì rụt tay lại
6. Nói lời cảm ơn khi được nhận quà
7. Bỏ rác đúng nơi quy định
8. Trẻ em mới sinh ra biết khóc
9. Chịu đau khi tiêm thuốc
10. Cá hồi di cư để sinh sản
2, 4, 6, 7, 9
Tập tính bẩm sinh:
1,3,5,8,10
Tập tính học được:
Hãy cho biết các tập tính nào dưới đây là tập tính bẩm sinh. Tập tính là học được?
- Đến thời kì sinh sản, tò vò cái đào một cái hố trên mặt đất để làm tổ rồi bay đi bắt một con sâu bướm, đốt cho sâu bị tê liệt, rồi bỏ vào tổ. Tiếp đó, tò vò đẻ trứng vào cái tổ và bịt tổ lại. Sau một thời gian, tò vò con nở từ trứng ra và ăn con sâu. Các tò vò cái con lớn lên lặp lại trình tự đào hố và đẻ trứng như tò vò mẹ (dù không nhìn thấy các tò vò cái khác làm tổ và sinh đẻ).
- Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm (ca dao).
- Khi nhìn thấy đèn giao thông chuyển sang màu đỏ, những người qua đường dừng lại.
Tập tính bẩm sinh
Tập tính bẩm sinh
Tập tính học được
(1) Kiến sống bầy đàn
(2) Tò vò xây tổ khi chưa nhìn thấy đồng loại xây tổ
(3) Chim bay lượn
(4) Sư tử săn mồi theo bầy
(5) Chó sói tru lên khi sắp có mưa giông
(6) Khỉ đi xe đạp
(7) Vẹt nói tiếng người
(8) Trâu cày ruộng
Cho các tập tính sau đây:
Tập tính bẩm sinh gồm có: (1); (2); (5)
Tập tính học được gồm có: (6); (7); (8)
Tập tính hỗn hợp gồm có: (3); (4)
............................
............................
............................
PHIẾU HỌC TẬP 2: CƠ SỞ THẦN KINH CỦATẬP TÍNH
- Cơ sở của tập tính là các phản xạ, được thực hiện qua cung phản xạ hoặc vòng phản xạ
....(1)....
....(2)....
....(3)....
....(4)....
....(5)....
....(6)....
....(7)....
....(8)....
....(9)....
..(10)..
Câu 6: Các gen tiền ung thư trong tế bào không có chức năng
cần thiết cho sự phát triển bình thường của tế bào
ức chế quá trình phân chia của tế bào.
khởi động quá trình phân bào
khởi động quá trình phân bào và cần thiết cho sự phát triển bình thường của tế bào.
Câu 1: Trong cơ chế lan truyền điện thế hoạt động qua xinap có sự tham gia của:
Ca²⁺
Mg²⁺
K⁺
D. Na⁺
Câu 2: Sau khi điện thế hoạt động lan truyền tiếp ở màng sau, axêtincôlin bị phân huỷ thành:
Axêtin và Côlin
Axêtat và Côlin
Axêtic và Côlin
Serin và Côlin
Câu 3: Trong xinap hoá học, thụ quan tiếp nhận chất trung gian hoá học nằm ở đâu:
Chuỳ xinap
Màng trước xinap
Khe xinap
Màng sau xinap
Câu 4: Ở động vật có vú, những chất nào sau đây được sử dụng làm chất trung gian hóa học khi lan truyền tin qua xinap?
Acetylcholin. (II) Noadrenalin.
(III) Dopamin. (IV) Serotôni
A. I, II, IV.
B. I, II, III, IV.
C. I, II.
D. II, III.
Câu 5: Quá trình truyền tin qua xinap diễn ra theo trật tự:
Khe xinap Màng trước xinap Chuỳ xinap Màng sau xinap
Chuỳ xinap Màng trước xinap Khe xinap Màng sau xinap
Màng sau xinap Khe xinap Chuỳ xinap Màng trước xinap
Màng trước xinap Chuỳ xinap Khe xinap Màng sau xinap
Câu 6: Khi nào xuất hiện điện thế hoạt động ở màng sau xinap:
Chất trung gian hoá học đi vào khe xinap
Chất trung gian hoá học gắn vào thụ thể ở màng sau xinap
Chất trung gian hoá học tiếp xúc màng trước xinap
Xung thần kinh ở màng trước lan truyền đến màng sau xinap
Câu 7: Tốc độ truyền tin qua xinap hoá học so với tốc độ lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao miêlin:
Bằng nhau
Nhanh hơn
Chậm hơn
Bằng một nửa
Câu 8: Tốc độ lan truyền xung thần kinh nhanh nhất ở:
xinap hóa học.
B. sợi thần kinh không có bao miêlin.
C. sợi thần kinh có và không có bao miêlin
D. sợi thần kinh có bao miêlin.
Câu 9: Enzim acetylcholinesteraza ở màng sau xinap có tác dụng nào sau đây?
A. Tổng hợp acetylcholin từ axetat và cholin để chuyển cho chùy xinap.
B. Phân huỷ acetylcholin thành axetat và cholin.
C. Thay đổi tính thấm màng trước xinap.
D. Tổng hợp thêm các thụ thể tiếp nhận acetylcholin.
Câu 10: Người ta quy ước dấu (-) trước các trị số điện thế nghỉ vì:
ion K+ từ trong màng tế bào ra ngoài màng tế bào.
B. ion K+ từ ngoài màng tế bào vào trong màng tế bào.
C. phía bên trong màng tích điện âm (-) so với ngoài màng tích điện dương (+).
D. phía bên ngoài màng tích điện dương so với trong màng tích điện âm.
a. Nhện giăng lưới
b. Gấu ngủ đông
Các hình ảnh a, b, c mô tả điều gì ở động vật?
Các hình ảnh a, b, c mô tả tập tính của động vật.
c. Linh cẩu săn mồi
ĐỂ HIỂU RÕ THẾ NÀO LÀ TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT? CƠ CHẾ HÌNH THÀNH TẬP TÍNH, PHÂN LOẠI TẬP TÍNH VÀ ỨNG DỤNG TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT VÀO ĐỜI SỐNG CON NGƯỜI NHƯ THẾ NÀO CHÚNG TA CÙNG NGHIÊN CỨU:
Bài 31. TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT
15
Nội dung
I. Tập tính là gì?
II. Phân loại tập tính
III. Cơ sở thần kinh của tập tính
16
17
Thằn lằn biến đổi màu sắc cơ thể
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Chim di cư
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Gấu ngủ đông
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Hổ săn mồi
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Sư tử săn mồi
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Đây là tập tính làm tổ ấp trứng và chăm sóc con non ở loài chim, giúp bảo vệ trứng và con non
Đây là tập tính gì ở loài chim? Ý nghĩa của tập tính này với đời sống của chúng?
Vậy tập tính là gì và nó có ý nghĩa gì đối với đời sống của động vật ???
I. TẬP TÍNH LÀ GÌ?
Tập tính là một chuỗi những phản ứng của động vật trả lời kích thích từ môi trường (bên trong hoặc bên ngoài cơ thể) nhờ đó động vật thích nghi với môi trường sống để tồn tại và phát triển.
Ở thực vật đó là cảm ứng. Vì tập tính là chuỗi phản ứng và có liên quan đến hệ thần kinh.
Ở thực vật có tập tính hay không ???
Xin mời các em xem những ví dụ sau đây :
27
Ví dụ 1
Vịt biết bơi
Ví dụ 2
Khỉ biết dùng ống hút để hút nước dừa
Khỉ làm xiếc
Ví dụ 3
Chó nghiệp vụ
Ví dụ 4
Gà trống gáy
Ví dụ 5
Chim mẹ mớm mồi cho chim con
Ví dụ 6
34
Hãy phân loại ?
1
2
3
4
5
6
35
Tập tính sinh ra đã có
Tập tính hình thành trong đời sống cá thể
1
6
5
2
4
3
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Ví dụ:
Kiến đi thành hàng
Nhện giăng tơ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Ví dụ:
Ve sầu kêu vào mùa hè
Ếch đực kêu vào mùa sinh sản
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Ví dụ:
Chó, mèo con mới sinh đã biết bú sữa mẹ, khi lạnh giá biết chui rúc vào lòng mẹ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Ví dụ:
Cá chình điện, cá đuối điện khi bị tấn công thì phát điện
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Định nghĩa:
Là những hoạt động cơ bản của động vật, có từ khi sinh ra, được di truyền từ bố mẹ, đặc trưng cho loài.
Nhện giăng tơ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Đặc điểm:
Thường bền vững, không thay đổi
Nhện giăng tơ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
1. Tập tính bẩm sinh
* Cơ sở thần kinh:
Tập tính bẩm sinh là chuỗi phản xạ không điều kiện
Nhện giăng tơ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
2. Tập tính học được
* Ví dụ:
Khỉ dùng ống hút hút nước
Khiêu vũ
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
2. Tập tính học được
* Ví dụ:
ở người khi thấy đèn giao thông có màu đỏ thì dừng lại
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
2. Tập tính học được
* Định nghĩa:
Là loại tập tính được hình thành trong quá trình sống của cá thể, thông qua hoạt động và rút kinh nghiệm
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
2. Tập tính học được
* Đặc điểm:
Không bền vững và dễ thay đổi
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
2. Tập tính học được
* Cơ sở thần kinh:
Tập tính học được là những phản xạ có điều kiện
48
Tổ chim dòng dọc trống
Tổ chim dòng dọc mái
Chim làm tổ là tập tính gì ?
Tập tính bẩm sinh
Tập tính học được
Tập tính hỗn hợp
Khái niệm: Tập tính hỗn hợp là tập tính sinh ra
đã có nhưng sẽ được tiếp tục phát triển và
hoàn thiện trong đời sống cá thể.
- Ví dụ: Mèo bắt chuột; chim làm tổ....
Tập tính hỗn hợp
1. Ở động vật có hệ thần kinh dạng lưới và hệ thần kinh hệ chuỗi hạch, các tập tính của chúng hầu hết là tập tính bẩm sinh, tại sao ?
2. Tại sao người và động vật có hệ thần kinh phát triển có rất nhiều tập tính học được ?
Hầu hết tập tính là tập tính
bẩm sinh.
Hầu hết tập tính là
tập tính học được.
TK dạng lưới
TK chuỗi hạch
- Hệ thần kinh phát triển (xuất hiện não bộ và tủy sống)
- tuổi thọ dài, thời gian học tập nhiều thực hiện tốt phản xạ có điều kiện nên:
- Hệ thần kinh có cấu trúc đơn giản (chưa xuất hiện não bộ và tủy sống)
- tuổi thọ ngắn, thời gian học tập ít rất khó thực hiện phản xạ có điều kiện nên:
Lưu ý:
- Sự hình thành tập tính học được ở động vật phụ thuộc vào:
+ Mức độ tổ chức của hệ thần kinh (đơn giản hay phức tạp).
+ Tuổi thọ.
- Một số tập tính của động vật như: sinh sản, ngủ đông là kết quả phối hợp của hệ thần kinh và hệ nội tiết.
ỨNG DỤNG
31/03/2022
NGHIÊN CỨU VỀ TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT CÓ THỂ ỨNG DỤNG VÀO NHIỀU LĨNH VỰC TRONG ĐỜI SỐNG CON NGƯỜI NHƯ:
+ GIẢI TRÍ
+ AN NINH QUỐC PHÒNG
+ NÔNG NGHIỆP
NGHIÊN CỨU VỀ TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT CÓ THỂ ỨNG DỤNG VÀO NHỮNG LĨNH VỰC NÀO TRONG ĐỜI SỐNG CON NGƯỜI?
ỨNG DỤNG: GIẢI TRÍ
Dạy chó, mèo, voi, khỉ… làm xiếc
Chó chơi thể thao
ỨNG DỤNG: GIẢI TRÍ
ỨNG DỤNG: AN NINH QUỐC PHÒNG
Chó nghiệp vụ
ỨNG DỤNG: NÔNG NGHIỆP
Nuôi ong lấy mật
ỨNG DỤNG: NÔNG NGHIỆP
Nông nghiệp sinh thái
ỨNG DỤNG: NÔNG NGHIỆP
Thuần dưỡng động vật hoang dã
ỨNG DỤNG: NÔNG NGHIỆP
Bù nhìn
LÀ MỘT HỌC SINH EM LÀM GÌ ĐỂ GÓP PHẦN BẢO VỆ ĐỘNG VẬT?
Chúc các em học tốt
1
2
3
4
5
6
7
a
b
c
d
e
f
g
1
HÀNG NGANG SỐ1: CÓ 5 CHỮ CÁI
Đây là tên của một loài động vật rất hung dữ của biển cả, chúng có tập tính săn mồi nhờ khướu giác rất nhạy bén
2
HÀNG NGANG SỐ 2 CÓ 6 CHỮ CÁI
Tên của một lớp động vật mà ở chúng có tập tính chăm sóc con non và nuôi con bằng sữa mẹ
3
HÀNG NGANG SỐ 3 CÓ 4 CHỮ CÁI
Tên của một loài vật rất quen thuộc với người nông dân Việt Nam, chúng có tập tính cày, bừa theo hiệu lệnh của người dân
4
HÀNG NGANG SỐ 4 CÓ 6 CHỮ CÁI
Phản ứng trả lời kích thích từ môi trường nhưng chịu sự điều khiển của hệ thần kinh gọi là .........
5
HÀNG NGANG SỐ 5 CÓ 7 CHỮ CÁI
Tập tính mới sinh ra đã có mà không cần phải học tập gọi là tập tính .......
6
HÀNG NGANG SỐ 6 CÓ 8 CHỮ CÁI
Ở một số loài ong chúng đẻ trứng, nhưng trứng không thông qua thụ tinh mà vẫn phát triển thành con non gọi là sự ...............
7
HÀNG NGANG SỐ 7 CÓ 7 CHỮ CÁI
Trong truyện cổ tích “trí khôn của ta đây”, con hổ yêu cầu bác nông dân phải đưa thứ gì cho nó
II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
Khái niệm: Tập tính hỗn hợp là tập tính sinh ra
đã có nhưng sẽ được tiếp tục phát triển và
hoàn thiện trong đời sống cá thể.
- Ví dụ: Mèo bắt chuột; chim làm tổ....
Tập tính hỗn hợp
PHIẾU HỌC TẬP: PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
........(1)........
......(2).....
....(4)....
....(5)....
Ngoài ra còn có tập tính hỗn hợp là tập tính sinh ra đã có
Nhưng được phát triển và hoàn thiện dần trong đời cá thể
....(8)....
....(9)....
2 ví dụ
2 ví dụ
...(3).....
...(6).....
....(7)....
II/ PHÂN LOẠI TẬP TÍNH
........(1)........
......(2).....
....(4)....
....(5)....
Ngoài ra còn có tập tính hỗn hợp là tập tính sinh ra đã có
Nhưng được phát triển và hoàn thiện dần trong đời cá thể
....(8)....
....(9)....
2 ví dụ
2 ví dụ
...(3).....
...(6).....
....(7)....
Hãy cho biết tập tính nào dưới đây là tập tính bẩm sinh, tập tính học được:
(1) Đến thời kì sinh sản, tò vò cái đào một cái hố trên mặt đất để làm tổ rồi bay đi bắt một con sâu bướm, đốt cho sâu bị tê liệt, rồi bỏ vào tổ. Tiếp đó tò vò cái đẻ trứng vào tổ và bịt tổ lại, sau một thời gian, tò vò con nở từ trứng ra và ăn con sâu. Các tò vò cái con lớn lên lặp lại trình tự đào hố và đẻ trứng như tò vò mẹ (dù không nhìn thấy các tò vò cái khác làm tổ và sinh đẻ).
(2) Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm (ca dao).
(3) Khi nhìn thấy đèn giao thông chuyển sang màu đỏ, những người đi đường dừng lại.
(1); (2) là tập tính bẩm sinh
(3) là tập tính học được
...........
...........
(1) Kiến sống bầy đàn
(2) Tò vò xây tổ khi chưa nhìn thấy đồng loại xây tổ
(3) Chim bay lượn
(4) Sư tử săn mồi theo bầy
(5) Chó sói tru lên khi sắp có mưa giông
(6) Khỉ đi xe đạp
(7) Vẹt nói tiếng người
(8) Trâu cày ruộng
Cho các tập tính sau đây:
Tập tính bẩm sinh gồm có: (1); (2); (5)
Tập tính học được gồm có: (6); (7); (8)
Tập tính hỗn hợp gồm có: (3); (4)
............................
............................
............................
Củng cố
Câu 1: Tập tính bẩm sinh ở động vật không có đặc điểm:
A. Sinh ra đã có, không cần học hỏi
B. Mang tính bản năng
C. Có thể thay đổi theo hoàn cảnh sống
D. Được quyết định bởi yếu tố di truyền
Củng cố
Câu 2: Tập tính học được ở động vật có chung đặc điểm:
C. Sinh ra đã có
B. Được truyền từ đời trước sang đời sau
A. Phải học trong đời sống mới có được
D. Suốt đời không đổi
Củng cố
Câu 3: Sáo vẹt nói tiếng người đây thuộc loại tập tính gì ?
A. Bẩm sinh
C. Bản năng
B. Học được
D. Hỗn hợp
Củng cố
Câu 3: Tập tính bẩm sinh ở động vật không có đặc điểm:
A. Sinh ra đã có, không cần học hỏi
B. Mang tính bản năng
C. Có thể thay đổi theo hoàn cảnh sống
D. Được quyết định bởi yếu tố di truyền
Củng cố
Câu 4: Tập tính học được ở động vật có chung đặc điểm:
C. Sinh ra đã có
B. Được truyền từ đời trước sang đời sau
A. Phải học trong đời sống mới có được
D. Suốt đời không đổi
Câu 6: Cho các tập tính sau ở động vật:
(1) Sự di cư của cá hồi
(2) Báo săn mồi
(3) Nhện giăng tơ
(4) Vẹt nói được tiếng người
(5) Vỗ tay, cá nổi lên mặt nước tìm thức ăn
(6) Ếch đực kêu vào mùa sinh sản
(7) Xiếc chó làm toán
(8) Ve kêu vào mùa hè
Những tập tính nào là bẩm sinh? Những tập tính nào là học được?
A. Tập tính bẩm sinh: (1), (3), (6), (8) ; Tập tính học được: (2), (4), (5), (7)
B. Tập tính bẩm sinh: (1), (2), (6), (8) ; Tập tính học được: (3), (4), (5), (7)
C. Tập tính bẩm sinh: (1), (3), (5), (8) ; Tập tính học được: (2), (4), (6), (7)
D. Tập tính bẩm sinh: (1), (3), (6), (7) ; Tập tính học được: (2), (4), (5), (8)
Câu 7. Xét các đặc điểm sau:
(1) Có sự thay đổi linh hoạt trong đời sống cá thể
(2) Rất bền vững và không thay đổi
(3) Là tập hợp các phản xạ không điều kiện
(4) Do kiểu gen quy định
Trong các đặc điểm trên, những đặc điểm của tập tính bẩm sinh gồm:
(1) và (2)
(2) và (3)
(2), (3) và (4)
(1), (2) và (4)
Hãy xác định đâu là tập tính bẩm sinh, đâu là tập tính học được:
1. Ếch sinh sản vào mùa mưa
2. Chuột nghe tiếng mèo phải bỏ chạy
3. Ve sầu kêu vào ngày hè oi ả
4. Thấy đèn đỏ thì dừng lại
5. Gai đâm vào tay thì rụt tay lại
6. Nói lời cảm ơn khi được nhận quà
7. Bỏ rác đúng nơi quy định
8. Trẻ em mới sinh ra biết khóc
9. Chịu đau khi tiêm thuốc
10. Cá hồi di cư để sinh sản
2, 4, 6, 7, 9
Tập tính bẩm sinh:
1,3,5,8,10
Tập tính học được:
Hãy cho biết các tập tính nào dưới đây là tập tính bẩm sinh. Tập tính là học được?
- Đến thời kì sinh sản, tò vò cái đào một cái hố trên mặt đất để làm tổ rồi bay đi bắt một con sâu bướm, đốt cho sâu bị tê liệt, rồi bỏ vào tổ. Tiếp đó, tò vò đẻ trứng vào cái tổ và bịt tổ lại. Sau một thời gian, tò vò con nở từ trứng ra và ăn con sâu. Các tò vò cái con lớn lên lặp lại trình tự đào hố và đẻ trứng như tò vò mẹ (dù không nhìn thấy các tò vò cái khác làm tổ và sinh đẻ).
- Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm (ca dao).
- Khi nhìn thấy đèn giao thông chuyển sang màu đỏ, những người qua đường dừng lại.
Tập tính bẩm sinh
Tập tính bẩm sinh
Tập tính học được
(1) Kiến sống bầy đàn
(2) Tò vò xây tổ khi chưa nhìn thấy đồng loại xây tổ
(3) Chim bay lượn
(4) Sư tử săn mồi theo bầy
(5) Chó sói tru lên khi sắp có mưa giông
(6) Khỉ đi xe đạp
(7) Vẹt nói tiếng người
(8) Trâu cày ruộng
Cho các tập tính sau đây:
Tập tính bẩm sinh gồm có: (1); (2); (5)
Tập tính học được gồm có: (6); (7); (8)
Tập tính hỗn hợp gồm có: (3); (4)
............................
............................
............................
PHIẾU HỌC TẬP 2: CƠ SỞ THẦN KINH CỦATẬP TÍNH
- Cơ sở của tập tính là các phản xạ, được thực hiện qua cung phản xạ hoặc vòng phản xạ
....(1)....
....(2)....
....(3)....
....(4)....
....(5)....
....(6)....
....(7)....
....(8)....
....(9)....
..(10)..
Câu 6: Các gen tiền ung thư trong tế bào không có chức năng
cần thiết cho sự phát triển bình thường của tế bào
ức chế quá trình phân chia của tế bào.
khởi động quá trình phân bào
khởi động quá trình phân bào và cần thiết cho sự phát triển bình thường của tế bào.
 







Các ý kiến mới nhất