CHÀO MỪNG THẦY, CÔ ĐẾN DỰ GiỜ LỚP 11B5
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Nêu khái niệm tập tính?
2. Phân biệt tập tính bẩm sinh và tập tính học được?
Bài 32.
TẬP TÍNH CỦA ĐỘNG VẬT (tt)
IV. Các hình thức học tập ở động vật.

V. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật.

VI. Ứng dụng những hiểu biết về tập tính vào đời sống và sản xuất


Bài 32:TẬP TÍNH ĐỘNG VẬT (tt)
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
Quen nhờn
Động vật phớt lờ, không trả lời những kích thích lặp lại nhiều lần nếu những kích thích đó không kèm theo sự nguy hiểm.
VD: chuột không chạy trốn mèo…
2. In vết
2. In vết
Con non mới ra đời đi theo vật chuyển động mà chúng nhìn thấy lần đầu tiên.
VD: vịt con mới nở đi theo vật chuyển động chúng thấy đầu tiên
3. Điều kiện hóa
a. Điều kiện hóa đáp ứng
Là sự hình thành mối liên kết mới trong thần kinh trung ương dưới tác động của các kích thích kết hợp đồng thời
VD: Khi cho cá ăn thì gõ kẻng, hành động được lặp lại nhiều lần. Nếu chỉ gõ kẻng cá vẫn bơi đến chỗ ăn.
Thí nghiệm của Pavlov
b. Điều kiện hóa hành động
Là kiểu liên kết một hành vi của động vật với một phần thưởng (hoặc phạt) sau đó động vật chủ động lặp lại các hành vi đó.
VD: Chuột chủ động đạp bàn đạp để có thức ăn.
Trong huấn luyện xiếc thú
3. Điều kiện hóa
Để huấn luyện động vật, người huấn luyện luôn cho ăn sau những bài tập.
4. Học ngầm
Là kiểu học không có ý thức, không biết rõ là đã học được. Khi có nhu cầu, kiến thức đó tái hiện lại giúp động vật giải quyết vấn đề tương tự.
VD: chuột thăm dò đường đi, để tìm đến nơi có thức ăn nhanh nhất
Chuột thăm dò đường đi, để tìm đến nơi có thức ăn nhanh nhất.
5. Học khôn
Là kiểu học phối hợp các kinh nghiệm cũ để tìm cách giải quyết những tình huống mới
VD: tinh tinh xếp các thùng gỗ lên nhau lên nhau để lấy thức ăn
V. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
1. Tập tính kiếm ăn
2. Tập tính bảo vệ lãnh thổ
3. Tập tính sinh sản
4. Tập tính di cư
5. Tập tính xã hội
a. Tập tính thứ bậc
b. Tập tính vị tha
1. Tập tính kiếm ăn
- Ở các loài động vật là khác nhau
- Ở động vật có hệ thần kinh phát triển thì tập tính kiếm ăn phần lớn là do học tập từ bố mẹ, từ đồng loại hoặc do kinh nghiệm bản thân.
VD : hổ rình mồi và vồ mồi
Tập tính kiếm ăn
2.Tập tính bảo vệ lãnh thổ
- Ch?ng l?i cỏc cỏ th? khỏc cựng lo�i d? b?o v? ngu?n th?c an, noi ?, noi sinh s?n.
- Ph?m vi b?o v? lónh th? c?a m?i lo�i l� khỏc nhau.
VD : Chú súi dỏnh d?u lónh th? c?a mỡnh b?ng nu?c ti?u
Tập tính bảo vệ lãnh thổ
3. Tập tính sinh sản:
- Phần lớn là tập tính bẩm sinh, mang tính bản năng
- Phần lớn tập tính sinh sản là tập tính bẩm sinh, mang tính bản năng
VD: vào mùa sinh sản chim công đực nhảy múa, khoe bộ lông sặc sỡ để quyến rũ con cái
Tập tính sinh sản
4.Tập tính di cưu:
- M?t s? lo�i cỏ, chim, thỳ,.thay d?i noi s?ng theo mựa.
- Tu? theo t?ng lo�i d?ng v?t m� cú nh?ng cỏch d?nh hu?ng khỏc nhau.
VD: Mùa đông một số loài chim di cu
Khi di cư động vật trên cạn định hướng nhìn vị trí mặt trời, trăng, sao, địa hình… Còn động vật sống dưới nước định hướng dựa vào thành phần hóa học của nước và hướng dòng chảy
5.Tập tính xã hội:
a.Tập tính thứ bậc:
M?i b?y d?u cú s? phõn chia th? b?c.
VD: Trong một đàn hươu, nai, khỉ, .....bao giờ cũng có con đầu đàn.
b.Tập tính vị tha:
L� t?p tớnh hy sinh quy?n l?i b?n thõn, th?m chớ c? tớnh m?ng vỡ l?i ớch sinh t?n c?a b?y d�n.
VD: Ong thợ sẵn sàng hi sinh thân mỡnh để bảo vệ ong chúa, t?
*ý nghĩa: Giúp SV tồn tại và phát triển
Tập tính vị tha
Ứng dụng những hiểu biết về tập tính vào đời sống và sản xuất.
Em hãy cho ví dụ?
VI. ứng dụng nh?ng hiểu biết về tập tính vào đời sống và sản xuất.
* ở động vật:
- Dạy hổ, voi, khỉ làm xiếc.
- Dạy chó san chuột.
- Làm bù nhỡn ở ru?ng để đuổi chim chóc, b?o t?n thiờn d?ch di?t sõu
- Nghe tiếng kẻng trâu bò về chuồng.
- Sử dụng chó phát hiện ma tuý, kẻ gian
*ở ngu?i:
- Thúi quen cham h?c, dỳng gi?,l? phộp
- Thúi quen ti?t ki?m di?n, hu?ng ?ng gi? trỏi d?t
- T?o thúi quen khúa van an to�n sau khi t?t b?p
- Thúi quen t?i thi?u c?n cú: cỏc ki nang thoỏt hi?m; cỏc ki nang b?o v? b?n thõn; cỏc ki nang s?ng
4. Củng cố:
- HS ghi nhớ khung tóm tắt cuối bài.
- Kể tên các hỡnh thức học tập chủ yếu và một số hỡnh thức phổ biến ở động vật.
- Biến dổi tập tính có liên quan đến sự phát triển của hệ thần kinh hay không?
1.Tập tính ở động vật được chia thành các loại sau:
A. bẩm sinh, học được, hỗn hợp B. bẩm sinh, học được
C. bẩm sinh, hỗn hợp D. học được, hỗn hợp
2.Học sinh đi học đúng giờ là loại tập tính:
A. bẩm sinh B. hỗn hợp C. học được D. cả 3 đều đúng
3. Sơ đồ cơ sở thần kinh của tập tính:
A. kích thích  hệ thần kinh  cơ quan thụ cảm  cơ quan thực hiện  hành động
B. kích thích  cơ quan thụ cảm  cơ quan thực hiện  hệ thần kinh  hành động
C. kích thích  cơ quan thực hiện  hệ thần kinh  cơ quan thụ cảm  hành động
D. kích thích  cơ quan thụ cảm  hệ thần kinh  cơ quan thực hiện  hành động
4.Ve sầu kêu vào mùa hè oi ả, ếch đực kêu vào mùa sinh sản là tập tính:
A. học được B. bẩm sinh C. hỗn hợp D. vừa bẩm sinh. vừa hỗn hợp
5. Người đi máy trên đường thấy đèn đỏ thì dừng lại là tập tính
A. học được B. bẩm sinh C. hỗn hợp
D. vừa bẩm sinh. vừa hỗn hợp
6. Bóng đen ập xuống lặp lại nhiều lần, gà con không chạy đi ẩn nấp nữa là kiểu học tập:
A. in vết. B. quen nhờn. C. điều kiện hoá. D. học ngầm
7. Ngỗng con mới nở chạy theo người là kiểu học tâp:
A. in vết. B. quen nhờn. C. điều kiện hoá.D. học ngầm
8. Páp Lốp làm thí nghiệm - vừa đánh chuông, vừa cho chó ăn giúp chó học tập kiểu:
in vết. B. quen nhờn.
C. điều kiện hoá đáp ứng. D. học ngầm
5. Hu?ng dẫn về nhà:
- Học,trả lời câu hởi SGK (132)
- Chuẩn bị gi? thực hành.
Mở rộng:
1.Tại sao người ta lại nói gia đình là “tế bào của xã hội” dựa vào kiến thức của mình em hãy lí giải câu nói trên
Giải thích câu nói “ gia đình là tế bào của xã hội”: Gia đình là tế  bào của xã hội không đơn thuần chỉ xét theo đơn vị tổ chức của cộng đồng, mà còn được xét dưới các góc độ khác nhau, cả về đạo đức, văn hóa, lối sống, từ trong giai đoạn đầu đời hình thành nhân cách tác phong… đến quá trình gắn bó với nhau, đến cuối cuộc đời của con người; từ đời này đến đời khác.
Hiện nay, quan hệ giữa các thành viên trong gia đình có những biến đổi theo hướng không tốt , tình cảm, đạo đức của không ít gia đình có xu hướng giảm đi giống như môi trường sống đang bị ô nhiễm và đầy chất độc hại. Đối với gia đình thì các tác nhân này chính là các tệ nạn xã hội như điện tử, văn hóa đồi trụy, ma túy, mại dâm, các trào lưu đua đòi theo các thói hư tật xấu (ăn mặc trang điểm không phù hợp với lứa tuổi), là sự vô cảm của của thế hệ trẻ …
Chúng ta đang nỗ lực bảo vệ sức khỏe, bảo vệ cơ thể, bảo vệ gia đình bằng cách tránh xa các tác nhân gây đột biến và có các biện pháp để giảm thiểu các tác nhân gây đột biến.( không sử dụng chất hóa học bừa bãi, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng thời gian cách li…) Để bảo vệ gia đình và bảo vệ chính chúng ta thì chúng ta hãy tránh xa các tệ nạn xã hội, cùng nhau xóa bỏ các tệ nạn đó làm cho xã hội trong sạch, vững mạnh, gia đình vui vẻ, hạnh phúc..Vì thế, ngay từ bây giờ hãy học tập thật tốt để không phụ lòng bố, mẹ, thày, cô, để sau này có một cuộc sống tốt, là người có ích cho gia đình và xã hội . Tế bào khỏe mạnh thì cơ thể mới khỏe mạnh và phát triển tốt  gia đình phải ngày một tốt đẹp hơn, lành mạnh hơn thì xã hội mới phát triển bền vững được. Do đó người ta xem “gia đình là tế bào của xã hội”.
HS: thảo luận và đưa ra câu trả lời
- Nếu ngửi thấy mùi ga: Tháo pin điện thoại ( nếu mang điện thoại theo người)  khóa van an toàn của bình ga  mở hết cửa  dùng cuốn vở, quạt nan, tờ bìa quạt nhẹ cho khí ga bay đi cho tới khi hết mùi ga. Tuyệt đối không bật công tắc điện, quạt, sẽ gây nổ ngay.
=> Lời khuyên: + Bình tĩnh, không hô hoán gây náo loạn. Không mở cửa ngay làm cho khí ga tràn ra ngoài, nếu có người hút thuốc hoặc bật lửa sẽ bắt vào khí ga gây nổ.
+ Tạo thói quen khóa van an toàn sau khi tắt bếp; không bật điện ngay khi vào nhà; ngửi xem trong nhà có mùi lạ không.
+ Hãy sử dụng robot báo ga.
- Nếu là người đầu tiên phát hiện ra đám cháy: Hãy sử dụng “3 phút vàng”. vừa hô vừa dập tắt ( dùng nước, dùng chăn, áo…). Trong vòng 3 phút đầu  cháy nhỏ  chúng ta có thể dập tắt ngay, sau 3 phút đám cháy không thể kiểm soát được  gọi cứu hỏa 114.
2. Giải quyết tình huống
GV: đưa tình huống 1.
Bạn sẽ phản ứng như thế nào, khi gặp các tình huống sau và hãy cho mọi người lời khuyên hữu ích:
Bạn ngửi thấy mùi ga ở trong nhà.
Bạn là người đầu tiên phát hiện ra đám cháy.
Bạn không biết bơi nhưng lại bị ngã xuống nước hoặc bạn nhìn thấy một người bị ngã xuống nước ở nơi vắng vẻ.
Bạn thấy một người đi đường bị tai nạn, do bất cẩn khi đi trên một đoạn đường vắng, nằm bất động và có máu chảy ra ở trên đầu.
GV: đưa tình huống 2.
Em hãy liệt kê một số thói quen của em mà em cho là tốt cần duy trì; các thói quen em cho là xấu, cần phải bỏ; các thói quen tối thiểu cần phải có trong cuộc sống?
- Khi bị ngã xuống nước mà không biết bơi  bình tĩnh, sử dụng lực đấy Acximet  Nín thở, đập chân, tay nhô lên để thở (hãy nghĩ rằng mình đang tập bơi); nếu nhìn thấy người bị rơi xuống nước ở nơi vắng vẻ  vừa hô vừa tìm que đưa cho người đó bám vào và kéo lên.
- Nếu thấy người bị tai nạn trên đường: Dùng điện thoại gọi cấp cứu hoặc gọi taxi  lấy máy của người bị nạn gọi tới cuộc vừa nhận để thông báo cho người nhà biết. Nếu taxi đến trước thì đưa luôn người vào viện rồi thông báo cho người nhà bệnh nhân.
=> Lời khuyên: Trước các tình huống xấu trong cuộc sống cần bình tĩnh, nếu hoảng sợ sẽ làm cho sự việc nghiêm trọng hơn. Để thoát hiểm, cần phải rèn luyện các kĩ năng sống.
HS: thảo luận và đưa ra câu trả lời
- Thói quen tốt:
+ Ở nhà: Thực hiện “3 sạch: ăn sạch, ở sạch, uống sạch”.
+ Ở trường: Thực hiện tốt nội quy trường học.
+ Ở trên đường đi: Thực hiện tốt luật giao thông đường bộ.
- Thói quen xấu: + Xả rác bừa bãi; hút thuốc; ham mê điện tử; lười học…
- Thói quen tối thiểu cần có: Các kĩ năng thoát hiểm; các kĩ năng bảo vệ bản thân; các kĩ năng sống …( tìm hiểu qua mạng internet)…