GV: Nguyễn Văn Nhân
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH
GV: Nguyễn Văn Nhân
Sở GD-ĐT Long An
Trường THCS-THPT Hậu Thạnh Đông
Năm học 2011-2012

GV: Nguyễn Văn Nhân
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Trình bày cấu tạo của xinap hóa học?
2. Vì sao quá trình truyền tin qua xinap chỉ theo một chiều từ màng trước ra màng sau mà không đi theo chiều ngược lại?

GV: Nguyễn Văn Nhân
Bọ ngựa bắt ong
Ếch sinh sản
Chim di cư
Khỉ uống nước dừa bằng ống hút

GV: Nguyễn Văn Nhân
Chim là tổ
Chim chăm sóc con

GV: Nguyễn Văn Nhân
BÀI 31:
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

GV: Nguyễn Văn Nhân
Tập tính bẩm sinh
Tập tính học được
Tập tính ở động vật

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Tập tính ở động vật
Tập tính là chuỗi phản ứng của động vật trả lời kích thích từ môi trường (bên trong hoặc bên ngoài cơ thể) giúp động vật thích nghi với môi trường sống và tồn tại
Nhện giăng tơ
Chim làm tổ
Mèo bắt chuột
Tập tính là gì?
Tập tính là gì?

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Có phải tất cả các hoạt động sống của cơ thể đều là tập tính?
Có phải chỉ có động vật mới có biểu hiện tập tính?

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
1. Gà con mới nở đã biết mổ thức ăn
2. Chó con mới đẻ đã biết tìm vú mẹ để bú
3. Nghe tiếng gõ kẻng cá nổi lên ăn
4. Gà con thấy bóng diều hâu và nghe tiếng gà mẹ kêu vội vàng tìm mẹ để trốn
Hoạt động nào ở động vật sinh ra đã có và hoạt động nào động vật mới học được?
Có mấy loại tập tính? Đó là tập tính nào?

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Tập tính ở động vật

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
- Gà con mới nở đã biết mổ thức ăn
- Chó con mới đẻ đã biết tìm vú mẹ để bú
Thế nào là tập tính bẩm sinh?
Loại tập tính sinh ra đã có, được di truyền từ bố, mẹ, đặc trưng cho loài.
Tập tính ở động vật

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
- Nghe tiếng gõ kẻng cá nổi lên ăn
- Gà con thấy bóng diều hâu và nghe tiếng gà mẹ kêu vội vàng tìm mẹ để trốn
Thế nào là tập tính học được?
Loại tập tính hình thành trong đời sống cá thể, thông qua học tập, rút kinh nghiệm
Tập tính ở động vật

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
3- Nghe tiếng gõ kẻng cá nổi lên ăn
5- Gà con thấy bóng diều hâu và nghe tiếng gà mẹ kêu vội vàng tìm mẹ để trốn
1- Gà con mới nở đã biết mổ thức ăn
2- Chó con mới đẻ đã biết tìm vú mẹ để bú
4- Vịt con mới nở thả xuống nước có thể bơi được, nhưng gà thì không
6- Vẹt biết nói tiếng người
8- Chó tiết nước bọt khi thấy mùi thức ăn ngon
9- Khỉ bắc ghế lấy thức ăn trên cao
10- Nhện giăng tơ
7- Cá hồi ngược dòng sông để đẻ trứng
Hãy sắp xếp các ví dụ sau tương ứng vào 2 cột tập tính bẩm sinh và tập tính học được

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
1- Gà con mới nở đã biết mổ thức ăn
2- Chó con mới đẻ đã biết tìm vú mẹ để bú
4- Vịt con mới nở thả xuống nước có thể bơi được, nhưng gà thì không
3- Nghe tiếng gõ kẻng cá nổi lên ăn
5- Gà con thấy bóng diều hâu và nghe tiếng gà mẹ kêu vội vàng tìm mẹ để trốn
6- Vẹt biết nói tiếng người
7- Cá hồi ngược dòng sông để đẻ trứng
8- Chó tiết nước bọt khi thấy mùi thức ăn ngon
10- Nhện giăng tơ
9- Khỉ bắc ghế lấy thức ăn trên cao

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Hãy cho biết tập tính nào dưới đây là tập tính bẩm sinh, tập tính học được?
- Đến thời kì sinh sản, tò vò cái đào một cái hố trên mặt đất để làm tổ rồi bay đi bắt một con sâu bướm, đốt cho sâu bị tê liệt, rồi bỏ vào tổ. Tiếp đó tò vò cái đẻ trứng vào tổ và bịt tổ lại, sau một thời gian, tò vò con nở từ trứng ra và ăn con sâu. Các tò vò cái con lớn lên lặp lại trình tự đào hố và đẻ trứng như tò vò mẹ (dù không nhìn thấy các tò vò cái khác làm tổ và sinh đẻ) (1)
- Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm (ca dao) (2)
- Khi nhìn thấy đèn giao thông chuyển sang màu đỏ, những người qua đường dừng lại. (3)
 (1) và (2) là tập tính bẩm sinh; (3) là tập tính học được.

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Mèo bắt chuột
Đây là tập tính bẩm sinh hay tập tính học được?
Vừa là tập tính bẩm sinh vừa là tập tính học được
Chim là tổ

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Tập tính ở động vật

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Tập tính ở động vật
Cơ sở thần kinh của tập tính là gì?
Cơ sở của tập tính là các phản xạ. Các phản xạ thực hiện qua cung phản xạ.
Kích thích ngoài
Hoặc trong
Cơ quan thụ cảm
Hệ thần kinh
Cơ quan thực hiện
Hành động
Sơ đồ cơ sở thần kinh của tập tính

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Cơ sở thần kinh của tập tính
Hãy thảo luận nhóm và hoàn thành bảng sau trong 5 phút
Cơ sở thần kinh
Đặc điểm
Tập tính bẩm sinh
Tập tính học được
- Là chuổi phản xạ không điều kiện
- Trình tự các phản xạ trong hệ thần kinh được gen quy định
Bền vững, không thay đổi
- Là chuổi phản xạ có điều kiện
- Hình thành tập tính là quá trình hình thành các mối liên hệ mới giữa các nơron
Không bền, phải thường xuyên củng cố, có thể thay đổi

GV: Nguyễn Văn Nhân
Lưu ý:
Khi số lượng xináp trong cung phản xạ tăng  mức độ
phức tạp của tập tính tăng.
- Sự hình thành tập tính học được ở động vật phụ thuộc vào:
+ Mức độ tiến hoá của hệ thần kinh.
+ Tuổi thọ.
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Cơ sở thần kinh của tập tính
1. Ở động vật có hệ thần kinh dạng lưới và hệ thần kinh hệ chuỗi hạch, các tập tính của chúng hầu hết là tập tính bẩm sinh, tại sao?
1. Ở động vật bậc thấp hệ thần kinh đơn giản, số lượng tế bào thần kinh không nhiều nên khả năng học tập rất thấp, việc học tập và rút kinh nghiệm rất khó khăn. Hơn nữa, tuổi thọ thường ngắn nên không có nhiều thời gian cho việc học tập.

GV: Nguyễn Văn Nhân
2. Người và những ĐV có hệ thần kinh phát triển thuận lợi cho việc học tập và rút kinh nghiệm. Tập tính ngày càng hoàn thiện do phần học tập được bổ sung ngày càng nhiều và càng chiếm ưu thế so với phần bẩm sinh. Ngoài ra ĐV có hệ thần kinh phát triển thường có tuổi thọ dài, giai đoạn sinh trưởng - phát triển kéo dài → thành lập nhiều phản xạ có điều kiện, hoàn thiện các tập tính phức tạp thích ứng với điều kiện sống luôn thay đổi.
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Cơ sở thần kinh của tập tính
2. Tại sao người và động vật có hệ thần kinh phát triển có rất nhiều tập tính học được?

GV: Nguyễn Văn Nhân
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Tập tính ở động vật

GV: Nguyễn Văn Nhân
CỦNG CỐ
1. Sáo, vẹt nói được tiếng người. Đây thuộc loại tập tính

A. Học được.
B. Bản năng.
C. Bẩm sinh.
D. Vừa là bản năng vừa là học được.
Hãy trả lời các câu hỏi trắc nghiệm sau:

GV: Nguyễn Văn Nhân
2. Cơ sở sinh học của tập tính là
A. cung phản xạ
B. hệ thần kinh
C. phản xạ
D. trung ương thần kinh.
CỦNG CỐ

GV: Nguyễn Văn Nhân
CỦNG CỐ
3. Cơ sở khoa học của việc huấn luyện các động vật là kết quả của quá trình thành lập
A. cung phản xạ
B. phản xạ không điều kiện
C. các tập tính
D. các phản xạ có điều kiện

GV: Nguyễn Văn Nhân
CỦNG CỐ
a,g
b,c
d,e
Hãy ghép cho đúng giữa cột 1 và 2 vào cột 3

GV: Nguyễn Văn Nhân
- Tìm thêm ví dụ về các loại tập tính của động vật.
- Học bài, trả lời các câu hỏi SGK, đọc mục Em có biết
- Nghiên cứu nội dung bài 32 “Tập tính của động vật (tiếp theo)
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

GV: Nguyễn Văn Nhân
Cảm ơn sự theo dõi của quý
thầy cô và các em học sinh