CHÀO MỪNG NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM 20-11
Giáo viên: Nguyễn Trí Ngọc
(Hải Lăng – Quảng Trị)
và các em học sinh
Kiểm tra bài cũ
2. Đặt câu với cặp từ đồng âm
- Ngồi vào bàn để bàn công việc.
- Một nghề cho chín còn hơn chín nghề.
- Ruồi đậu mâm xôi đậu.
- Kiến bò đĩa thịt bò.
1. Thế nào là từ đồng âm?
- Töø ñoàng aâm laø nhöõng töø gioáng nhau veà aâm thanh nhöng nghóa khaùc xa nhau, khoâng lieân quan gì ñeán nhau.
Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay
Tiết 48 THÀNH NGỮ
TIẾT 48 THÀNH NGỮ
*Câu hỏi: Em thử thay một vài từ trong cụm từ lên thác xuống ghềnh bằng những từ khác và rút ra nhận xét?

Chẳng hạn:
- Lên núi xuống ghềnh
- Lên thác xuống sông
- Vượt thác xuống ghềnh
* Câu hỏi: Em thử thêm bớt một vài từ trong cụm từ lên thác xuống ghềnh và rút ra nhận xét?

Chẳng hạn:
Thêm từ: - Lên trên thác xuống dưới ghềnh
- Lên thác cao xuống ghềnh sâu

Bớt từ: - Lên xuống ghềnh
- Lên thác xuống
TIẾT 48 THÀNH NGỮ
* Câu hỏi: Em thử thay đổi vị trí của các từ trong cụm từ lên thác xuống ghềnh và rút ra nhận xét?

Chẳng hạn:
- Lên ghềnh xuống thác
- Xuống thác lên ghềnh
- Lên xuống thác ghềnh

TIẾT 48 THÀNH NGỮ
Lên
thác
xuống
ghềnh
- Cuïm töø coù caáu tạo coá ñònh
TIẾT 48 THÀNH NGỮ
Khó có thể
thay đổi,
thêm bớt,
đảo vị trí
các từ
Lên thác xuống ghềnh
=> Chỉ nỗi vất vả, nguy nan.
Tiết 48 THÀNH NGỮ
=> Ý nói hành động rất nhanh, mau lẹ.
Nhanh như chớp
Thành
ngữ
- Cuïm töø coù caáu tạo coá ñònh
- Biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh

Tiết 48 THÀNH NGỮ
Lên thác xuống ghềnh
- “Thác”, “ghềnh” là hình ảnh ẩn dụ chỉ sự gian nan, vất vả.
Hình ảnh ẩn dụ
Nhanh như chớp
- R?t nhanh, ch? trong kho?nh kh?c. (Nhử aựnh chụựp loựe leõn ro�i taột ngay)
Tiết 48 THÀNH NGỮ
Phép so sánh
Mưa to gió lớn
Nghĩa bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó.
=> Chỉ hiện tượng mưa to, gió lớn.
TIẾT 48 THÀNH NGỮ
Thảo luận nhóm
Sắp xếp các thành ngữ sau vào hai nhóm:
- Nhóm 1: Nghĩa được hiểu trực tiếp từ nghĩa đen.
-Nhóm 2: Nghĩa được hiểu thông qua một số phép chuyển nghĩa (nghĩa bóng).
Tiết 48 THÀNH NGỮ
Tham sống sợ chết
2. Bùn lầy nước đọng
3. Ruột để ngoài da
4. Tham ăn tục uống
5. Đứt gan đứt ruột
6. Mẹ goá con côi
7. Rán sành ra mỡ
8. Đi guốc trong bụng
9. Nuôi ong tay áo
10. Nhà tranh vách đất
Nhóm 1

Nhóm 2
1. Tham sống sợ chết
2. Bùn lầy nước đọng
4. Tham ăn tục uống
6. Mẹ goá con côi
10. Nhà tranh vách đất
3. Ruột để ngoài da
5. Đứt gan đứt ruột
7. Rán sành ra mỡ
8. Đi guốc trong bụng
9. Nuôi ong tay áo
(Nghĩa được bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó.)
(Nghĩa thông qua một số phép chuyển nghĩa.)
TIẾT 48 THÀNH NGỮ
1. Đứng núi này trông núi nọ
Đứng núi này trông núi khác
Đứng núi nọ trông núi kia

2. Nước đổ lá khoai
Nước đổ lá môn
Nước đổ đầu vịt

3. Lòng lang dạ thú
Lòng lang dạ sói
Lòng cá dạ chim
Tiết 48 THÀNH NGỮ
=> Một số ít thành ngữ vẫn có thể có những biến đổi nhất định nhưng về cơ bản nghĩa không thay đổi.

Tiết 48 THÀNH NGỮ
a. Tôn sư trọng đạo nói lên truyền thống cao quý của dân tộc là kính

trọng người thầy dạy mình.

b. Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non.

c. Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho

em một cái ngách sang nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa


nào đến bắt nạt thì em chạy sang…

DT
Ch? ng?
V? ng?
Ph? ng? trong c?m danh t?
So sánh hai cách diễn đạt sau:
=> Sử dụng thành ngữ đúng chỗ, hợp lí sẽ làm cho lời văn thêm hay, gợi hình, gợi cảm.
Tiết 48 THÀNH NGỮ
Tiết 48 THÀNH NGỮ
Bài tập nhanh
Xác định thành ngữ có trong đoạn thơ sau:
Lệnh quân truyền xuống nội đao
Thề sao thì lại cứ sao gia hình.
Máu rơi thịt nát tan tành
Ai ai trông thấy hồn kinh phách rời
Cho hay muôn sự tại trời
Phụ người chẳng bỏ khi người phụ ta
Mấy người bạc ác tinh ma
Mình làm mình chịu kêu mà ai thương
Ba quân đông mặt pháp trường
Thanh thiên bạch nhật rõ ràng cho coi.
(Truyện Kiều – Nguyễn Du)
Lệnh quân truyền xuống nội đao
Thề sao thì lại cứ sao gia hình.
Máu rơi thịt nát tan tành
Ai ai trông thấy hồn kinh phách rời
Cho hay muôn sự tại trời
Phụ người chẳng bỏ khi người phụ ta
Mấy người bạc ác tinh ma
Mình làm mình chịu kêu mà ai thương
Ba quân đông mặt pháp trường
Thanh thiên bạch nhật rõ ràng cho coi.
(Truyện Kiều – Nguyễn Du)
TIẾT 48 THÀNH NGỮ
Bài tập 1
Sơn hào hải vị
(Chỉ những thức ăn quý ở núi và ở biển)
Nem công chả phượng
(Những món ăn cao quý)
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Nước mắt cá sấu
(Những kẻ giả dối, vờ tốt bụng, nhân từ nhưng thực tế chỉ muốn hại người.)
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Ném tiền qua cửa sổ
(Chê kẻ phung phí tiền một cách vô ích.)
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Chuột sa chỉnh gạo
(Rất may mắn gặp được một nơi sung sướng, nhàn hạ.)

Gạo
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Lên voi xuống chó
(Nói sự thay đổi vị trí đột ngột, lúc vinh hiển, lúc thất thế.)
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Năm châu bốn biển
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Mắt nhắm mắt mở
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Nước mắt ngắn, nước mắt dài
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Kẻ khóc người cười
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Bút sa gà chết
(Đặt bút kí vào thì phải chịu trách nhiệm, do vậy nếu làm việc thiếu trách nhiệm thì sẽ gây hậu quả nghiêm trọng.)
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Đầu voi đuôi chuột
(Nói việc làm đầu tiên có vẻ to lớn, nhưng cuối cùng bỏ dở dang, không có kết quả gì.)
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Con Rồng cháu Tiên
Đuổi hình bắt... thành ngữ
Thầy bói xem voi
Ếch ngồi
đáy giếng
Lời …. tiếng nói
Một nắng hai….
Ngày lành tháng …..
No cơm ấm…..
Bách………..bách thắng
Sinh……lập nghiệp
. .
ăn
sương
tốt
áo
chiến
cơ
.
Bài tập 3
Tiết 48 THÀNH NGỮ
Tiết 48 THÀNH NGỮ
Bài tập về nhà
Sưu tầm năm thành ngữ có sử dụng phép so sánh.
Viết một đoạn văn biểu cảm có sử dụng thành ngữ.
CHÀO MỪNG NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM 20-11