Giáo viên thực hiện: Lê Thị Như Tuyết
Trường Trung học cơ sở Tân Long
THÀNH NGỮ
THÀNH NGỮ
1.Khái niệm:
Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay
ví cảnh gian truân, vất vả.
=> phép chuyển nghĩa ẩn dụ.
Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay
Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay
Nước non lận đận một mình
Thân cò bấy nay
lên thác xuống ghềnh
Nhận xét về cấu tạo của cụm từ:
Lên thác xuống ghềnh
không thể thay đổi vị trí
không thể thay một vài từ
không thể chêm xen từ vào
Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo cố định
Biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh
Có thể thay 1 vài từ trong cụm từ này bằng các từ khác được không? Vì sao? (vd: lên núi xuống biển)
Có thể chêm xen 1 vài từ khác vào cụm từ này được không, vì sao? (vd: lên thác cao, xuống dưới ghềnh)
Có thể hoán đổi vị trí các từ trong cụm từ này không, vì sao? (vd: lên xuống ghềnh thác)
THÀNH NGỮ
1. Khái niệm:
Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh
THÀNH NGỮ
b) Nhanh như chớp:
Hành động nhanh, chớp nhoáng, gọn và quyết liệt.
=> phép chuyển nghĩa so sánh
THÀNH NGỮ
Điều hay lẽ phải.
là cái đúng, cái chân lý cần phải theo.
=> bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen
THÀNH NGỮ
1. Khái niệm:
Chú ý:
Ba chìm bảy nổi
Bảy nổi ba chìm
Nhanh như chớp
Nhanh như cắt (sóc, gió...)
Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng tính cố định của thành ngữ cũng chỉ là tương đối.
THÀNH NGỮ
1. Khái niệm:
2. Nghĩa của thành ngữ:
Nghĩa của thành ngữ có thể suy ra trực tiếp từ nghĩa của các yếu tố tham gia cấu tạo nên thành ngữ đó nhưng đa số là nghĩa hàm ẩn, trừu tượng.
THÀNH NGỮ
1. Khái niệm:
2. Nghĩa của thành ngữ:
3. Chức vụ ngữ pháp của thành ngữ:
Xác định vai trò ngữ pháp
a) Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non.
(Hồ Xuân Hương)
b) Sơn hào hải vị là những món ăn các lang
mang tới trong ngày lễ Tiên Vương.
a) Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non.
(Hồ Xuân Hương)
b) Sơn hào hải vị là những món ăn các lang
mang tới trong ngày lễ Tiên Vương.
VN
CN

c. Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt

thì em chạy sang… (Tô Hoài)
Phụ ngữ
Cái hay của việc dùng thành ngữ
Ngắn gọn, hàm súc;
- Tính hình tượng cao, ấn tượng, sinh động.
THÀNH NGỮ
1. Khái niệm:
2. Nghĩa của thành ngữ:
3. Chức vụ ngữ pháp của thành ngữ:
Trong câu, thành ngữ có thể đảm nhiệm các chức vụ cú pháp như một thực từ: làm chủ ngữ, vị ngữ; Trong cụm từ, thành ngữ có thể làm phụ ngữ.
Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.
- Sơn hào hải vị


núi
thức ăn động vật
biển
món ăn
a)
=> Những món ăn ngon, quý hiếm được chế biến từ những sản vật ở núi và biển.
- Nem công chả phượng:
những món ăn ngon, sang trọng và quý hiếm.
III. LUYỆN TẬP
1. Tìm và giải nghĩa các thành ngữ.
b)
- Khỏe như voi:
sức khỏe hơn người nhiều lần
bốn
ngoái
nhìn
không
người thân, họ hàng
- Tứ cố vô thân
=> đơn độc, không họ hàng thân thích, không nơi nương tựa.
c)
- Da mồi tóc sương:
Chỉ người già nói chung
THÀNH NGỮ
Kể chuyện để thấy rõ lai lịch của các thành ngữ:
2/
Thầy bói xem voi
2/
Ếch ngồi đáy giếng
Phê phán những kẻ hiểu biết hạn hẹp mà lại huênh hoang, đồng thời khuyên nhủ chúng ta phải mở rộng tầm hiểu biết, không chủ quan, kiêu ngạo.
Ếch ngồi đáy giếng
Con người khi tìm hiểu về một sự vật, sự việc nào đó phải xem xét chúng một cách toàn diện.
Thầy bói xem voi
Một nắng hai sương
Ngày lành tháng tốt
- No cơm ấm áo
- Bách chiến bách thắng
- Lời ăn tiếng nói
Chân lấm tay bùn
Được voi đòi tiên
Sinh cơ lập nghiệp
3/
Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn:
ĐUỔI HÌNH BẮT
THÀNH NGỮ
Chuột sa hũ nếp
Gạo
Rất may mắn, gặp được nơi sung sướng, đầy đủ, nhàn hạ.
Nhìn hình đoán thành ngữ
Ném tiền qua cửa sổ
Tiêu pha lãng phí,hoang tàn, ngông cuồng
Ví cách tiêu xài bừa bãi, phung phí tiền của một cách quá đáng.
Lên voi xuống chó
Thay đổi địa vị thất thường, đột ngột
Lúc vinh hiển, lúc thất thế.
Nhìn hình đoán thành ngữ
Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược
 Không ăn khớp, không kết hợp nhịp nhàng, thống nhất.
Nhìn hình đoán thành ngữ
Đàn gảy tai trâu
Chê những người không có khả năng tiếp thu, có nói cũng như không
Xanh vỏ đỏ lòng
Chỉ người có những biểu hiện bên ngoài trái ngược hẳn với bản chất.
Ba chìm bảy nổi
Đầu voi đuôi chuột
Ngồi mát ăn bát vàng
Nước mắt cá sấu