Thao tác lâp
.
. , luân
BÁC BO

Hãy chọn đi nàoooo

Ở học kì 1, bạn đã được học
thao tác lập luận nào?

- Thao tác lập luận so sánh
- Thao tác lập luận phân tích

Hãy sắp xếp lại trình tự thao tác lập
luận so sánh:
1. Làm rõ bản chất, đặc điểm đối tượng
2. Xác định nội dung, đối tượng
3. Tìm điểm tương đồng và điểm tương
phản căn cứ vào một bình diện, một tiêu
chí thống nhất
4. Xác định mục đích so sánh
A.

B–D–C–A

B.

A–C–B-D

C.

C–D–A–B

D.

D–A–C–B

NỘI DUNGV BÀI HỌC

o I. Khái niệm, mục đích, yêu cầu của
thao tác lập luận bác bỏ
o II. Cách bác bỏ
o III. Luyện tập
o IV. Tổng kết
o V. Củng cố

I. KHÁI NIỆM, MỤC ĐÍCH,
YÊU CẦU CỦA THAO
V
TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ

1. KHÁI NIỆM
- Dùng lí lẽ và dẫn chứng đúng đắn, khoa
học
 Gạt bỏ những quan điểm, ý kiến sai lệch
hoặc thiếu chính xác,...
 Nêu ý kiến đúng của mình để thuyết phục
người nghe (người đọc)

I. KHÁI NIỆM, MỤC ĐÍCH,
YÊU CẦU CỦA THAO
V
TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ

2. MỤC ĐÍCH
- Phủ nhận, gạt đi những ý kiến,
nhận định sai trái, chưa chuẩn
xác.
- Bảo vệ ý kiến, nhận định đúng
đắn.

I. KHÁI NIỆM, MỤC ĐÍCH,
YÊU CẦU CỦA THAO
V
TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ

3. Yêu cầu
Nắm chắc những ý kiến chưa chính xác
Đưa ra những lí lẽ, bằng chứng thuyết phục
Thái độ thẳng thắn, cẩn trọng, có chừng mực, phù
hợp với hoàn cảnh và đối tượng tranh luận

II. CÁCH VBÁC BỎ
1. a,(SGK 24-25)
- Luận điểm bị bác bỏ: “Nguyễn Du là một con
mắc bệnh thần kinh”
- Bác bỏ bằng cách diễn đạt (phối hợp câu
tường thuật, cảm thán, câu hỏi tu từ...); cách
so sánh với những thi sĩ nước ngoài về trí
tưởng tượng...
 Bác bỏ lập luận thiếu tính khoa học, suy diễn
vô căn cứ

II. CÁCH VBÁC BỎ
1. b,(SGK 25)
- Luận cứ bị bác bỏ: “Nhiều đồng bào chúng
ta, để biên minh việc từ bỏ tiếng mẹ đẻ, đã
than phiền rằng, tiếng nước mình nghèo
nàn
- Bác bỏ bằng cách vừa trực tiếp phê phán
(“Lời trách cứ này không có cơ sở nào cả
vừa phân tích bằng lí lẽ và dẫn chứng rồi
truy tìm nguyên nhân của luân cứ sai lệch
(“hay sự bất tài của con người”) để bác bo
. Bác bỏ một luận cứ lệch lạc

II. CÁCH VBÁC BỎ
1. c, (SGK 25,26)

- Luaän ñieåm bò baùc boû: “Toâi huùt, toâi bò beänh,
maëc toâi!”
- Baùc boû baèng neâu daãn chöùc cuï theå roài phaân
tích roõ taùc haïi cuûa vieäc huùt thuoác laù (ngöôøi
gaàn hít phaûi khí ñoäc, vôï con, ngöôøi cuøng
phoøng bò nhieãm ñoäc, caùi thai trong buïng meï…
cuõng bò nhieãm ñoäc…; neâu göông xaáu cho con
treû)
-  Bác bỏ 1 luận điểmn không đúng
đắn

II. CÁCH VBÁC BỎ
2. Cách thức bác bỏ

- Đối tượng bác bỏ: luận điểm, luận cứ hoặc cách lập luận.
- Cách bác bỏ:
+ Dùng lí lẽ và dẫn chứng để bác bỏ.
+ Nêu tác hại, chỉ ra nguyên nhân, hoặc phân tích những
c
khía cạnh sai lệch, thiếu chính xác, thiếu khoa học... của
luận điểm, luận cứ, lập luận ấy. Từ đó nêu ý kiến đúng để
thuyết phục người nghe/ người đọc.
+ Diễn đạt chặt chẽ, linh hoạt.
+ Khi bác bỏ, cần tỏ thái độ khách quan, khoa học, đúng
mực.

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 1 (SGK 26-27)
a. Nguyễn Dữ
-Cứng quá thì gãy

Ý kiến
Bác bỏ

b. Nguyễn Đình Thi
- Thơ là những lời đẹp
- Thơ là những đề tài đẹp

 Bài học rút ra
-Dùng
lẽ vàbỏ
dẫn
Cáchmức độ bác bỏ và giọng
Khilíbác
cần lựa chọn
- Dùng dẫn chứng
chứng
Bác
bỏ
văn phù hợp
-Lập luận khúc chiết,
cứng cỏi, đầy ẩn ý

Giọng
văn

- Giản dị, nhẹ nhàng, tế
nhị

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 1 (SGK trang 31)
(?)

§äc c¸c ®o¹n trÝch cña SGK trang 31:
* Néi dung b¸c bá cña c¸c ®o¹n v¨n ?
* C¸ch b¸c bá cã g× ®Æc biÖt ?
* H×nh thøc diÔn ®¹t ra sao ?

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 1a, (SGK trang 31)
* Néi dung: B¸c bá mét quan niÖm sèng sai lÇm –sèng
bã hÑp trong ng­ưìng cöa nhµ m×nh
* C¸ch b¸c bá: Dïng lÝ lÏ b¸c bá trùc tiÕp, kÕt hîp so
s¸nh b»ng h×nh ¶nh sinh ®éng
 Võa b¸c bá võa nªu ý ®óng, ®éng viªn ng­êi ®äc lµm
theo
* DiÔn ®¹t : Tõ ng÷ gi¶n dÞ, cã møc ®é, phèi hîp c©u
tưêng thuËt vµ c©u miªu t¶ khi ®èi chiÕu, so s¸nh
 Sinh ®éng, th©n mËt cã søc thuyÕt phôc cao.

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 1b, (SGK trang 31)
* Néi dung : B¸c bá th¸i ®é e ng¹i, nÐ tr¸nh cña nh÷ng
ngư­êi hiÒn tµi …
* C¸ch b¸c bá: Kh«ng phª ph¸n trùc tiÕp mµ ph©n tÝch
nh÷ng khã kh¨n trong sù nghiÖp chung, nçi lo l¾ng vµ
lßng mong ®îi ng­êi tµi cña nhµ vua, ®ång thêi kh¼ng
®Þnh trªn d¶i ®Êt v¨n hiÕn cña nư­íc ta kh«ng hiÕm
ngưêi tµi
 B¸c bá th¸i ®é sai lÇm nãi trªn, ®éng viªn ngư­êi tµi
ra gióp nư­íc

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 1b, (SGK trang 31)
* DiÔn ®¹t : Tõ ng÷ trang träng mµ gi¶n dÞ, giäng ®iÖu
ch©n thµnh, khiªm tèn, sö dông c©u t­êng thuËt, kÕt hîp
c©u hái tu tõ, dïng lÝ lÏ kÕt hîp h×nh ¶nh so s¸nh (mét
c¸i cét kh«ng thÓ ®ì næi mét c¨n nhµ lín )…
 T¸c dông võa b¸c bá, võa ®éng viªn, khÝch lÖ, thuyÕt
phôc ®èi t­ưîng ra gióp n­ưíc .

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 2, (SGK trang 32)
- Nội dung cần bác bỏ:
+ Quan niệm a: Muốn học giỏi môn Ngữ văn chỉ cần
đọc nhiều sách, học thuộc nhiều thơ văn
+ Quan niệm b: Không cần đọc nhiều sách, không cần
học nhiều thơ văn, chỉ cần luyện nhiều về tư duy, về
cách nói, cách viết là có thể học giỏi môn Ngữ văn

c

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 2, (SGK trang 32)
(?) §äc bt sè 2 VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI SAU:
* X¸c ®Þnh néi dung ý kiÕn cÇn b¸c bá ?
* Ph©n tÝch nh÷ng nguyªn nh©n ?
* ChØ ra nh÷ng t¸c h¹i cña nh÷ng sai lÖch ?
* §­ưa ra mét vµi phư­¬ng hư­íng suy nghÜ
vµ hµnh ®éng

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 2, (SGK trang 32)
- Nguyên nhân:
+ Bắt nguồn từ những suy nghĩ phiến diện, từ thái độ học
tập, ý thức, động cơ rèn luyện, học tập… hạn chế
- Tác hại:
+ Quan niệm a: Chỉ có kiến thức sách vở mà thiếu kiến
thức thực tế
+ Quan niệm b: Chỉ có kiến thức về phương pháp chứ
chưa có kiến thức về bộ môn và đời sống

c

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 2, (SGK trang 32)
- Phương hướng :
+ Sống sâu sắc và có trách nhiệm để tích luỹ vốn sống
thực tế.
+ Có động cơ và thái độ học tập đúng đắn để có khát
vọng vượt lên những giới hạn của bản thân.
+ Có phương pháp học tập phù hợp với bộ môn để nắm
được tri thức một cách cơ bản và hệ thống.
+ Thường xuyên đọc sách báo …và có ý thức thu nhập
thông tin đại chúng…

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 3, (SGK trang 32)
(?) §äc bt sè 3 VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI SAU:
* Các bạn có suy nghĩ gì về quan niệm trên ?
* Nguyên nhân nào dẫn đến quan niệm đó?
* Vấn đề cần bác bỏ?
* Cách bác bỏ ?
* Lập dàn ý

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 3, (SGK trang 32)
 Một quan niệm hiện đang tồn tại trong một bộ phận thanh niên
 Là một quan niệm sai lầm cần bác bỏ
- Nguyên nhân: + Những suy nghĩ lệch lạc…
+ Lối sống buông thả, hưởng thụ, vô trách nhiệm
- Vấn đề cần bác bỏ: Bản chất của cái gọi là “ sành điệu” chính là
lối sống buông thả, hưởng thụ, đua đòi, vô trách nhiệm
- Cách bác bỏ: Kết hợp lí lẽ với dẫn chứng để phân tích, chứng
minh

V
III. LUYỆN
TẬP

Bài 3, (SGK trang 32)
* Thân bài :
• Dàn ý tham khảo
a.Thừa nhận : đây là một trong những quan niệm về cách sống
hiện nay đang tồn tại trong thanh niên ( phân tích ngắn gọn
* Mở bài:
nguyên
nhân phát sinh ra quan niệm ấy)
b.
Bácthể
bỏ quan
- Có
giới niệm
thiệuvềítcách
nhấtsống
hai ấy:
quan niệm sống khác
-nhau
Vấn đề
cần bác
bỏ niệm
: Bản chất
gọimột
là “sành
( một
quan
nhưcủa
đề cái
bài;
quanđiệu”
niệmchính
về là
lối sống học đòi, buông thả, hưởng thụ và vô trách nhiệm.
cách sống của tuổi trẻ thời hội nhập : phải có trí tuệ, có
- Cách bác bỏ : dùng lý lẽ để phân tích và lấy dẫn chứng để chứng
khát vọng làm giàu, có lòng nhân ái, có ý thức trách
minh.
nhiệm …)
c.Khẳng
định một quan niệm về cách sống đúng đắn.
*. Kết bài : Phê phán và nêu tác hại của quan niệm và cách sống
sai trái trên

,
III.TÔNG KÊT
-

Khái niệm

Thao
tác
lập
luận
BÁC
BỎ

Mục đích
Yêu cầu
Cách thức
bác bỏ

Dùng lí lẽ và dẫn chứng đúng đắn, khoa học
Gạt bỏ những quan điểm, ý kiến sai lệch hoặc
thiếu chính xác,...
 Nêu ý kiến đúng của mình để thuyết phục
người nghe (người đọc)
Phủ định những ý kiến chưa chính xác
Nắm chắc những ý kiến chưa chính xác
Đưa ra những lí lẽ, bằng chứng thuyết phục
Thái độ thẳng thắn, cẩn trọng, có chừng mực
Xác định luận điểm, luận cứ hoặc cách lập luận sai.
Dùng lí lẽ và dẫn chứng để bác bỏ...
Nêu tác hại, chỉ ra nguyên nhân, hoặc phân tích
những khía cạnh sai lệch, thiếu chính xác,...của luận
điểm, luận cứ, lập luận ấy.  nêu ý kiển đúng để
thuyết phục người nghe/ người đọc
Diễn đạt chặt chẽ, linh hoạt
Thái độ khách quan, khoa học, đúng mực.

,
V. CUNG CÔ BAI HOC
.
-

-

Câu 1 : Người nghe thường bác bỏ những ý kiến như
thế nào?
A. Không phù hợp với suy nghĩ của bản thân người nghe.
B. Không đúng với thực tế khách quan hoặc đạo lí nói
chung.
C. Không nói đúng những suy nghĩ thật của người nói.
D. Không nằm trong sự hiểu biết của bản thân người
nghe.

Câu 2 : Mục đích chính của bác bỏ là gì?
A.Đưa ra ý kiến của bản thân
B.Đưa ra những ý kiến mới
C.Đề cao, khẳng định ý kiến đúng
D.Tiếp tục khơi gợi suy nghĩ

Câu 3 : Dòng nào không phải là cách thực hiện
thao tác lập luận bác bỏ?
A.Bác bỏ luận đề
B.Bác bỏ luận điểm
C.Bác bỏ luận chứng
D.D. Bác bỏ luận cứ

Câu 4. Đoạn văn sau sử dụng cách bác bỏ nào?"Có người
bảo: Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi! Xin đáp lại: Hút thuốc
là quyền của anh, nhưng anh không có quyền đầu độc
những người ở gần anh. Anh uống rượu say mèm, anh làm
anh chịu. Nhưng hút thuốc thì người ở gần anh cũng hút
phải luồng khói độc. Điều này hàng nghìn công trình
nghiên cứu đã chứng minh rất rõ”
A. Bác bỏ luận điểm
B. Bác bỏ luận cứ
C. Bác bỏ dẫn chứng
D. Bác bỏ lập luận

THANK YOU
FOR YOUR WATCHING