Bài 44: THẤU KÍNH PHÂN KÌ
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ
1.Quan sát và nhận biết:
C1-Hãy tìm cách nhận biết thấu kính hội tụ trong hai loại thấu
kính có ở các nhóm.
C2-Thấu
kính
phân
phần
rìagiữa
dày của
hơnthấu
phầnkính
giữa.
C2-Độ dày
phần
rìakìsocóvới
phần
phân kì có
gì khác với thấu kính hội tụ?


Ký hiệu:


2.Thí nghiệm:

C3

Chiếu chùm sáng tới song song theo
Chùm tia ló có đặc điểm gì mà người ta gọi thấu
phương vuông góc với mặt thấu kính phân kì ta
kính này là thấu kính phân kì?
được chùm tia ló phân kì.

II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu
cự của thấu kính phân kì
1. Trục chính : (∆)

C4: Quan sát lại thí nghiệm trên hình vẽ và cho biết

trong ba tia tới thấu kính phân kì tia nào đi qua
thấu kính không đổi hướng? Tìm cách kiểm tra điều
này?

Trục chính ()

C4
Tia tới vuông góc với thấu kính phân kì cho
tia ló truyền thẳng không đổi hướng, tia này
trùng với một đường thẳng được gọi là trục
chính (∆) của thấu kính

2. Quang tâm: O

Trục chính của thấu kính phân kì đi qua một điểm O
trong thấu kính mà mọi tia sáng tới điểm này đều
truyền thẳng không đổi hướng. Điểm O gọi là quang
tâm của thấu kính.

3. Tiêu điểm
C5. Quan sát lại thí nghiệm 44.1 và dự đoán

xem nếu kéo dài các tia ló thì chúng có gặp nhau
tại một điểm hay không? Tìm cách kiểm tra dự
đoán đó.

F

Chùm tia tới song song trục chínhTKPK, cho
các tia ló kéo dài cắt nhau tại điểm F trên trục
chính, điểm đó gọi là tiêu điểm của TKPK
Mỗi thấu kính phân kì có 2 tiêu điểm F và F' nằm
về 2 phía của thấu kính cáh đều quang tâm O.

F'

F


4. Tiêu cự

F


F/


OF = OF/ = f gọi là tiêu cự của thấu kính









Đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua
thấu kính phân kì:

F'

O

F



∆


+Tia tới song song với trục chính thì tia ló kéo dài đi qua tiêu

điểm F'.
+Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng

+Tia tới có phần kéo dài qua tiêu điểm F thì tia ló song song
trục chính

III.VẬN DỤNG

.

S'

O





 

F'





S.



1. Vẽ các tia ló

F



2. Em có một kính cận thị. Làm thế nào để biết

kính đó là thấu kính hội tụ hay phân kì?

Kính cận là thấu kính phân kì, có thể nhận biết bằng
cách:
- Phần rìa của thấu kính dày hơn phần ở giữa.
- Đặt thấu kính này gần dòng chữ, nhìn qua thấu
kính thấy hình ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi
nhìn trực tiếp vào dòng chữ đó.

4. Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?
THẤU KÍNH HỘI TỤ THẤU KÍNH PHÂN KÌ
- Phần rìa mỏng

- Phần rìa dày

4.Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?
THẤU KÍNH HỘI TỤ THẤU KÍNH PHÂN KÌ

- Chùm sáng tới song song, cho - Chùm sáng tới song song, cho
chùm tia ló hội tụ.
chùm tia ló phân kì.

4.Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?
THẤU KÍNH HỘI TỤ

THẤU KÍNH PHÂN KÌ

- Đưa lại gần trang sách thấy
chữ lớn hơn dòng chữ thật
trên trang sách

- Đưa lại gần trang sách
thấy chữ nhỏ hơn dòng chữ
thật trên trang sách

3. Cho một trục chính ∆ của một thấu kính, S là

F'

o





S'.

∆

I



S.



một điểm sáng, S' là ảnh của S

F



a/ S' là ảnh thật hay ảo?
b/ Thấu kính đã cho là hội tụ hay phân kì?
c/ Xác định quang tâm O, tiêu điểm FF' của
thấu kính

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Tìm hiểu ảnh của một vật tạo bởi thấu
kính phân kì và ứng dụng của thấu
kính phân kì trong đời sống
Đọc phần có thể em chưa biết

Đáy chai thường có hình lõm, vì vậy:
- Đổ một ít nước vào chai thuỷ tinh, đáy chai
và lớp nước tạo thành một thấu kính phân kì.
- Để dễ quan sát cắt một chai nhựa trong theo
chiều ngang, phần gần đáy. Đổ một ít nước vào
chai, đặt chai lên một tờ báo, nhìn từ trên xuống
ta thấy hình ảnh các dòng chữ đó nhỏ đi.