TOÁN
THỂ TÍCH HÌNH HỘP CHỮ NHẬT

1

2

3

4

Trong các hình sau đây, hình nào là
hình hộp chữ nhật ?

Hình hộp chữ nhật có mấy kích thước?
Đó là những kích thước nào ?
A. Có 3 kích thước là đáy lớp, đáy bé và chiều cao.
B. Có 3 kích thước là chiều dài, chiều rộng
và chiều cao.
C. Có 4 kích thước là chiều dài, chiều rộng, chiều
cao và đường chéo.

Hình hộp chữ nhật A được tạo bởi bao nhiêu
hình lập phương nhỏ ?

A. 10 hình lập phương nhỏ.
B. 12 hình lập phương nhỏ.
C. 16 hình lập phương nhỏ.

Thể tích của hình hộp chữ nhật C bằng bao nhiêu
xăng - ti - mét khối ?
Biết các hình lập phương nhỏ có thể tích 1 cm3 .

A. 24 cm .
3
B. 20 cm .
3
C. 26 cm .
3

BÀI 16 : THỂ TÍCH
HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
b

c

a

Có biể
u tượng vềthểtích hình hộp chữ
nhật
Biế
t tính thểtích hình hộp chữ
nhật
Biế
t vận dụng công thức tính thểtích
hình hộp chữ nhật đểgiải một sốbài toán
liên quan.

HOẠT ĐỘNG 1

Hoạt động 1
a) Quan sát hình vẽ :
Các hình hộp chữ nhật sau đều được ghép bởi các hình lập
phương 1cm3 :

b) Thảo luận và điền số thích hợp vào ô trống :

5 cm

2 cm

2 cm

20 hình

20 cm3

4 cm

2 cm

3 cm

24 hình

24 cm3

HOẠT ĐỘNG 2

Hoạt động 2:
Bài toán : Cho hình hộp chữ nhật có chiều dài 6cm, chiều rộng
4cm và chiều cao 5cm. Tính thể tích hình hộp chữ nhật.

5 cm

Thể tích = ?
6cm

4

cm

Hoạt động 2:
Bài toán : Cho hình hộp chữ nhật có chiều dài 6cm, chiều rộng
4cm và chiều cao 5cm. Tính thể tích hình hộp chữ nhật.

6 cm

4

cm

5 cm

Hoạt động 2:
Sau khi xếp 5 lớp hình lập phương 1cm3 thì vừa đầy hộp.
Mỗi lớp có 6 × 4 = ….… (hình lập phương 1cm3)
5 lớp có: …… × 5 = …… (hình lập phương 1cm3)
Thể tích của hình hộp chữ nhật là
: … × ….. × ….. = ..…   (cm3)

6 cm

1 hàng có:
1 lớp có:
5 lớp có:

4

cm

5 cm

6 hình lập phương 1cm3
6 x 4 = 24 ( hình lập phương 1cm3)
24 x 5 = 120 (hình lập phương 1cm3)

Hoạt động 2:
Sau khi xếp 5 lớp hình lập phương 1cm3 thì vừa đầy hộp.
Mỗi lớp có 6 × 4 = 24  (hình lập phương 1cm3)
5 lớp có: 24 × 5 = 120 (hình lập phương 1cm3)
Thể tích của hình hộp chữ nhật là
: 6 × 4 × 5 = 120  (cm3)

Ch
i4ề

ucmr
ộn
g

5Chiều
cm cao

6cm dài
Chiều

Thể
tích
hình
hộp
chữ
nhật
là:
Muốn tính thể tích hình hộp chữ nhật ta lấy chiều
3
6 x với
4 chiều
x 5 =
120
dài nhân
rộng
rồi(cm
nhân)với chiều cao
(cùng một đơn vị đo).

dài x rộng x cao = Thể tích

GHI NHỚ

c

b

Muốn tính thể tích hình hộp chữ nhật ta lấy
chiều dài nhân với chiều rộng rồi nhân với chiều
cao (cùng một đơn vị đo).
Gọi V là thể tích của hình hộp chữ nhật, ta có :
V=axbxc
(a, b, c là kích thước của hình hộp chữ nhật)

a

HOẠT ĐỘNG
THỰC HÀNH:

Bài tập
Tính thể tích hình hộp chữ nhật có các kích thước
như các hình vẽ sau :
3m

9 cm

cm

2 cm
5

dm

4 dm

4

6m

4

m

4 dm

4 dm

9 cm

cm

2 cm
5

dm

4 dm

4

6m

4

m

3m

Thể tích hình hộp chữ nhật là: Thể tích hình hộp chữ nhật là: Thể tích hình hộp chữ nhật là:

6 x 4 x 3 = 72 (m3)
Đáp số : 72 m3

4 x 4 x 4 = 64 (dm3)
Đáp số : 64 dm3

9 x 5 x 2 = 90 (cm3)
Đáp số : 90 cm3

HOẠT ĐỘNG
ỨNG DỤNG:

Tính thể tích khối gỗ có dạng như hình sau :
14cm
15cm

5cm
7cm
6cm

Cách 1

Cách 2
14cm

14cm
15cm

15cm

5cm

5cm

7cm

7cm
6cm

6cm

Cách 1
Thể tích của hình hộp chữ nhật
(1) là:
6 x 15 x 5 = 450 (cm3)
Chiều dài của hình hộp chữ nhật
(2) là:
14 – 6= 8 (cm)
Thể tích của hình hộp chữ nhật
(2) là:
8 x 7 x 5 = 280 (cm3)
Thể tích của khối gỗ là:
450 + 280 = 730 (cm3)
Đáp số: 730 cm3

Cách 2
Thể tích của hình hộp chữ nhật
(2) là:
14 x 7 x 5 = 490 (cm3)
Chiều rộng của hình hộp chữ
nhật (1) là:
15 – 7= 8 (cm)
Thể tích của hình hộp chữ nhật
(1) là:
6 x 8 x 5 = 240 (cm3)
Thể tích của khối gỗ là:
490 + 240 = 730 (cm3)
Đáp số: 730 cm3

Tính thể tích của hòn đá nằm trong bể nước theo hình dưới đây:

10cm

5cm
10cm

10cm

7cm
10cm

Phần nước dâng lên trong bể chính là thể tích của hòn đá.

Cách giải
+ Tính Vnước

01

+ Tính Vnước và hòn đá
+ Tính Vhòn đá = Vnước và hòn đá – Vnước
+ Tính chiều cao của nước dâng lên.

02
2

+ Tính Vhòn đá = chiều dài x chiều rộng x mực nước
dâng lên.

01

Bài giải
Thể tích nước trong bể ban đầu là:
10 x 10 x 5 = 500 (cm3 )
Thể tích của nước và thể tích hòn đá trong bể là:
10 x 10 x 7 = 700 (cm3 )
Thể tích của hòn đá là:
700 – 500 = 200 (cm3 )
Đáp số: 200cm3

02

Bài giải
Mực nước dâng lên là:
7 – 5 = 2 (cm)
Thể tích hòn đá là:
10 x 10 x 2 = 200 (cm3).
Đáp số: 200 cm3.

Muốn tính thể tích
hình hộp
chữ nhật
ta lấy
Muốn
tính
thể
chiều dài nhân với
chiềuhình
rộng rồi nhân
tích
hộpvới
chiều cao (cùng một đơn vị đo)

chữ
nhật,
ta
V=axbxc
làmcủathế
nào?
(a, b, c là ba kích thước
hình hộp
chữ nhật)

b

CỦNG CỐ

c

a

Xem lại các bài tập
Chuẩn bị bài:
'' Thể tích hình lập phương''