TOÁN LỚP 5

BÀI 77. THỂ TÍCH
HÌNH LẬP PHƯƠNG

(Hướng dẫn học trang 54 tập 2)

NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý
Chuẩn bị sẵn sàng đồ dùng học tập, sách
Hướng dẫn học Toán 5 quyển 2.

Tập trung lắng nghe và làm theo
yêu cầu của cô giáo.

Hoàn thành bài tập cô giao.

Hình lập phương có mấy
mặt, mấy cạnh, mấy đỉnh?

6 mặt, 12 cạnh, 8 đỉnh.
6 mặt, 12 cạnh, 4 đỉnh.
6 mặt, 8 cạnh, 8 đỉnh.

Sáu mặt của hình
lập phương là hình gì?

Hình tam giác.
Hình chữ nhật.
Hình vuông bằng nhau.
http://tieuhoc.info – Pham Khac Lap Kien Bai Primary School – 2015

Hình lập phương là hình
nào đặc biệt mà có chiều dài,
chiều rộng và chiều cao bằng nhau?

Hình thang.
Hình hộp chữ nhật.
Hình tam giác.

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ

Muốn tính diện tích xung
quanh của hình lập phương, ta
lấy diện tích một mặt nhân với 4.
Muốn tính diện tích toàn phần
của hình lập phương, ta lấy diện
tích một mặt nhân với 6.
a

Ôi!
Tuyệt vời!

G
N
Ừ
M
C H ÚC
!
N
Ạ
B
CÁC

PHẦN THƯỞNG CỦA CÁC
EM LÀ MỘT TRÀNG VỖ
TAY THẬT LỚN.

BÀI 77:
THỂ TÍCH HÌNH LẬP PHƯƠNG

(Hướng dẫn học trang 54 tập 2)

- Có biểu tượng về thể tích

hình hộp chữ nhật, hình lập
phương.
- Biết cách tính và công thức
tính thể tích hình hộp chữ
nhật, hình lập phương.

?
N
Ạ
B
ĐỐ

10
265378914

492
1578
10
41
63

1. a. Tính thể tích của các hình hộp chữ nhật
có kích thước như sau:
Hình
(1)
(2)
(3)

Chiều
dài
3cm
5dm
6m

Chiều
rộng
3cm
4dm
6m

Chiều
Thể tích hình hộp
cao
chữ nhật
3cm …x
… (cm3)
3x…
3 x…
3 == 27
4dm
5 x 4 x 4 = 80 (dm3)
6m
6 x 6 x 6 = 216 (m3)

b) Trả lời câu hỏi:
- Hình hộp chữ nhật có chiều dài, chiều rộng,
chiều cao bằng nhau là hình gì?
- Trong các hình trên, hình nào là hình lập
phương?
c) Dựa vào bảng trên, suy nghĩ cách tính thể
tích hình lập phương.
 b. Hình hộp chữ nhật có chiều dài, chiều
rộng, chiều cao bằng nhau là hình lập
phương.
Trong các hình đã cho, hình 1 và hình 3 là
hình lập phương.
c. Cách tính thể tích hình lập phương là: ta
lấy cạnh nhân cạnh rồi nhân với cạnh.

Hình lập phương là hình hộp chữ nhật
đặc biệt có 3 kích thước (chiều dài,
chiều rộng và chiều cao) bằng nhau.

2. Thực hiện lần lượt các hoạt động sau:
a. Tính thể tích của hình
lập phương có cạnh
bằng 3cm.
V = … × … × … = ... (cm3).
a. Thể tích của hình lập phương có

cạnh bằng 3cm là:
V = 3 × 3 × 3 = 27 (cm3).

3cm
3cm

3cm

Thể tích của hình lập phương là:
3
×
3 ×
3
= 27 (cm3).
Cạnh

Cạnh

Cạnh

Thể tích

2. b. Đọc kĩ nội dung sau:
Muốn tính thể tích hình lập phương,
ta lấy cạnh nhân với cạnh rồi nhân với
cạnh.
   Hình lập phương có cạnh là a thì thể
tích V là:

V = a x a x a.
a
a

a

3. a. Nói cho nhau nghe về cách tính thể
tích của hình lập phương. Lấy ví dụ
minh họa.
b. Tính thể tích của hình lập phương
có cạnh là 5dm.
a. Muốn tính thể tích hình lập phương,
ta lấy cạnh nhân với cạnh rồi nhân
với cạnh.
 Ví dụ: Thể tích của hình lập phương
có cạnh 4cm là: 4 × 4 × 4 = 64 (cm3).

3. a. Nói cho nhau nghe về cách tính thể tích
của hình lập phương. Lấy ví dụ minh họa.
b. Tính thể tích của hình lập phương có
cạnh là 5dm.
b. Thể tích của hình hình lập phương có
cạnh là 5dm là: 5 × 5 × 5 = 125 (dm3).
5dm
5dm

5dm

Bài 1 (HĐTH trang 55).
Hình lập
phương

(1)

Độ dài
cạnh

2,5m

Diện tích
một mặt
Diện tích
toàn phần
Thể tích

6,25m2
37,5m2
15,625m

3

(2)

(3)

(4)

dm

7cm

10dm

dm2

49cm2

100dm2

dm2

294cm

600dm2

dm3

343cm3

2

1000dm3

Bài 2 (HĐTH trang 55).
Một hình hộp chữ nhật có chiều dài
12m, chiều rộng 4m, chiều cao 5m và
một hình lập phương có cạnh bằng
trung bình cộng của chiều dài, chiều
rộng, chiều cao của hình hộp chữ nhật
đó. Tính:
a) Thể tích của hình hộp chữ nhật.
b) Thể tích hình lập phương.

Bài giải
a) Thể tích của hình hộp chữ nhật là:
   
12 × 4 × 5 = 240 (m3)
b) Chiều dài cạnh hình lập phương là:
   
(12 + 4 + 5) : 3 = 7 (m)
Thể tích hình lập phương là:
    7 × 7 × 7 = 343 (m3)
Đáp số:  a) 240m3;
    
b) 343m3.

Công thức tính thể tích
hình hộp chữ nhật là:

V = a × b.
V = a × b × c.
V = a × 4.

Công thức tính thể tích
hình lập phương là:

V = a × a × a.
V = a × a.
V = a × 6.

Thể tích của hình hộp chữ
có chiều dài 5cm, chiều rộng
3cm, chiều cao 2cm là:

30dm3.
16cm3.
30cm3.
http://tieuhoc.info – Pham Khac Lap Kien Bai Primary School – 2015

Thể tích của hình hộp chữ
có chiều dài 6m, chiều rộng
4m, chiều cao 2m là:

48m3.
48dm3.
48cm3.

Thể tích của hình lập phương
có cạnh 8dm là:

32dm3.
64dm3.
512dm3.
http://tieuhoc.info – Pham Khac Lap Kien Bai Primary School – 2015

Thể tích của hình lập
phương có cạnh 3cm là:

27cm3.
9cm .
3

12cm3.

Diện tích đáy của hình hộp
chữ nhật có thể tích 60cm3
và chiều cao 3cm là:

2cm2.
20cm .
2

20dm .
2

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ
Muốn tính thể tích hình hộp chữ
nhật, ta lấy chiều dài nhân với chiều
rộng rồi nhân với chiều cao (cùng
một đơn vị đo).
   Gọi V là thể tích của hình hộp chữ
nhật, ta có:

V = a × b × c.

(a, b, c là ba kích thước của hình
hộp chữ nhật). (a × b = V : c.)

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ

Muốn tính thể tích hình lập
phương, ta lấy cạnh nhân với
cạnh rồi nhân với cạnh.
   Hình lập phương có cạnh
là a thì thể tích V là:
a

V = a x a x a.

a

a

Bạn hãy cùng
người thân thực
hiện hoạt động
ứng dụng trang
53+56.

Bài 1 (HĐƯD trang 53).
Tính thể tích khối gỗ có hình dạng
như sau:

Bài giải
Cách 1: Chia khối gỗ theo
chiều dọc (như hình bên).
Thể tích hình (1) là:
15 × 6 × 5 = 450 (cm3)
Chiều dài hình (2) là:
14 - 6 = 8 (cm)
Thể tích hình (2) là:
8 × 7 × 5 = 280 (cm3)
Thể tích khối gỗ đã cho là:
450 + 280 = 730 (cm3)
Đáp số: 730cm3.

(1)

(2)

Bài giải
Cách 2: Chia khối gỗ theo
chiều ngang (như hình bên).
Chiều dài hình (1) là:
15 - 7 = 8 (cm)
Thể tích hình (1) là:
(1)
3
8 × 6 × 5 = 240 (cm )
Thể tích hình (2) là:
14 × 7 × 5 = 490 (cm3)
Thể tích khối gỗ đã cho là:
240 + 490 = 730 (cm3)
Đáp số: 730cm3.

(2)

Bài giải
Cách 3: Vẽ thêm vào chỗ
khuyết của khối gỗ (như
hình bên).
Thể tích của khối gỗ khi
chưa cắt (khi được vẽ thêm
vào khối gỗ ban đầu-hình 2)
là: 15 × 14 × 5 = 1050 (cm3)
Thể tích của phần khối gỗ vẽ
thêm (màu vàng) là:
(15- 7)×(14 - 6)× 5 = 320 (cm3)
Thể tích của khối gỗ ban đầu
(hình 1) là:
1050 - 320 = 730 (cm3)
Đáp số: 730cm3.

(1)

(2)

Bài 2. Tính thể tích hòn đá trong bể
nước theo hình dưới đây:

5cm

10cm

10cm

7cm
5cm

10cm

10cm

Bài 2: Tính thể tích hòn đá trong bể
nước theo hình dưới đây:
Bể có hòn đá
7cm

5cm

10cm
10cm

5 cm

Bể ban đầu

10cm

10cm

Hòn đá

Phần nước dâng lên trong bể
chính là thể tích của hòn đá.

Cách tính thể tích của hòn đá:
+ Cách 1: Tính thể tích nước ban
đầu trong bể, rồi tính thể tích
nước trong bể sau khi bỏ đá, rồi
trừ hai thể tích cho nhau để được
thể tích của hòn đá.
+ Cách 2: Tính chiều cao của
nước dâng lên rồi tính thể tích
hòn đá.

Bài 2 (HĐƯD trang 53). Tính thể tích của hòn
đá nằm trong bể nước theo hình dưới đây:
Bài giải
Cách 1.
Thể tích nước trong bể ban đầu là:
   
10 × 10 × 5 = 500 (cm3)
Thể tích nước trong bể sau khi bỏ viên đá
vào là:
10 × 10 × 7 = 700 (cm3)
Thể tích của hòn đá trong bể là:
   
700 - 500 = 200 (cm3)
Đáp số: 200 cm3.