Thứ ba ngày 25 tháng 4 năm 2023

Luyện từ và câu

Khởi động

1. Trạng ngữ chỉ nơi chốn bổ sung ý nghĩa gì
cho câu?
- Trạng ngữ chỉ nơi chốn làm rõ nơi chốn
diễn ra sự việc nêu trong câu.
2. Trạng ngữ chỉ nơi chốn trả lời cho câu hỏi
nào? - Trạng ngữ chỉ nơi chốn trả lời cho câu hỏi
ở đâu?
3. Em hãy đặt một câu có trạng ngữ chỉ nơi chốn.
- VD: Trên sân trường, các bạn nam chơi
đá cầu.

Khám phá

I. Nhận xét
1. Tìm trạng ngữ trong các câu dưới đây:
Không khí của triều đình thật là ảo não. Đúng lúc
đó, một viên thị vệ hớt hải chạy vào:
- Tâu bệ hạ! Thần vừa tóm được một kẻ đang cười
sằng sặc ngoài đường.
Theo Trần Đức Tiến

I. Nhận xét
1. Tìm trạng ngữ trong các câu dưới đây:
Không khí của triều đình thật là ảo não. Đúng lúc
đó, một viên thị vệ hớt hải chạy vào:
- Tâu bệ hạ! Thần vừa tóm được một kẻ đang cười
sằng sặc ngoài đường.
Theo Trần Đức Tiến

2. Trạng ngữ vừa tìm được bổ sung ý nghĩa gì cho câu ?
- Trạng ngữ “Đúng lúc đó” bổ sung ý nghĩa thời
gian cho câu.

I. Nhận xét
1. Tìm trạng ngữ trong các câu dưới đây:
Không khí của triều đình thật là ảo não. Đúng lúc
đó, một viên thị vệ hớt hải chạy vào.
2. Trạng ngữ vừa tìm được bổ sung ý nghĩa gì cho câu ?
- Trạng ngữ “Đúng lúc đó” bổ sung ý nghĩa thời
gian cho câu.
3. Đặt câu hỏi cho loại trạng ngữ nói trên.
- Một viên thị vệ hớt hải chạy vào khi nào?
- Khi nào một viên thị vệ hớt hải chạy vào ?
- Một viên thị vệ hớt hải chạy vào lúc nào ?

I. Nhận xét
- Để xác định thời gian diễn ra sự việc nêu trong câu, ta
có thể thêm vào câu trạng ngữ nào?
* Để xác định thời gian diễn ra sự việc nêu trong câu, ta
có thể thêm vào câu những trạng ngữ chỉ thời gian.
- Trạng ngữ chỉ thời gian trả lời cho câu hỏi nào?
* Trạng ngữ chỉ thời gian trả lời cho các câu hỏi Bao
giờ?, Khi nào?

I. Nhận xét
- Trạng ngữ chỉ thời gian
II. Ghi nhớ
1. Để xác định thời gian diễn ra sự việc nêu trong câu,
ta có thể thêm vào câu những trạng ngữ chỉ thời gian.
2. Trạng ngữ thời gian trả lời cho các câu hỏi: Bao
giờ?, Khi nào?, Mấy giờ? …
* Xác định trạng ngữ chỉ thời gian trong câu sau:
- Sáng nay, học sinh lớp 4B học luyện từ và câu.
- Chiều mai, học sinh khối lớp 4 kiểm tra môn Khoa học.

III. Luyện tập
1. Gạch một gạch dưới trạng ngữ trong mỗi câu sau:
a. Buổi sáng hôm nay, mùa đông đột nhiên đến, không
báo cho biết trước. Vừa mới ngày hôm qua, trời hãy
còn nắng ấm và hanh, cái nắng về cuối tháng mười
làm nứt nẻ đất ruộng và làm giòn khô những chiếc lá
rơi. Thế mà qua một đêm mưa rào, trời bỗng đổi gió
bấc, rồi cái lạnh ở đâu đến làm cho người ta tưởng
đang ở giữa mùa đông rét mướt.

III. Luyện tập
1. Gạch một gạch dưới trạng ngữ trong mỗi câu sau:
a. Buổi sáng hôm nay, mùa đông đột nhiên đến, không
báo cho biết trước. Vừa mới ngày hôm qua, trời hãy
còn nắng ấm và hanh, cái nắng về cuối tháng mười
làm nứt nẻ đất ruộng và làm giòn khô những chiếc lá
rơi. Thế mà qua một đêm mưa rào, trời bỗng đổi gió
bấc, rồi cái lạnh ở đâu đến làm cho người ta tưởng
đang ở giữa mùa đông rét mướt.

III. Luyện tập
1. Gạch một gạch dưới trạng ngữ trong mỗi câu sau:
b. Từ ngày còn ít tuổi, tôi đã thích những tranh lợn, gà,
chuột, ếch, tranh cây dừa, tranh tố nữ của làng Hồ.
Mỗi lần tết đến, đứng trước những cái chiếu
bày tranh làng Hồ rải trên các lề phố Hà Nội, lòng
tôi thấm thía một nỗi biết ơn đối với những người
nghệ sĩ tạo hình của nhân dân.

III. Luyện tập
1. Gạch một gạch dưới trạng ngữ trong mỗi câu sau:
b. Từ ngày còn ít tuổi, tôi đã thích những tranh lợn, gà,
chuột, ếch, tranh cây dừa, tranh tố nữ của làng Hồ.
Mỗi lần tết đến, đứng trước những cái chiếu
bày tranh làng Hồ rải trên các lề phố Hà Nội, lòng
tôi thấm thía một nỗi biết ơn đối với những người
nghệ sĩ tạo hình của nhân dân.

Lợn ăn cây ráy
Gà mái

Đám cưới chuột

Tranh Tố nữ

2: Hai đoạn văn sau không mạch lạc vì một số câu chưa
có trạng ngữ (cho trong ngoặc đơn). Hãy gạch dưới
những câu đó.
a. Cây gạo làm việc bền bỉ đêm ngày, chuyên cần lấy
từ đất, nước và ánh sáng nguồn sinh lực và sức trẻ
vô tận. Cây chỉ còn những cành trơ trụi, nom như
cằn cỗi. Nhưng không, dòng nhựa trẻ đang rạo rực
khắp thân cây. Xuân đến, lập tức cây gạo già lại trổ
lộc nảy hoa, lại gọi chim chóc tới, cành cây đầy tiếng
hót và màu đỏ thắm. Cây lại nhờ gió phân phát đi
khắp chốn những múi bông trắng nuột nà.
Theo Vũ Tú Nam

(Trạng ngữ: đến ngày đến tháng; mùa đông)

2: Hai đoạn văn sau không mạch lạc vì một số câu chưa
có trạng ngữ (cho trong ngoặc đơn). Hãy gạch dưới
những câu đó.
a. Cây gạo làm việc bền bỉ đêm ngày, chuyên cần lấy
từ đất, nước và ánh sáng nguồn sinh lực và sức trẻ
vô tận. Cây chỉ còn những cành trơ trụi, nom như
cằn cỗi. Nhưng không, dòng nhựa trẻ đang rạo rực
khắp thân cây. Xuân đến, lập tức cây gạo già lại trổ
lộc nảy hoa, lại gọi chim chóc tới, cành cây đầy tiếng
hót và màu đỏ thắm. Cây lại nhờ gió phân phát đi
khắp chốn những múi bông trắng nuột nà.
Theo Vũ Tú Nam

(Trạng ngữ: đến ngày đến tháng; mùa đông)

2: Hai đoạn văn sau không mạch lạc vì một số câu chưa
có trạng ngữ (cho trong ngoặc đơn). Hãy gạch dưới
những câu đó.
b. Ở Trường Sơn, mỗi khi trời nổi gió, cảnh tượng
thật là dữ dội. Những cây đại thụ có khi cũng bị bật
gốc cuốn tung xuống vực thẳm. Cánh chim đại bàng
vẫn bay lượn trên bầu trời. Có lúc chim cụp cánh
lao vút đi như một mũi tên. Chim lại vẫy cánh, đạp
gió vút lên cao.
Theo Thiên Lương

( Trạng ngữ: có lúc; giữa lúc gió đang gào thét ấy)

2: Hai đoạn văn sau không mạch lạc vì một số câu chưa
có trạng ngữ (cho trong ngoặc đơn). Hãy gạch dưới
những câu đó.
b. Ở Trường Sơn, mỗi khi trời nổi gió, cảnh tượng
thật là dữ dội. Những cây đại thụ có khi cũng bị bật
gốc cuốn tung xuống vực thẳm. Cánh chim đại bàng
vẫn bay lượn trên bầu trời. Có lúc chim cụp cánh
lao vút đi như một mũi tên. Chim lại vẫy cánh, đạp
gió vút lên cao.
Theo Thiên Lương

( Trạng ngữ: có lúc; giữa lúc gió đang gào thét ấy)

3: Thêm trạng ngữ thích hợp vào những câu chưa có
trạng ngữ nói trên để đoạn văn được mạch lạc.

3: Thêm trạng ngữ thích hợp vào những câu chưa có
trạng ngữ nói trên để đoạn văn được mạch lạc.
a. Cây gạo làm việc bền bỉ đêm ngày, chuyên cần lấy
từ đất, nước và ánh sáng nguồn sinh lực và sức trẻ
vô tận. Cây chỉ còn những cành trơ trụi, nom như
cằn cỗi. Nhưng không, dòng nhựa trẻ đang rạo rực
khắp thân cây. Xuân đến, lập tức cây gạo già lại trổ
lộc nảy hoa, lại gọi chim chóc tới, cành cây đầy tiếng
hót và màu đỏ thắm. Cây lại nhờ gió phân phát đi
khắp chốn những múi bông trắng nuột nà.
Theo Vũ Tú Nam

(Trạng ngữ: đến ngày đến tháng; mùa đông)

3: Thêm trạng ngữ thích hợp vào những câu chưa có
trạng ngữ nói trên để đoạn văn được mạch lạc.
a. Cây gạo làm việc bền bỉ đêm ngày, chuyên cần lấy
từ đất, nước và ánh sáng nguồn sinh lực và sức trẻ
vô tận. Mùa đông, cây chỉ còn những cành trơ trụi,
nom như cằn cỗi. Nhưng không, dòng nhựa trẻ đang
rạo rực khắp thân cây. Xuân đến, lập tức cây gạo
già lại trổ lộc nảy hoa, lại gọi chim chóc tới, cành
cây đầy tiếng hót và màu đỏ thắm. Đến ngày đến
tháng, cây lại nhờ gió phân phát đi khắp chốn
những múi bông trắng nuột nà.
Theo Vũ Tú Nam

(Trạng ngữ: đến ngày đến tháng; mùa đông)

3: Thêm trạng ngữ thích hợp vào những câu chưa có
trạng ngữ nói trên để đoạn văn được mạch lạc.
b. Ở Trường Sơn, mỗi khi trời nổi gió, cảnh tượng
thật là dữ dội. Những cây đại thụ có khi cũng bị bật
gốc cuốn tung xuống vực thẳm. Cánh chim đại bàng
vẫn bay lượn trên bầu trời. Có lúc chim cụp cánh
lao vút đi như một mũi tên. Chim lại vẫy cánh, đạp
gió vút lên cao.
Theo Thiên Lương

( Trạng ngữ: có lúc; giữa lúc gió đang gào thét ấy)

3: Thêm trạng ngữ thích hợp vào những câu chưa có
trạng ngữ nói trên để đoạn văn được mạch lạc.
b. Ở Trường Sơn, mỗi khi trời nổi gió, cảnh tượng
thật là dữ dội. Những cây đại thụ có khi cũng bị bật
gốc cuốn tung xuống vực thẳm. Giữa lúc gió đang
gào thét ấy, cánh chim đại bàng vẫn bay lượn trên
bầu trời. Có lúc chim cụp cánh lao vút đi như một
mũi tên. Có lúc, chim lại vẫy cánh, đạp gió vút lên
cao.
Theo Thiên Lương

( Trạng ngữ: có lúc; giữa lúc gió đang gào thét ấy)

I. Nhận xét
- Trạng ngữ chỉ thời gian
II. Ghi nhớ
1. Để xác định thời gian diễn ra sự việc nêu trong câu,
ta có thể thêm vào câu những trạng ngữ chỉ thời gian.
2. Trạng ngữ thời gian trả lời cho các câu hỏi: Bao
giờ?, Khi nào?, Mấy giờ? …
III. Luyện tập

Cây gạo

Giáo viên: Trần Công
Hiến

Tạm biệt các em,
hẹn gặp lại!