CÔNG
NGHỆ 9

BÀI
3
THỊ TRƯỜNG LAO
ĐỘNG
KĨ THUẬT, CÔNG
NGHỆ
Định hướng nghề
TẠInghiệp
VIỆT NAM

KHỞI ĐỘNG – QUAN SÁT
3.1
Hình thức: Thảo luận HÌNH
nhóm
đôi.

•

Câu hỏi:

•

5 NHÓM NGÀNH CÓ NHU CẦU
TUYỂN DỤNG NHIỀU NHẤT QUÝ I
NĂM 2023
Thông tin và truyền
15,11
thông:
%
Công nghiệp chế biến, chế
13,23
tạo:
%
Hoạt động tài chính,
13,04
ngân hàng và bảo hiểm:
%
Bán buôn và bán lẻ; sửa
11,01
chữa ô tô, mô tô, xe máy
và xe có động cơ khác:
%
Hoạt động chuyên môn,
9,03%
khoa học và công nghệ:

•
Nhu cầu tuyển dụng của
các ngành nghề có giống
•
nhau không?
Người lao động có thể tìm
•
thông tin này ở đâu để có
cơ sở lựa chọn ngành nghề
phù hợp với nhu cầu
xã hội?
Báo cáo: Đại diện 1–2 HS trả lời; HS khác nhận xét,

bổ sung.

KHỞI ĐỘNG – GỢI Ý VÀ DẪN
VÀO
BÀI
• Nhu cầu tuyển dụng của các
ngành nghề là khác nhau.

Websi
te

THÔNG TIN THI TRƯỜNG LAO
ĐỘNG

VIỆC LÀM KĨ THUẬT, CÔNG NGHỆ

Kĩ sư cơ khí
• Người lao động có thể tìm thông
Kĩ thuật viên
Hội
điện
tin trên các trang web, hội
Lập trình
nhóm
viên
Kĩ sư xây
nhóm, mạng xã hội; đồng thời
dựng
tham khảo sách, báo, tạp chí và
các hội thảo định hướng nghề
nghiệp. Cần ưu tiên các nguồn
uy tín, chính thống để tránh
thông tin saiBài
lệch
hoặc
lừa
đảo.
học hôm nay giúp chúng ta hiểu thị
SÁCH
NGHỀ

BẢO KINH
TẾ

TẾP CHỈ CÔNG
NGHỆ

trường lao động và biết cách tìm kiếm thông
tin đáng tin cậy trong
lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ.

Mạng xã
hội

Sách, báo,
tạp chí

Hội thảo
định hưởng

VIDEO

MỤC TIÊU BÀI
HỌC
01
• Trình bày được
khái niệm về thị
trường lao động,
các yếu tố ảnh
hưởng đến thị
trường lao động,
vai trò của thị
trường lao động
trong việc định
hướng
nghề
nghiệp thuộc lĩnh
vực
kĩ
thuật,

02
• Mô
tả
những vấn
bản
của
trường lao
tại
Việt
hiện nay.

03
được
đề cơ
thị
động
Nam

• Tìm kiếm được
các thông tin về
thị trường lao
động trong lĩnh
vực kĩ thuật và
công nghệ tại
Việt Nam.

0
1

TIẾN TRÌNH BÀI
0
HỌC

Khái niệm về
thị trường lao
động.

0
4 vấn đề
Những

cơ bản của thị
trường lao động
tại Việt Nam
hiện nay.

2
Các yếu tố ảnh
hưởng đến thị
trường lao
động.

0
Tìm5kiếm thông

tin về thị trường
lao động trong
lĩnh vực kĩ thuật
và công nghệ.

0
Vai trò
3 của thị

trường lao động
trong định hướng
nghề nghiệp
thuộc lĩnh vực kĩ
thuật, công nghệ.

0
6

Luyện tập –
Vận dụng.

1. KHÁI NIỆM VỀ THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG –
KHÁM PHÁ
Hình
thức:

Nhóm đôi.

Hãy kể tên một số loại hàng
hoá, dịch vụ mà em biết.
Nơi diễn ra hoạt động mua,
bán hàng hoá hoặc dịch vụ
gọi là gì?
Thực
hiện:

Liên hệ thực tế,
trao đổi theo
cặp.

Báo cáo: 1–2 HS trình bày;
lớp nhận xét, bổ
sung.

VIDEO

KHÁM PHÁ –
Một số hàng
hoá:

GỢI Ý

Một số dịch
vụ:

• Sắt thép.

• Dịch vụ tư vấn tâm lí.

• Thực phẩm.

• Dịch vụ giới thiệu việc

• Dầu mỏ.
• Văn phòng

làm.
• Dịch vụ ăn uống.

• Dịch vụ chăm sóc sức
phẩm.
Mỗi loại hàng hoá, dịch vụ có thị trường riêng để trao đổi

và mua, bán.
khoẻ.
Trong các loại thị trường, thị trường lao
động là một thị
trường đặc biệt.

KHÁI NIỆM THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG – NHIỆM
VỤ NHÓM
Hình thức: Nhóm 3–4 thành
viên

Thời gian: 5
phút
NHIỆM
VỤ
Từ khái niệm về thị
trường, hãy nêu khái niệm
thị trường lao động.

Chỉ ra sự khác biệt giữa thị
trường lao động với các thị
trường khác.
Sản phẩm: Câu
trả lời thống nhất
của nhóm.

Báo cáo: Đại diện nhóm
trình bày; nhóm khác
nhận xét.

CHỐT KIẾN THỨC – THỊ TRƯỜNG LAO
ĐỘNG
Thị trường lao động là thị
trường trao đổi hàng hoá sức lao
động
giữa người sử dụng lao động và người lao động trên cơ sở
thoả thuận với nhau về tiền lương, các điều kiện làm
việc,...

Người lao
–động
bên
bán

Người sử dụng lao
động
– bên
mua

Hàng hoá sức lao
– toàn bộ thể
lực và trí lực của
động

con người
được vận dụng trong quá trình
lao động

Điểm khác
Hàngbiệt
hoá sức lao động gắn chặt với từng con người, khác
nhau về tuổi tác,
giới tính, thể lực, trí thông minh, trình độ, kinh nghiệm,
động lực làm việc,...
nên không đồng nhất như nhiều loại hàng hoá công nghiệp.

VIDEO

THỰC HÀNH TÌM HIỂU
THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG TRỰC
TUYẾN
Công cụ: Google Search + VietnamWorks
Bước
1
Tìm với từ khoá:
"Sàn giao dịch
việc làm trực
tuyến
Việt Nam"

Bước
2
Quan sát cách

hoặc TopCV

ứng viên
đăng hồ sơ / tìm
việc

Bước
3
Quan sát cách
nhà tuyển
dụng
đăng nhu cầu
tuyển dụng
TIN TUYỂN
DỤNG

Sàn giao dịch
việc làm
trực tuyến Việt
Nam

Nộp hồ sơ

Đăng tin tuyển
dụng

Sản phẩm: 2-3 nhận xét
ngắn
hoặc ảnh chụp màn hình

Bước
4 với
Đối chiếu
khái niệm:
người bán –
người
mua – hàng
hoá
sức lao động

Người
bán
(Ứng
viên)

Người mua
(Nhà tuyển
dụng)

Hàng hoá
sức lao
động

2. CÁC YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG ĐẾN
THỊ TRƯỜNG
LAO ĐỘNG
GIAO NHIỆM
1

2

VỤ

3

4

Sự phát
Nhu
Sự chuyển
Nguồn
triển
dịch
cầu
cung
của khoa
cơ
cấu
lao
lao
động
học,
động
công nghệ
Tìm hiểu nội dung SGK, phân tích yếu tố
Nhiệm
được giao
vụ
và nêu biểu hiện tác động đến thị
trường lao động.
Đại diện từng nhóm trình
Báo
bày.
cáo:

THUẬT NGỮ HỖ TRỢ – CƠ CẤU
KINH TẾ
Cơ cấu
kinh tế

Tổng thể các ngành,
lĩnh vực, bộ phận kinh
tế có quan hệ hữu cơ
tương đối ổn định hợp
thành.

Chuyển dịch cơ
cấu
thành
Thay đổiphần
tỉ trọng
kinh
giữa tế
kinh tế nhà nước,
kinh tế ngoài nhà
nước và kinh tế có
vốn đầu tư nước
ngoài.

Chuyển dịch cơ
cấu
kinh
Thay tế
đổi theo
tỉ trọng các
ngànhvà mối quan hệ
ngành

tương hỗ giữa chúng; ở
Việt Nam gồm nông –
lâm – thuỷ sản; công
nghiệp và xây dựng;
dịch vụ.

Chuyển dịch cơ
cấu
theo lãnh thổ

Sự chuyển dịch các
ngành
kinh tế giữa các vùng
trên
phạm vi lãnh thổ
quốc gia.

VIDEO

PHIẾU TỔNG HỢP – CÁC YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG

Hoàn thành phần 'Biểu hiện' dựa trên nội dung thảo luận
của bốn nhóm.
Biểu
Yếu tố ảnh
hiện
hưởng

Sự phát triển của khoa học,
công nghệ

Sự chuyển dịch cơ
cấu
Nhu cầu lao
động
Nguồn cung lao
động

0
1

YẾU TỐ 1 - SỰ PHÁT TRIỂN CỦA KHOA HỌC, CÔNG
NGHỆ
Sự phát triển
nhanh chóng
của khoa học,
công nghệ đã
tác động đến
các ngành
nghề trong
nền kinh tế và
các nhóm
người
lao động.

0
2

0
3
giao
tiếp
và hợp
tác

Thị trường lao động đòi hỏi ngày càng cao
về
năng lực, trình độ chuyên môn và các kĩ
năng thiết yếu.

KĨ NĂNG CẦN
THIẾT

giải
quyết
vấn đề

tư duy
phản
biện

Hỗ trợ chuyển
dịch
cơ cấu nền
kinh tế; nhiều
công việc
thay đổi theo
hướng giảm
bớt cầu
lao động.

tư duy
sáng
tạo

YẾU TỐ 2 – SỰ CHUYỂN DỊCH
CƠ
CẤU
Sự chuyển dịch cơ cấu giữa các ngành kinh tế, các thành

phần kinh tế
và các vùng lãnh thổ làm thay đổi nhu cầu lao động giữa
các ngành, nghề
và kéo theo sự chuyển dịch cơ cấu lao động tương ứng.

Nông – lâm
–
thuỷ sản

Công
nghiệp
và xây
dựng

Dịch
vụ

THÀNH PHẦN KINH
TẾ
Nhà nước, tư nhân,

VÙNG LÃNH
THỔ
Thành thị – Nông

NHU CẦU LAO
ĐỘNG
Số lượng, cơ cấu, chất

có vốn đầu tư nước
ngoài

thôn,
Các vùng kinh tế

lượng
lao động theo ngành,
nghề

VIDEO

2. VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG – KHÁM PHÁ
HÌNH 3.2

Cặp đôi.
Hình thức:

Em hãy đọc
một số nội
dung trong
bảng tin
thị trường lao
động (Hình
3.2) và chỉ ra
một số thông
tin thị trường
lao động cung
cấp.

VẤN ĐỀ 2 – XU HƯỚNG
CUNG LAO ĐỘNG LỚN HƠN CẦU
LAO
ĐỘNG
CUNG LAO
CẦU LAO ĐỘNG
ĐỘNG

LỚN
Số lượng lớn
HƠN
và tiếp tục

NHỎ
SốHƠN
lượng ít
và tăng
chậm

tăng

201
7

201
8

MẤT CÂN ĐỐI CUNG –
CẦU

201
9

202
0

202
1

GIẢI THÍCH
1
Cung lao động ngày càng đáp
ứng cầu lao động nhưng thị
trường lao động nước ta vẫn
tồn tại sự mất cân đối cung –
cầu trong phạm vi cả nước cũng
như giữa các vùng, khu vực và

201
7

201 201
8
9

202
0

202
1

GIẢI THÍCH
2
Sự mất cân đối thể hiện ở số
lượng cung lao động lớn hơn
cầu lao động. Cung lao động
tăng nhanh nhưng không đáp
ứng được cầu lao động do chất
lượng lao động thấp.

VẤN ĐỀ 2 – XU HƯỚNG
CUNG LAO ĐỘNG LỚN HƠN CẦU
LAO
ĐỘNG
CUNG LAO
CẦU LAO ĐỘNG
ĐỘNG

LỚN
Số lượng lớn
HƠN
và tiếp tục

NHỎ
SốHƠN
lượng ít
và tăng
chậm

tăng

201
7

201
8

MẤT CÂN ĐỐI CUNG –
CẦU

201
9

202
0

202
1

201
7

201 201
8
9

202
0

HÀM Ý

GIẢI PHÁP

Nâng cao chất
lượng lao động để
thu hẹp khoảng
cách cung – cầu.

Đổi mới giáo dục
– đào tạo, gắn
với nhu cầu
doanh nghiệp.

202
1

MỤC
TIÊU

Phát triển nguồn
nhân lực chất
lượng cao,
phát triển thị
trường lao động

VẤN ĐỀ 3 – XU HƯỚNG TUYỂN DỤNG
LAO ĐỘNG ĐƯỢC ĐÀO TẠO, CÓ KINH
NGHIỆM

Sự chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng
giảm tỉ trọng lao động khu vực nông nghiệp
cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kĩ
thuật, công nghệ đặt ra yêu cầu ngày càng
cao đối với người lao động.

A
文

Có trình độ
chuyên môn
cao.

Sử dụng thành
thạo
ngoại ngữ và
công nghệ thông
tin.

Có khả năng tự học
để đáp ứng sự thay
đổi liên tục của các
ngành nghề.

5. TÌM KIẾM THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG – KHÁM PHÁ
HÌNH 3.4

Hình thức: Nhóm
đôi.

Hãy quan sát Hình
3.4 và cho biết:
Thông tin về thị
trường lao động
trong lĩnh vực kĩ
thuật, công nghệ
có thể được tìm
kiếm từ những
nguồn nào?
Bằng cách nào?
Hình 3.4. Một số nguồn tìm kiếm thông tin về thị trường lao
động

NGUỒN THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG
LAO ĐỘNG

Thông tin có thể tìm được qua website, báo chí, các kênh
thông tin chính thức
của các đơn vị uy tín như tổ chức lao động quốc tế, cơ quan
quản lí nhà nước,
trung tâm thị trường lao động ở các tỉnh/thành phố.
VIỆC
LÀM

• Báo cáo cập nhật
về
thị trường lao
động của
cơ quan quản lí,
thống kê
việc làm (Bộ Lao
động –
Thương binh và Xã

• Thông tin tuyển
dụng
của doanh
nghiệp.

• Thông tin tuyển
sinh
của cơ sở giáo
dục
nghề nghiệp, cơ
sở
giáo dục đại

• Các chuyên trang
về
hướng nghiệp và
việc
làm trên
internet.

1

QUY TRÌNH TÌM KIẾM - BƯỚC 1 VÀ
BƯỚC 2

Bước 1. Xác định mục tiêu tìm
kiếm

Xác định nhu cầu thông tin để việc thu thập
tập trung, trúng, đúng và đủ. Có thể đặt câu
hỏi chính
và câu hỏi chi tiết về ngành nghề: tình trạng
thị trường,
nhu cầu tuyển dụng hiện nay và tương lai,
mức lương,
cơ sở đào tạo,...

2

Bước 2. Xác định nguồn
thông tin

Đánh giá nguồn dựa trên tính cập nhật,
liên quan,
chính xác và pháp lí; ưu tiên nguồn đáng
Nguồn
tin cậy.
đáng
Xác định nguồn phù hợp trong các
tin cậy
nhóm: cơ quan quản lí/thống kê; doanh
nghiệp tuyển dụng; cơ sở đào tạo;

Cập nhật
&
liên quan

Cơ quan
quản lí
thống kê

Doanh
nghiệp
tuyển
dụng

Cơ sở
đào tạo

Chuyên
trang
hướng
nghiệp –
việc làm

3

QUY TRÌNH TÌM KIẾM - BƯỚC 3 VÀ
BƯỚC
4
Bước 3. Xác định công cụ
tìm kiếm

Chọn công cụ phù hợp với nguồn thông tin:

Từ khoá / Câu lệnh / Câu
hỏi

Google, Bing, ChatGPT,...; sử dụng từ khoá
hoặc câu lệnh/câu hỏi liên quan đến vấn đề từ
cần tìm.

4

Bước 4. Tiến hành tìm
kiếm
Thực hiện tìm kiếm qua nguồn và
công cụ
đã xác định. Một số thông tin cơ bản
cần tìm:

khoá

câu
lệnh

câu
hỏi

Tình trạng, xu hướng việc làm của nghề
nghiệp đó.
Nhu cầu và đơn vị tuyển dụng nghề
nghiệp đó.
Các cơ sở giáo dục hiện đang đào tạo nghề
nghiệp đó.
Thông tin về tiền lương, tiền
công.

THỰC HÀNH TÌM KIẾM – “KỸ SƯ DỮ LIỆU / DATA
SCIENTIST”
Thực hiện trên thiết bị cá
nhân.

DATA
SCIENTIST
25 – 60
triệu/tháng
Yêu cầu kĩ
năng
• Python

Data
Scientist
25 – 60

Hồ Chí
Minh

1

Bước 1 – Mục tiêu:
Tìm mức lương và yêu cầu kĩ
năng.

2

Bước 2 – Nguồn:
VietnamWorks, ITviec.

3

Bước 3 – Công
cụ:
Google hoặc
Bước 4 – Từ khoá:
Bing.

• SQL
• Machine Learning

triệu/tháng

• Phân tích dữ liệu

Yêu cầu kĩ
năng
• Python

Python

• SQL

• SQL

• Machine Learning

• Machine Learning

• Phân tích dữ liệu

Phân tích dữ liệu

Ứng tuyển
ngay

Sản
phẩm:

4

“Mô tả công việc Kỹ sư dữ liệu
2025”,
“Data Scientist salary Vietnam”.

Chia sẻ mức lương tìm được và các kĩ năng
cần thiết,
ví dụ Python, SQL,...; ghi rõ nguồn và thời
điểm tra cứu.

THÔNG TIN BỔ SUNG – NGUỒN CHÍNH
THỐNG
VỀ THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG
Hằng quý, cơ quan quản lí lao
động và việc làm phối hợp với
Cục Thống kê công bố Bản tin
Thị trường lao động Việt Nam
trên cổng thông tin điện tử
chính thức của cơ quan quản lí
lao động và việc làm.

Địa chỉ:http://www.molisa.gov.vn/Pages/sol
ieu/thitruonglaodong.aspx

Đây là nguồn thông tin đáng tin cậy
và hữu ích để tìm kiếm các thông tin
cơ bản về thị trường lao động ở Việt
Nam.

Quét mã để truy
cập

KẾT NỐI NGHỀ NGHIỆP – KHOA HỌC
DỮ
LIỆU
Ngành khoa học dữ
liệu

là

ngành

khoa

học liên quan đến việc
khai phá, quản trị và
phân tích dữ liệu để

CƠ HỘI
NGHỀ
NGHIỆP

dự đoán các xu hướng
trong tương lai và đưa
ra

các

quyết

DATA
SCIENTIS
T

định,

chiến lược hành động.
Người được
đào tạo
chuyên sâu về
ngành này
được gọi là
nhà khoa học
dữ liệu.

Đây

là

nghề

nghiệp thuộc lĩnh
vực kĩ thuật, công
nghệ

có

cơ

hội

việc làm rất tốt
trong
KHAI
PHÁ
DỮ LIỆU

QUẢN
TRỊ
DỮ LIỆU

PHÂN
TÍCH
DỮ LIỆU

DỰ
ĐOÁN
XU
HƯỚNG

cuộc

mạng

cách
công

nghiệp

4.0

và

chuyển

đổi

số

LUYỆN TẬP SGK – BÁO
THỊ TRƯỜNG LAO
CÁOĐỘNG CỦA MỘT
1

Hình thức:
4 nhóm;
thực hiện tại nhà.

2

NGÀNH
NGHỀ
Mỗi nhóm có
Nhiệm vụ: Lựa

1 nhóm
trưởng
và 1 thư
kí.
Nhóm trưởng
bốc
thăm 1 trong 4 ngành
nghề thuộc lĩnh vực kĩ
thuật, công nghệ do
giáo viên chuẩn bị.
4 NGÀNH
NGHỀ
Cơ khí

Công nghệ
thông tin

3 chọn ngành nghề 4
được giao, thực
hiện
quy trình tìm
kiếm
và báo cáo thông
tin
thị trường lao
động
của ngành nghề
đó.

Điện – Điện
tử
Tự động
hóa

LÀM VIỆC NHÓM – HỢP TÁC – SÁNG TẠO – BÁO CÁO
HIỆU QUẢ

Sản phẩm:
Báo cáo
khổ giấy A0,
trình bày sáng
tạo,
hấp dẫn.
BÁO CÁO
THỊ TRƯỜNG LAO
ĐỘNG
CỦA NGÀNH NGHỀ

TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ BÁO CÁO
NHÓM
Điể
Tiêu
NỘI DUNG BÁO
chí
CÁO
Thông tin về tình trạng, xu hướng việc làm của nghề
nghiệp đó
Thông tin về nhu cầu và đơn vị tuyển dụng nghề
nghiệp
đógiáo dục hiện đang đào tạo nghề
Các cơ sở
nghiệp
đó
Thông tin về tiền lương, tiền
công
TRÌNH BÀY BÁO

CÁO
Báo cáo trình bày sáng
tạo
Thuyết trình hấp dẫn, khoa
học
TỔNG ĐIỂM

8
m

điểm
2
điểm
2
điểm
2
điểm
2
điểm
2
điểm
1
điểm
1
điểm
10

điểm

BÁO CÁO KẾT QUẢ LUYỆN
TẬP NỘI DUNG BÁO CÁO PHẢI
QUY TRÌNH BÁO
CÁO

CÓ ĐỦ

Đại diện nhóm
thuyết trình
sản phẩm.

xu hướng việc
làm
nhu cầu và đơn vị tuyển
dụng
cơ sở đào tạo

Các nhóm khác lắng
nghe,
nhận xét và bổ sung.

tiền lương/tiền
công

Các nhóm trình bày theo
thứ tự
ghi trong phiếu rút thăm.

Đối chiếu sản phẩm
với tiêu chí 10 điểm
để tự đánh giá/
đánh giá đồng đẳng.

VẬN DỤNG – THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG Ở ĐỊA
PHƯƠNG
Hình
thức:
Cá nhân – thực hiện tại
nhà.

Nhiệm
vụ:
Hãy tìm hiểu nhóm ngành
nghề kĩ thuật, công nghệ
nào có xu hướng phát
triển trong thị trường lao
động ở địa phương em?

Có thể sử dụng internet và
AI chatbot để hỗ trợ tìm
kiếm/tổng
hợp.
Prompt tham
khảo:

“Liệt kê các khu công nghiệp lớn
tại [Tên tỉnh] và các nhóm ngành
kĩ thuật đang tuyển dụng nhiều
nhất tại địa phương này. Dự báo
nhu cầu trong 3 năm tới.”

Sản
Báo cáo ngắn
phẩm:

kèm hình ảnh
minh hoạ; nộp
vào buổi học
sau.

Lưu ý:
Cần kiểm tra lại
thông tin AI
bằng các nguồn
đáng tin cậy.

HƯỚNG DẪN VỀ
NHÀ
Ôn lại: Khái niệm thị trường lao

động.
Ôn lại: Các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường
lao động.
Ôn lại: Vai trò của thị trường lao động
trong định hướng nghề nghiệp kĩ thuật,
công nghệ.
Ôn lại: Những vấn đề cơ bản của thị
trường lao động tại Việt Nam hiện nay.

Ôn lại: Quy trình tìm kiếm thông tin thị
trường lao động trong lĩnh vực kĩ thuật
và công nghệ.
Hoàn thành bài tập Vận
dụng.

Đọc và tìm hiểu trước Bài 4: Quy trình lựa chọn
nghề nghiệp.

CẢM ƠN CÁC
EM!

Chúc các em chủ động tìm hiểu thị
trường lao động
để có thêm căn cứ lựa chọn nghề
nghiệp phù hợp.