Chương VI:Châu Phi
Bài 26:Thiên nhiên Châu Phi
1.Vị trí địa lí
- Phía bắc châu Phi giáp Địa Trung Hải, phía tây giáp Đại Tây Dương, phía đông bắc giáp Biển Đỏ, ngăn cách với châu Á bởi kênh đào Xuy-ê, phía đông nam giáp Ấn Độ Dương.
- Đường Xích đạo đi qua giữa châu Phi (bồn địa Công-gô, hồ Vích-to-ri-a), chí tuyến Bắc đi qua gần giữa Bắc Phi (hoang mạc Xa-ha-ra), chí tuyến Nam đi qua gần giữa Nam Phi (hoang mạc Ca-la-ha-ri).
- Phần lớn lãnh thổ châu Phi nằm giữa hai đường chí tuyến nên châu Phi gần như nằm hoàn toàn trong đới nóng.



- Tên các dòng biển nóng, các dòng biển lạnh chảy ven bờ biển châu Phi:
      + Dòng biển nóng: Ghi-nê, Mũi Kim, Mô-dăm-bích.
      + Dòng biển lạnh: Ca-na-ri, Ben-ghê-la, Xô-ma-li.
- Ý nghĩa của kênh đào Xuy-ê đối với giao thông đường biển trên thế giới: rút ngắn được đường biển từ Đại Tây Dương sang Ấn Độ Dương
2.Địa hình và khoáng sản
- Các dạng địa hình chủ yếu ở châu Phi: sơn nguyên, bồn địa.
- Các đồng bằng châu Phi tập trung chủ yếu ở ven biển.
Địa hình châu Phi khá đơn giản. Có thể coi toàn bộ lục địa là một khối cao nguyên khổng lồ, cao trung bình 750 m; trên đó chủ yếu là các sơn nguyên các bồn địa thấp. Phần đông của lục địa được nâng lên mạnh, nền đá bị nứt vỡ và đổ sụp, tạo thành nhiều thung lũng sâu, nhiều hồ hẹp và dài. Châu Phi có rất ít núi cao và đồng bằng thấp.
Châu Phi có nguồn khoáng sản phong phú: vàng, kim cương, uranium, sắt, đồng...Ngoài ra, còn có nhiều dầu mỏ và khí đốt.


- Các bồn địa: Sát, Nin Thượng, Công-gô, Ca-la-ha-ri.
- Các sơn nguyên: Ê-ti-ô-pi-a, Đông Phi.
- Các hồ: Vích-to-ri-a, Sát, Tan-ga-ni-a.
- Các dãy núi chính: At-lat, Đrê-ken-bec
- Hướng nghiêng chính của địa hình châu Phi: đông nam - tây bắc.
3.Khí hậu
- Phần lớn lãnh thổ nằm giữa hai chí tuyến nên châu Phi là lục địa nóng
- Khí hậu châu Phi khô, hình thành những hoang mạc lớn nhất thế giới (hoang mạc Xa-ha-ra):
      + Chí tuyến Bắc đi qua giữa Bắc Phi, nên quanh năm Bắc Phi nằm dưới áp cao cận chí tuyến, thời tiết rất ổn định, không có mưa
      + Phía bắc của Bắc Phi là lục địa Á - Âu, một lục địa lớn nên gió mùa Đông Bắc từ lục địa Á - Ầu thổi vào Bắc Phi khô ráo, khó gây ra mưa.
      + Lãnh thổ Bắc Phi rộng lớn, lại có độ cao trên 200m nên ảnh hưởng của biển khó ăn sâu vào đất liền.
- Phần lớn lãnh thổ nằm giữa hai chí tuyến nên châu Phi là lục địa nóng
- Khí hậu châu Phi khô, hình thành những hoang mạc lớn nhất thế giới (hoang mạc Xa-ha-ra):
      + Chí tuyến Bắc đi qua giữa Bắc Phi, nên quanh năm Bắc Phi nằm dưới áp cao cận chí tuyến, thời tiết rất ổn định, không có mưa
      + Phía bắc của Bắc Phi là lục địa Á - Âu, một lục địa lớn nên gió mùa Đông Bắc từ lục địa Á - Ầu thổi vào Bắc Phi khô ráo, khó gây ra mưa.
      + Lãnh thổ Bắc Phi rộng lớn, lại có độ cao trên 200m nên ảnh hưởng của biển khó ăn sâu vào đất liền.

4.Các đặc điểm của môi trường tự nhiên
Mối tương quan giữa lượng mưa và lớp phủ thực vật ở châu Phi :
- Lượng mưa dưới 200mm: môi trường hoang mạc.
- Lượng mưa 200 - 1000mm: môi trường nhiệt đới và môi trường địa trung hải.
- Lượng mưa trên 1000mm: môi trường nhiệt đới và xích đạo ẩm.
Các môi trường tự nhiên nằm tương xứng qua đường xích đạo. 
Gồm :
+Môi trường xích đạo ẩm: thảm thực vật rừng rậm xanh quanh năm
+Hai môi trường nhiệt đới: rừng thưa cây bụi là nơi tập trung nhiều động vật ăn cỏ, ăn thịt
+Hai môi trường hoang mạc: động rhực vật nghèo nàn
+Hai môi trường Địa Trung Hải: rừng cây bụi rụng lá
Xavan và hoang mạc là hai môi trường tự nhiên điển hình ở Châu Phi và Thế giới chiếm diện tích lớn
Đặc điểm thiên nhiên châu Phi
Báo cáo được sự giúp sức của 59 nhà khoa học từ khắp nơi trên thế giới và mới được WWF công bố vài ngày gần đây. Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu trên 16.704 quần thể động vật có vú, chim, cá, bò sát và lưỡng cư, đại diện cho hơn 4.000 loài, để theo dõi sự suy giảm của các loài. Kết quả cho thấy từ năm 1970 đến năm 2014, các quần thể động vật hoang dã giảm trung bình 60% trong khi bốn năm trước con số này là 52%. “Điều này chứng tỏ đà tan rã các quần thể động vật hoang dã không hề suy giảm” – Giám đốc điều hành về khoa học và bảo tồn của WWF, Mike Barrett, nhấn mạnh.