THIÊN NHIÊN
VÀ HỒN NGƯỜI
LÚC SANG THU

I.TÌM HIỂU CHUNG
1.Kiểu văn bản
-Văn nghị luận

2.Xuất xứ
- Trích từ Đi giữa miền thơ, NXB Văn học, 1999.

3.Bố cục
-3 phần:
+ Phần 1: Từ đầu đến “chúng ta sẽ nói lời:” Hình như Thu đã về”
+ Phần 2: Tiếp đến “ở hai khổ thơ trên”
+ Phần 3: Còn lại

II.TÌM HIỂU CHI TIẾT
1.Chuẩn bị đọc
Ghi lại một vài cảm nhận của em khi đọc bài thơ Sang thu của Hữu
Thỉnh (Ngữ Văn 7, tập một, Bộ sách Chân trời sáng tạo) trước khi
đọc văn
bản này.
2.Trải
nghiệm
cùng văn bản

3.Suy gẫm và phản hồi

CÂU 1: Xác định hệ thống luận điểm, lí
lẽ bằng chứng của văn bản.

LUẬN ĐIỂM

LÍ LẼ

BẰNG CHỨNG

Luận điểm 1:Cảm nhận tinh tế về những
tín hiệu giao mùa

1.1. Những tín
hiệu giao mùa.
1.2. Những cảm
nhận tinh tế của
tác giả ở thời
khắc giao mùa.

Luận điểm 2: Bức tranh thiên nhiên lúc
giao mùa

2.1. Sự chuyển
biến của thiên
nhiên rộng lớn.
2.2. Hình ảnh đặc
sắc của thời điểm
giao mùa

- Sông được lúc dềnh dàng/ Chim bắt đầu vội vã
- Có đám mây mùa hạ/ Vắt nửa mình sang thu.

Luận điểm 3: Những suy tư và chiêm
nghiệm của tác giả

3.1. Những suy tư
của tác giả về
mùa thu.
3.2. Những suy tư
về hồn người lúc
sang thu.

Vẫn còn bao nhiêu nắng/ Đã vơi dần cơn mưa/ Sấm cũng bớt
bất ngờ/ Trên hàng cây đứng tuổi.

- Hương ổi, gió se, sương chùng chình qua ngõ.
- Hình như thu đã về.
- Cảm nhận hương ổi, nhận ra gió se, nhìn thấy sương chùng
chình qua ngõ,….

CÂU 2.Nêu luận đề của văn bản. Em
dựa trên cơ sở nào em xác định như
vậy?
- Luận đề: sự chuyển biến của thiên nhiên và hồn người ở thời điểm sang thu.
- Cơ sở xác định: luận đề được thể hiện qua ba luận điểm: những tín hiệu giao
mùa trong cảm nhận tinh tế của tác giả, bức tranh thiên nhiên lúc giao mùa và
những suy tư, chiêm nghiệm của tác giả. Ba luận điểm này được làm sáng tỏ bởi
các lí lẽ và bằng chứng như đã phân tích.

CÂU 3. Phân tích mối liên hệ giữa luận
đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng của
văn bản
Đối với văn bản nghị luận, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng có vai trò làm sáng tỏ
cho luận đề. Hay nói cách khác, luận đề trong văn bản nghị luận được thể hiện
thông qua hệ thống luận điểm, lí lẽ và bằng chứng.

CÂU 4: Tìm câu văn thể hiện bằng chứng khách quan
và ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết trong
đoạn văn sau:
“Với các thi nhân, mùa thu lưu dấu của mình trong
những vần thơ đượm một vẻ riêng trong trẻo.
Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến, Xuân Diệu, Huy Cận,
Lưu Trọng Lư, Tế Hanh, Nguyễn Đình Thi,… đều có
những câu thơ, bài thơ tuyệt đẹp. Đến lượt mình,
Hữu Thỉnh lại làm cho mùa thu có thêm hương sắc
mới.”

-Câu văn thể hiện bằng chứng khách quan: “Với các thi nhân, mùa thu lưu dấu ấn
của mình trong những vần thơ đượm một vẻ riêng trong trẻo: Nguyễn Du, Nguyễn
Khuyến, Xuân Diệu, Huy Cận, Lưu Trọng Lư, Tế Hanh. Nguyễn Đình Thi,... đều có
những câu thơ, bài thơ tuyệt đẹp.”
-Ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết trong đoạn văn: Đến lượt mình, Hữu
Thỉnh lại làm cho mùa thu có thêm hương sắc mới.

CÂU 5: Em có đồng ý với nhận định: “Nhan đề Sang
thu vừa bao trùm lại vừa thấm vào từng từ ngữ, cảnh
vật” hay không? Vì sao?
Em đồng ý với nhận định rằng "Nhan đề Sang Thu vừa bao trùm lại vừa thấm vào từng từ ngữ,
cảnh vật". Bởi vì, nhan đề bài thơ đã giúp tác giả truyền tải chủ đề tác phẩm, rất thành công
trong việc thể hiện sự lựa chọn tuyệt vời của khoảnh khắc thời gian, tạo nên một sự kết hợp
đầy tinh tế giữa sự mơ hồ và cái có, tạo ra cho tâm hồn của người đọc cảm giác đong đầy của
mùa thu. Nó mang trong mình sự nhạy cảm, nhẹ nhàng, vừa lạ vừa quen, đã đánh thức những
cảm xúc sâu thẳm nhất trong ta. "Sang thu" cũng thể hiện sự chuyển biến của cuộc đời, khi đời
người sang thu, đã trải qua nhiều thăng trầm nên vững chắc hơn trước những thử thách của
cuộc sống.

CÂU 6: Viết đoạn văn (từ bảy đến chín câu) để trình
bày cảm nhận của em về vẻ đẹp của thiên nhiên lúc
giao mùa.
Có lẽ là, tiết trời đã bắt đầu chuyển mùa từ cuối tháng sáu. Cái oi nồng, nóng bức của mùa hạ
đã bắt đầu dịu xuống, thay vào đó là một bầu trời trong xanh, lộng gió thu sang. Những cây
phượng già đã bắt đầu rụng lá, ngập đỏ cả một con đường. Trên kia, từng tia nắng ấm đã dần
dần nhuộm vàng lên từng hàng cây, hay nền gạch tạo nên một khung cảnh mùa thu như trong
thơ ca vẫn thường nói đến. Một khung cảnh tuyệt đẹp và rất hiếm thấy. Và cảm giác mát mẻ
của sự chuyển mùa ấy bắt đầu len lỏi vào tâm hồn tôi, xóa tan cái nóng bức và khó chịu của
mùa hạ. Thu đã sang, nhưng dư âm của mùa hạ vẫn còn vương. Những đám mây trắng lãng
đãng như vẫn còn ấm màu nắng của mùa hạ. Đâu đó màu hoa cúc nở rộ bỗng nhuốm đầy
không gian hòa vào với khung cảnh thơ ca êm đềm, thơ mộng.

XEM VIDEO