CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN
VỚI BÀI HỌC HÔM NAY

KHỞI ĐỘNG
- Em hãy nhận biết chi tiết
xupap trên hình bên?
- Theo em xupap đóng, mở
được thực hiện như thế nào?

- Xupap là chi tiết số 2,
- Trục khuỷu quay dẫn
động cho trục cam
quay dẫn đến Xupap
đóng, mở

BÀI 19: CÁC CƠ CẤU
TRONG ĐỘNG CƠ ĐỐT
TRONG

NỘI DUNG BÀI HỌC
CƠ CẤU TRỤC KHUỶU,
THANH TRUYỀN

CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ

Nhiệm vụ

Cấu tạo

THÂN MÁY – NẮP
MÁY

Nguyên lí
Làm việc

I. CƠ CẤU TRỤC KHUỶU
THANH TRUYỀN

Cơ cấu TKTT có 3 nhóm chi tiết

Nhóm pit- tông
Nhóm thanh truyền
Nhóm trục khuỷu

NHÓM PIT-TÔNG

NHÓM THANH TRUYỀN

NHÓM TRỤC KHUỶU

CƠ CẤU TRỤC KHUỶU THANH TRUYỀN

Hoạt động theo 3 nhóm – Vẽ sơ đồ tư duy cấu tạo của
Các bộ phận theo những câu hỏi sau:

Thời gian: 5 phút

Nhóm 1 - Pit-tông

Câu 1: Pit-tông có nhiệm vụ gì?
Câu 2: Pit-tông gồm những phần nào?
Câu 3: Đỉnh Pit-tông có nhệm vụ gì, có những dạng nào?
Câu 4: Đầu pit-tông có nhiệm vụ gì, cấu tạo như thế nào?
Câu 5: Thân pit-tông có nhiệm vụ gì, cấu tạo như thế nào?

Hoạt động theo 3 nhóm – Vẽ sơ đồ tư duy cấu tạo của
Các bộ phận theo những câu hỏi sau:

Nhóm 2 – Thanh truyền

Câu 1: Thanh truyền có nhiệm vụ gì?
Câu 2: Thanh truyền gồm có mấy phần?
Câu 3: Đầu nhỏ có cấu tạo như thế nào, được lắp ở đâu?
Câu 4: Thân thanh truyền có cấu tạo như thế nào?
Câu 5: Đầu nhỏ có cấu tạo như thế nào, được lắp ở đâu?
Câu 6: Bạc lót dùng để làm gì? Được lắp ở đâu

Thời gian: 5 phút

Hoạt động theo 3 nhóm – Vẽ sơ đồ tư duy cấu tạo của
Các bộ phận theo những câu hỏi sau:

Thời gian: 5 phút

Nhóm 3 – Trục khuỷu

Câu 1: Trục khuỷu có nhiệm vụ gì?
Câu 2: Trục khuỷu gồm có mấy phần, là những phần nào?
Câu 3: Đầu trục khuỷu có cấu tạo như thế nào?
Câu 4: Thân trục khuỷu có cấu tạo như thế nào?
Câu 5: Đuôi trục khuỷu có cấu tạo như thế nào?

CƠ CẤU TRỤC KHUỶU THANH TRUYỀN

Dựa vào hình trên nêu nhiệm vụ của pit-tông, thanh truyền, trục khuỷu

1. PIT-TOÂNG
Caáu taïo:
Caâu1: Pit-toâng goàm 3 phaàn: Ñænh, ñaàu, thaân.
Ñænh

Ñænh
Ñaàu

Ñaàu
Thaân
Thaân

Caáu taïo:

1. PIT-TOÂNG

Caâu2: Ñænh pit-toâng coù nhieäm vuï tieáp nhaän löïc ñaåy
cuûa khí chaùy.
Ñænh coù 3 daïng: ñænh baèng, ñænh loài, ñænh loõm.

Caáu taïo:

1. PIT-TOÂNG

Caâu3: Nhieäm vuï: bao kín buoàng chaùy.
Caáu taïo:
Ñaàu coù raõnh ñeå laép xeùcmaêng khí vaø xeùcmaêng daàu.
Ñænh
Ñaàu
Thaân

Caáu taïo:

1. PIT-TOÂNG

Caâu4: Thaân coù nhieäm vuï daãn höôùng cho pit-toâng chuyeån
ñoäng trong xi lanh.
Lieân keát vôùi thanh truyeàn ñeå truyeàn löïc.
Treân thaân coù loã laép choát pit-toâng.
Ñænh
choát pit toâng
Ñaàu
Thaân
4-Loã laép choát pit toâng

Voøng chaën

Caáu taïo:

2. THANH TRUYEÀN

Caâu1: Thanh truyeàn goàm coù 3 phaàn: ñaàu nhoû, thaân, ñaàu to
Ñaàu nhoû

1-Ñaàu nhoû
Thaân

Ñaàu to

3-Thaân

Caáu taïo:

2. THANH TRUYEÀN

Caâu2: Ñaàu nhoû hình truï roãng, ñöôïc laép vôùi choát pit-toâng.

Ñaàu nhoû
Thaân

Ñaàu to

Caáu taïo:

2. THANH TRUYEÀN

Caâu3: Thaân noái ñaàu nhoû vôùi ñaàu to, coù tieát dieän caét ngang
hình chöõ I
Thaân
Thaân

Ñaàu to
Ñaàu nhoû

3. TRUÏC KHUYÛU

Caáu taïo:

Caâu1: Truïc khuyûuÑaàgoà
m
3
phaà
n
:
ñaà
u
,
thaâ
n
,
ñuoâ
i
.
u

Thaân
Ñuoâi

1-Ñaàu

2,3,4,5-Thaân

6-Ñuoâi

3. TRUÏC KHUYÛU
Caáu taïo:
Caâu2: Ñaàu truïc khuyûu coù daïng hình truï.
Thân
Đầu

Đuôi

3. TRUÏC KHUYÛU

Caáu taïo:

Caâu3: Thaân goàm coù:
Coå khuyûu: laø truïc quay cuûa truïc khuyûu.
Choát khuyûu: ñeå laép ñaàu to thanh truyeàn.
Maù khuyûu:noái coå khuyûu vôùi choát khuyûu.
Ñoái troïng: giöõ caân baèng cho truïc khuyûu.

2-Coå khuyûu
3-Choát
khuyûu
4-Maù
khuyûu
5-Ñoái troïng

1-Ñaàu

2,3,4,5-Thaân

6-Ñuoâi

3. TRUÏC KHUYÛU

Caáu taïo:

Caâu4: Ñuoâi daïng hình truï, coù maët bích ñeå laép baùnh ñaø.
Ñaàu

Thaân
Ñuoâi

1-Ñaàu

2,3,4,5-Thaân

6-Ñuoâi

- Bánh đà có tác dụng gì?
- Đầu trục khuỷu lắp với bộ phận gì?

ánh đà

Bánh đai
hoặc bánh
răng

II. CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ

LỚP HỌC ĐƯỢC CHIA THÀNH 04 NHÓM - MỖI NHÓM GIỮ VAI TRÒ LÀ MỘT ĐỘI CHƠI
MỖI HOẠT ĐỘNG TRONG GIỜ HỌC LÀ MỘT PHẦN CHƠI

A. Giới thiệu luật chơi

Nguyễn Thùy Dung

B. Tiến trình trò chơi

THPT chuyên Lê Quý Đôn

Nguyễn Thùy Dung

BẮT
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
00 :ĐẦU
30
HÕt
giê

Bấm giờ

THPT chuyên Lê Quý Đôn

BẮT
00 :ĐẦU
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
HÕt
giê

Nguyễn Thùy Dung

Bấm giờ

THPT chuyên Lê Quý Đôn

Bài 24 CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ
cấu phân phối khí có nhiệm vụ đóng mở các cửa nạp và cửa
thảiCơ
đúng lúc để động cơ thực hiện quá trình nạp khí mới vào xilanh và
thải khí cháy trong xilanh ra ngoài.

Mở đầu kì nạp
Đóng cuối kì nạp

Mở đầu kì thải
Đóng cuối kì thải
§ãng - më §óng lóc

BẮT
00 :ĐẦU
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
HÕt
giê

Bấm giờ

Bài 24 CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ

Bài 24 CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ
Quan sát hình ảnh bên dưới và xác định vị trí bố trí xupap ở hai
loại Cơ cấu phân phối khí dùng xupap?
Trên
nắp
máy

BẮT
00 :ĐẦU
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
HÕt
giê
BẤM GIỜ

Trên thân xilanh

Bài 24 CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ

 Gồm 8 chi tiết chính:

00 : giê
01
02
03
04
05
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
00
HÕt
BẤM GIỜ

 Thảo luận để xác định:

Bài 24 CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ

 Gồm 8 chi tiết chính:
1 - Cam và trục cam
2 - Bánh răng trục cam
3 - Con đội
4 - Đũa đẩy
5 - Trục cò mổ
6 - Cò mổ
7 - Lò xo
8 - Xupap

Bài 24 CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ

 Gồm 6 chi tiết chính:

BẮT
00 :ĐẦU
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
HÕt
giê
BẤM GIỜ

Bài 24 CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ

 Bánh răng trục cam lớn gấp 2
lần bánh răng trục khuỷu

BẮT
00 :ĐẦU
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
HÕt
giê
BẤM GIỜ

 Tại sao ta phải bố trí bánh
răng trục cam lớn gấp 2 lần
bánh răng trục khuỷu?

 Vì trong chu trình làm
việc của động cơ 4 kì:
• Mỗi xupap chỉ đóng mở 1 lần
(Một vòng trục cam).

• Pittông thực hiện 4
hành trình (Hai vòng
trục khuỷu).
• Để đảm bảo số vòng quay trục cam
=1/2 trục khuỷu.

Bài 24 CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ

 Khi động cơ làm việc trục
khủy quay dẫn động cơ cấu
phân phối khí làm việc:

00 : giê
01
02
03
04
05
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
00
HÕt
BẤM GIỜ

 Vẽ sơ đồ mô tả quá trình
truyền chuyển động của các chi
tiết trong cơ cấu?

Bài 24 CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ

Bài 24 CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ

Khi động cơ làm việc, trục
khuỷu
quay dẫn động trục cam

quay thông qua bánh răng của mỗi
trục. Khi trục cam đã quay đến vị
trí vấu cam, thông qua con đội,
đũa đẩy được đẩy lên làm trục cò
mồ quay theochiều kim đồng hồ.
Lúc này cò mổ làm lò xo bị ép lại
và xupap sẽ mở để nạp khí vào
xilanh.



Khi qua vị trí vấu cam, lò xo
giãn ra làm cơ cấu trở lại trạng
thái bình thường.

CCPPK dùng xupáp treo

- XUPAP ĐƯỢC LẮP Ở TRÊN NẮP MÁY.
- PHỨC TẠP
- BUỒNG CHÁY GỌN HƠN, NẠP ĐẦY VÀ
THẢI SẠCH, DỄ ĐIỀU CHỈNH KHE HỞ
XUPAP

CCPPK dùng xupáp đặt

- XUPAP ĐƯỢC LẮP Ở TRÊN THÂN
XI LANH.
- ĐƠN GIẢN
- BUỒNG CHÁY LỚN, HAO PHÍ
NHIÊN LIỆU VÀ KHÍ THẢI NHIỀU

 Đóng mở các của nạp và cửa thải đúng lúc để động cơ thực hiện
các quá trình nạp và thải khí.
1. CCPPK Dùng van trượt (Động cơ 2 kì)
2. CCPPK Dùng Xupap (Động cơ 4kì): Xupap đặt; Xupap treo.
1. CCPPK Dùng Xupap treo cấu tạo phức tạp hơn do phải bố trí các
chi tết để treo cơ cấu: Gồm 8 chi tiết chính.
2. CCPPK Dùng Xupap đặt cấu tạo đơn giản hơn vì không phải bố trí
các chi tiết để treo cơ cấu nhưng ít được sử dụng.
 Khi động cơ làm việc trục khuỷu quay dẫn động động cơ làm việc
để mở hoặc đóng các xupap đúng thời điểm.

Nguyễn Thùy Dung

THPT chuyên Lê Quý Đôn

t

r

ô

c

c

c

a

m

ò

a

c
Á
c

®
b

t

r

a

m

®

Ẩ

y

ò

m

Ổ

n

h

r

¨

n

o

n

đ

Ộ

i

l

ß

x

o

Ụ

c

c

ß

m

x

u

p

a

p

g

Ổ

BẮT
00 :ĐẦU
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
HÕt
giê

Nguyễn Thùy Dung

Bấm giờ

THPT chuyên Lê Quý Đôn

NHÊT

Nguyễn Thùy Dung

NH×

BA

T¦

THPT chuyên Lê Quý Đôn

III. THÂN MÁY – NẮP MÁY

1. THÂN MÁY

a. NHIỆM VỤ
 Thân máy cùng với nắp
máy là nơi lắp đặt và bố trí
hầu hết các cụm chi tiết
của động cơ: hệ trục
khuỷu và các bộ phận
truyền động để dẫn động
trục cam, bơm nhiên liệu,
bơm dầu, bơm nước, quạt
gió…

b. CẤU TẠO
Phụ thuộc vào sự bố trí các xilanh, cơ cấu và hệ
thống của động cơ.
 Thân xilanh của động cơ làm mát bằng nước có cấu
tạo khoang chứa nước làm mát, khoang này được gọi là
“áo nước”
 Thân xilanh của động cơ làm mát bằng không khí
có các cánh tản nhiệt.

C¸nh tản nhiÖt
5.

¸o n­íc lµm m¸t
4.
Th©n xilanh
1.
2. Xilanh

3. C¸cte
a.Động cơ làm mát bằng nước

b. Động cơ làm mát bằng không khí