CHÀO MỪNG CÁC EM
HS LỚP 11 THPT VĂN
GIANG ĐẾN VỚI BÀI
HỌC MỚI!

KHỞI ĐỘNG
Hãy kể tến một số công việc trong sản xuất và đời sống mà
sức người đã được thay thế bởi thiết bị, máy móc?
Ví dụ: Máy cấy

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU CHUNG
VỀ CƠ KHÍ CHẾ TẠO

BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ
CƠ KHÍ CHẾ TẠO

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

Khái niệm về cơ khí chế tạo

02

Vai trò của cơ khí chế tạo

03

Đặc điểm của cơ khí chế tạo

04

Một số ngành nghề cơ khí chế tạo phổ biến

I.
KHÁI NIỆM VỀ
CƠ KHÍ CHẾ TẠO

Thảo luận nhóm
Dựa vào thông tin SGK và hiểu
biết của bản thân, hãy:
 Nêu khái niệm cơ khí chế tạo.
 Kể tên một số công trình, máy
móc, đồ dùng gia đình là sản
phẩm cơ khí chế tạo.

Hình 1.1. Một số sản phẩm của cơ khí
chế tạo

Khái niệm
Cơ khí chế tạo:
Là ngành chế tạo các loại máy móc, thiết bị, đồ dùng,...
phục vụ cho sản xuất và đời sống.
Một số sản phẩm của cơ khí chế tạo:
 Dao, kéo, kim khâu, búa, nồi niêu, xoong, chảo, quạt điện,...
 Máy bay, ô tô, tàu hỏa, xe mô tô, xe đạp,...
 Máy xay xát, máy gặt đập, máy cày, máy bừa,...
 Máy dệt, máy chế biến thực phẩm, …

Em có biết?
Tháp Eiffel là một công trình được chế
tạo bằng thép do kĩ sư - nhà kiến trúc
nổi tiếng người Pháp Alexandre Gustave
Eiffel thiết kế và tổ chức xây dựng.
Đây là một trong những công trình nghệ
thuật nổi tiếng của nước Pháp.

II.
VAI TRÒ CỦA CƠ KHÍ
CHẾ TẠO

Chia lớp thành 4 nhóm, thực hiện các nhiệm vụ sau:

Nhóm 1 + 2

Nhóm 3 + 4

Trả lời câu hỏi mục II.1 SGK

Trả lời câu hỏi mục II.2 SGK

trang 6 và đưa ra kết luận về

trang 7 và đưa ra kết luận về

vai trò của cơ khí chế tạo

vai trò của cơ khí chế tạo

trong đời sống.

trong sản xuất.

1. Vai trò của cơ khí chế tạo trong đời sống

Phân tích vai trò của các sản
phẩm cơ khí chế tạo ở hình 1.2
đối với đời sống con người.

Sử dụng ô tô, tàu cao tốc giúp con người cải thiện được tốc
độ, tiết kiệm thời gian, thích nghi với nhiều điều kiện địa hình,
hạn chế ảnh hưởng xấu từ môi trường,...

Máy giặt thay thế công việc giặt

Giúp nâng cao hiệu quả công việc

bằng tay, tiết kiệm thời gian và

bếp núc như: tiết kiệm thời gian,

công sức, hạn chế các bệnh lí về

cung cấp thêm các giải pháp chế

da liễu do da tay tiếp xúc với nước

biến, đơn giản hoá công việc bếp

lạnh và các hoá chất tẩy rửa.

núc, sáng tạo nhiều món ăn mới,...

Ghi nhớ
Các sản phẩm của cơ khí chế tạo góp phần
nâng cao chất lượng đời sống con người.

2. Vai trò của cơ khí chế tạo trong sản xuất

Phân tích vai trò của các sản
phẩm cơ khí chế tạo ở hình 1.3
đối với quá trình sản xuất.
Giúp các ngành nghề khác giảm
được sức lao động, tăng năng
suất và tiết kiệm tài nguyên:

Thay thế cho phương pháp thêu thủ, giúp các cơ
sở sản xuất tăng năng suất lao động, giảm thời gian
vận hành, giảm giá thành sản phẩm và nâng cao độ
chính xác của đường thêu.

Giúp ngành khai khoáng nâng cao năng suất
và đảm bảo an toàn lao động.

Thay thế cho phương pháp thu hoạch thủ công,
giúp tăng hiệu quả gặt hái nông sản, giảm sức lao
động, rút ngắn thời gian thu hoạch.

Thay thế cho phương pháp thi công thủ công,
giúp công nhân ngành cầu đường giảm bớt
sức lao động, nâng cao hiệu quả công việc và
chất lượng thi công.

Ghi nhớ
Sự phát triển của cơ khí chế tạo vừa
nâng cao chất lượng đời sống vừa thúc
đẩy sản xuất giúp cho các ngành nghề
giảm được sức lao động, tăng năng
suất và tiết kiệm tài nguyên.

Một số máy móc trong ngành nông nghiệp

Máy bừa

Máy cấy

Một số máy móc trong ngành giao thông vận tải
Máy xúc

Máy rải nhựa đường

Một số máy móc trong ngành y tế

Máy chụp X-quang

Máy đo nhịp tim

III.
ĐẶC ĐIỂM CỦA CƠ KHÍ
CHẾ TẠO

Thảo luận nhóm 4HS
Dựa vào thông tin mục III SGK và trả lời câu hỏi:
1. Những đặc điểm nào giúp phân biệt cơ khí chế tạo
với các ngành nghề khác?
2. Bản vẽ kĩ thuật có vai trò gì trong quá trình chế tạo
các sản phẩm cơ khí?

GHI NHỚ
Sử dụng bản vẽ kĩ thuật chế tạo sản phẩm

Đặc điểm

Các thiết bị sản xuất chủ yếu là các máy công cụ

của cơ khí
chế tạo

Sử dụng các loại vật liệu chế tạo chủ yếu là vật
liệu kim loại
Thực hiện đúng quy trình và kiểm soát kĩ thuật
chặt chẽ

Đặc điểm phân biệt cơ khí với ngành nghề chế tạo khác là:

Sử dụng bản vẽ kĩ thuật chế tạo
sản phẩm cơ khí.
Các sản phẩm thường được
chế tạo từ vật liệu kim loại và
được thực hiện bởi những
người đã được đào tạo kĩ năng
cơ khí tại các cơ sở đào tạo
chuyên nghiệp.

Vai trò của bản vẽ kĩ thuật:
Bản vẽ kĩ thuật là một phần
của hồ sơ thiết kế sản phẩm.
Trong quá trình sản xuất, bản
vẽ kĩ thuật cung cấp các thông
tin cần thiết để tạo ra các sản
phẩm cơ khí.

IV.
MỘT SỐ NGÀNH NGHỀ
CƠ KHÍ CHẾ TẠO PHỔ BIẾN

Thảo luận nhóm đôi
Quan sát hình 1.4 và cho biết tên các công việc được mô tả.

Kĩ sư thiết kế làm việc

Công nhân vận hành máy Các công nhân thực hiện

tại phòng thiết kế kĩ

gia công cắt gọt tại phân

quy trình lắp ráp xe đạp

thuật cơ khí.

xưởng sản xuất cơ khí.

tại phân xưởng lắp ráp.

Chia lớp thành 3 nhóm, thực hiện nhiệm vụ sau:

Nhóm 1

Nhóm 2
hiểu

Tìm hiểu về khái niệm,

Tìm

khái

Tìm hiểu về khái niệm,

tên nghề nghiệp và kĩ

niệm, tên nghề nghiệp

tên nghề nghiệp và kĩ

năng cần thiết đối với

và kĩ năng cần thiết

năng cần thiết đối với

ngành thiết kế cơ khí.

đối

ngành lắp ráp cơ khí.

với

về

Nhóm 3

ngành

gia

công cắt gọt kim loại.

1. Thiết kế cơ khí
 Đặc điểm: Thiết kế cơ khí là công việc liên quan đến thiết kế
sản phẩm ( thiết bị, máy móc, vật dụng,…) phục vụ cho quá
trình sản xuất hoặc đời sống con người.
 Nghề nghiệp: Kĩ sư cơ khí
 Kĩ năng nghề nghiệp: Thành thạo công
cụ phân tích, tính toán và thiết kế bản vẽ
kĩ thuật sử dụng các phần mềm như
AutoCad, SolidWork,…

Công việc thiết kế sản phẩm cơ khí

2. Gia công cắt gọt kim loại
 Đặc điểm: Gia công cắt gọt kim loại là quá
trình bóc tách các lớp kim loại trên bề mặt
phôi để tạo ra các chi tiết máy có hình dạng,
kích thước và có độ chính xác gia công theo
yêu cầu của bản vẽ kĩ thuật.
 Nghề nghiệp: Thợ gia công cơ khí.
 Kĩ năng: kĩ năng gia công.

Công việc gia công cơ khí

3. Lắp ráp cơ khí
 Đặc điểm: Lắp ráp cơ khí là công việc liên quan đến thi công, lắp
ráp, hiệu chỉnh,… các thiết bị, máy móc, dây chuyền sản xuất,..
 Nghề nghiệp: Thợ lắp ráp.
 Kĩ năng: Lắp ráp.

Công việc lắp ráp sản phẩm cơ khí

Một số cơ sở đào tạo ngành cơ khí ở nước ta

Trường Đại học Hàng hải

Trường Đại học Kỹ thuật

Việt Nam

Công nghiệp Thái Nguyên

Trường Đại học Bách Khoa

Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội

LUYỆN TẬP
Câu 1: Cơ khí chế tạo là ngành nghề

A. Thiết kế ra các loại máy móc,

C. Xây dựng các công trình kiến

thiết bị, đồ dùng

trúc

B. Chế tạo ra các loại máy móc,

D. Chăn nuôi để sản xuất thực

thiết bị, đồ dùng

phẩm

LUYỆN TẬP
Câu 2: Đâu không phải là sản phẩm của ngành cơ khí chế tạo?

A. Máy xay thực phẩm

C. Tàu thủy

B. Máy bơm nước

D. Trung tâm thương mại

LUYỆN TẬP
Câu 3: Sản phẩm nào của cơ khí chế tạo giúp nâng cao
chất lượng cuộc sống?

A. Máy thêu công nghiệp

C. Máy điều hòa không khí

B. Máy khai thác khoáng sản

D. Máy thi công đường

LUYỆN TẬP
Câu 4: Đặc điểm giúp phân biệt cơ khí chế tạo với
các ngành nghề khác là?
A. Sử dụng bản vẽ kĩ thuật chế

C. Sử dụng các loài vật liệu chế

tạo sản phẩm

tạo chủ yếu là gỗ

B. Các thiết bị sản xuất chủ yếu là

D. Thực hiện quy trình một cách

các máy tính

linh hoạt, có thể tự điều chỉnh

LUYỆN TẬP
Câu 5: Bước đầu tiên trong quy trình chế tạo cơ khí là: 

A. Đọc bản vẽ chi tiết

B. Chế tạo phôi

C. Xử lí và bảo vệ bề mặt của sản
phẩm 
D. Lắp ráp và kiểm tra chất lượng
sản phẩm 

LUYỆN TẬP
Thực hiện nhóm đôi
1. Cơ khí chế tạo có vai trò như thế nào trong đời sống và
sản xuất?
2. Phân tích vai trò của một số sản phẩm cơ khí chế tạo
trong gia đình em.
3. Kể tên một số công việc của ngành nghề cơ khí chế tạo
phổ biến. Những đặc điểm nào giúp em nhận biết được
ngành nghề đó?

Bài 1:
 Các sản phẩm của ngành cơ khí chế tạo góp phần nâng cao chất
lượng đời sống của con người.
 Các sản phẩm của ngành cơ khí chế tạo góp phần giảm sức lao
động, tăng năng suất và tiết kiệm tài nguyên trong sản xuất.
Bài 2: Ví dụ:
 Sản phẩm xe máy sẽ giúp con người cải thiện được tốc độ
trong di chuyển.
 Sản phẩm máy cắt cỏ sẽ giúp con người nâng cao năng
suất, giảm sức lao động trong công việc dọn dẹp sân, vườn.

Bài 3:
 Một số công việc cơ khí phổ biến: thiết kế, gia công, lắp ráp,...
 Những đặc điểm giúp nhận biết được các ngành nghề cơ khí chế tạo
phổ biến là:
 Ngành nghề thiết kế cơ khí được thực hiện bởi các kĩ sư cơ khí
và thường làm việc tại các phòng thiết kế.
 Ngành nghề gia công cắt gọt kim loại được thực hiện bởi các thợ
gia công cơ khí và thường làm việc tại các phân xưởng chế tạo.
 Ngành nghề lắp ráp cơ khí được thực hiện bởi các thợ lắp máy
và thường làm việc tại các phân xưởng lắp ráp.

VẬN DỤNG

Hãy cho biết vai trò của
thiết kế, gia công cắt gọt
và lắp ráp trong sản xuất
xe đạp ở hình 1.5.

Gợi ý trả lời:
 Vai trò của thiết kế: Tạo ra bản vẽ kĩ thuật về chiếc xe đạp sao cho
đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng mong muốn như: tính thẩm
mỹ, nhỏ gọn,….
 Vai trò của gia công cắt gọt: bóc tách các lớp kim loại trên bề mặt
phôi để tạo ra các chi tiết máy có hình dạng, kích thước và có độ
chính xác gia công theo yêu cầu của bản vẽ kĩ thuật về chiếc xe đạp.
 Vai trò của lắp ráp: thi công, lắp ráp, hiệu chỉnh,… các chi tiết của
chiếc xe đạp lại với nhau để tạo thành sản phẩm là chiếc xe đạp
hoàn chỉnh.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn lại kiến thức

Chuẩn bị bài sau -

đã học

02

Bài 2

01

Hoàn thành bài

03

tập trong SBT

CẢM ƠN SỰ CHÚ Ý
LẮNG NGHE CỦA CÁC EM!