GƯƠNG BÁU
KHUYÊN RĂN
(BÀI 43)
Nguyễn Trãi

1

KHỞI ĐỘNG
2

1. Chữ ”cáo” trong nhan đề
tác phẩm có ý nghĩa gì ?
A. Tố cáo tội ác trời không dung đất không tha của quân xâm
lược.

B. Công bố rộng rãi về một việc gì đó cho mọi người
cùng biết.
C. Lời khuyến cáo, sai bảo của vua đối với các quan.
D. Lời tấu trình lên vua của quan lại dưới quyền.

2. Một bài cáo thường được
chia làm mấy phần?
A. Hai phần

B. Ba phần
C. Bốn phần
D. Năm phần

3. Nội dung của phần thứ hai
của bài cáo là...
A. Tố cáo tội ác của giặc

B. Nêu luận đề chính nghĩa.
C. Kể lại quá trình chiến đấu và chiến thắng.
D. Tuyên bố, khẳng định sự thắng lợi.

4. Đại cáo bình Ngô được sáng
tác vào thời điểm nào ?

A. Sau cuộc kháng chiến chống quân Nguyên thắng
lợi.

B. Sau cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán thắng
lợi.

c.

Sau cuộc kháng chiến chống quân Minh thắng lợi.

D. Sau cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ thắng
lợi.

5. Trận đánh nào mà quân giặc thất bại
“thây chất đầy nội, nhơ để ngàn năm”?
A. Trà Lân
B. Tốt Động

C. Bồ Đằng
D. Ninh Kiều

6. Qua bài cáo, em nhận thấy điều nào sau
đây nhận định không chính xác về Lê Lợi?

A. Xuất thân bình thường, có khát vọng cứu nước mạnh mẽ.

B. Xuất thân quyền quý, mong muốn lập công danh
C. Biết tập hợp nhân dân, hoài bão lớn lao.
D. Yêu nước, thương dân, căm thù giặc.

7. Đại cáo bình Ngô được xem
là bản Tuyên ngôn độc lập lần
thứ mấy?
A. Lần thứ nhất
B. Lần thứ hai
C. Lần thứ ba

8. Đại cáo bình Ngô được xem là
“thiên cổ hùng văn”
Cụm từ thiên cổ hùng văn có nghĩa là
gì?
A. Áng văn hào hùng của muôn đời
B. Áng văn muôn đời của người anh hùng
C. Áng văn ca ngợi người anh hùng cả muôn
đời

Hình thành kiến thức

I. TÌM HIỂU CHUNG
Xuất xứ
Thể thơ
Nhan đề
Nội dung

12

I. TÌM HIỂU CHUNG
Xuất xứ
Thể thơ
Nhan đề
Nội dung

Là bài thơ Nôm Đường luật số 43, nằm trong mục
Gương báu răn mình (61 bài) của tập thơ Quốc âm thi
tập

Thất ngôn xen lục ngôn
Gương báu khuyên răn: giáo huấn đạo đức, dạy bảo,
khuyên răn đạo đức
+ Ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước
+ Khát vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho
người dân của Nguyễn Trãi
13

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

Màu sắc

Động từ

Từ láy

Âm thanh
Phép đối

Þ Giá trị biểu đạt
Þ Nhận xét về bức tranh thiên nhiên và tình cảm của tác giả
14

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN Lục, đỏ,
1. Bức
Màutranh
sắc cảnh ngày hè
hồng
a. Bức tranh thiên nhiên

Rực rỡ, tươi
tắn

Âm thanh

Lao xao,
dắng dỏi

Rộn rã, náo
nhiệt

Từ láy

Đùn đùn,
lao xao...

Sức sống
mãnh liệt

Động từ

Đùn,
phun, tiễn

Sức sống
căng trào

Phép đối

2 câu thực,
2 câu luận

Nhộn nhịp

- Bức tranh thiên nhiên rực rỡ, sống động, căng tràn sức
sống đang trổ dáng, khoe sắc, tỏa hương
- Tình yêu thiên nhiên tha thiết

15

Hình ảnh bức tranh về cuộc sống được thể hiện
như thế nào qua hai câu thơ 5, 6?

16

b. Bức tranh cuộc sống

Âm thanh
chợ cá
lao xao

(ồn ào, nhộn
nhịp; no đủ
phồn vinh)

bình dị

tiếng ve

Hơi thở cuộc sống
từ láy
đảo ngữ

dắng dỏi

(inh ỏi,rộn
rã)

Náo nhiệt, rộn
ràng, sôi động
- Bức tranh cuộc sống thanh bình, rộn rã, nhiều niềm vui

- Tình yêu cuộc sống thiết tha.

17

Em hãy nhận xét về tâm trạng, mong ước của tác giả qua hai
câu thơ 5, 6?

18

2. Tâm trạng và mong ước của Nguyễn Trãi

Tâm trạng
vui sướng

Tất cả mọi người đều
ấm no, hạnh phúc

Ước mong
(dân giàu đủ
khắp đòi
phuơng)

Tấm lòng yêu nước, thương dân
Nhàn thân nhưng không nhàn
tâm – Chí hướng cao cả

Việc

Bui một tấc lòng ưu ái cũ
Vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách nhà thơ
ngày cuồn
nước
triều….
đông
nhânĐêm
nghĩa
cốt cuộn
ở yên
dân
(Thuật hứng- Bài 5)

19

(Tấm lòng Ức Trai sáng
như sao Khuê)

- Lê Thánh Tông-

20

Phân tích mối quan hệ
giữa cảnh và tình trong
bài thơ Gương báu
khuyên răn ?

21

22

Tháng tám, thu cao, gió thét già
Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta
Tranh bay sang sông rải khắp bờ
Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa
Mảnh thấp bay lộn vào mương sa.
Trẻ con thôn nam khinh ta già không
sức,
Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật,
Cắp tranh đi tuốt vào luỹ tre
Môi khô miệng cháy gào chẳng được,
Quay về chống gậy lòng ấm ức!
Giây lát, gió lặng, mây tối mực
Trời thu mịt mịt đêm đen đặc.

24/01/2025

Mền vải lâu năm lạnh tựa sắt,
Con nằm xấu nết đạp lót nát
Đầu giường, nhà dột chẳng chừa đâu
Dày hạt mưa, mưa, mưa chẳng dứt
Từ trải cơn loạn ít ngủ nghê
Đêm dài ướt át sao cho trót?
Ước được nhà rộng muôn ngàn gian
Khắp thiên hạ, kẻ sĩ nghèo đều hân hoan,
Gió mưa chẳng núng, vững vàng như thạch
bàn
Than ôi! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng
trước mắt,
Riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng được!

23

24

25

LUYỆN TẬP

27

Viết theo thể
thất ngôn xen
lục ngôn

Câu lục ngôn
nằm ở vị trí mở
đầu

Nguyễn Trãi có
ý thức phát
triển ngôn ngữ
dân tộc

Nhấn mạnh
cảm xúc, suy
tư; tạo nhịp
điệu

28

VẬN DỤNG

Em hãy sáng tác một bài thơ ngắn hoặc vẽ
một bức tranh miêu tả vả đẹp cuộc sống
quê hương em.

30

Thanks!
24/01/2025

31