TRƯỜNG THCS BẮC LỆNH

Bài 60 – Tiết 59 : LAI GIỐNG
VẬT NUÔI, CÂY TRỒNG ( Tiết 2)
MÔN KHTN - SINH LỚP 9

Giáo viên: Đỗ Thị Thanh Thủy
II. Ưu thế lai
Hiện tương ưu thế lai là gì?
2. Nguyên nhân.
3. Các phương pháp tạo ưu thế lai.


Hình 60.5. Hiện tượng ưu thế lai ở ngô
a và c là cây ngô ở 2 dòng tự thụ phấn; b là cây ngô của cơ thể lai F1
Hình 60.6 Hiện tượng ưu thế lai ở bò
Em hãy quan sát những hình ảnh kết hợp thông tin sau đây và cho biết hiện tượng ưu thế lai là gì?
Hình thể độc đáo, thịt thơm ngon, trứng to nhưng chậm lớn, sinh sản kém, gà giống giá rất cao.
Vóc dáng bé, trứng nhỏ và sản lượng ít, nhưng khả năng phát dục sớm, đẻ nhiều.
Gà lai Đông Tảo: Khả năng sinh sản tốt, sinh trưởng nhanh, chất lượng thịt không kém nhiều so với gà Đông Cảo thuần chủng, đặc biệt giá thành rẽ hơn rất nhiều lần, đẻ nhiều, trứng to...
X
Gà đông Tảo
Gà ri
f1:
Qua quan sát những hình ảnh kết hợp với hiểu biết của mình, em cho biết hiện tượng ưu thế lai là gì?
Vịt
Con lai lớn nhanh hơn, ít tốn thức ăn, chất lượng thịt ngon hơn thịt vịt, trắng hơn thịt ngan và ít mỡ hơn...
ngan
Vịt pha ngan
F1:
 Ưu thế lai là hiện tượng cơ thể F1 có sức sống cao hơn, sinh trưởng nhanh hơn, phát triển mạnh hơn, chống chịu tốt hơn, các tính trạng năng suất cao hơn trung bình giữa hai bố mẹ hoặc vượt trội cả hai bố mẹ.
II. Ưu thế lai
Hiện tương ưu thế lai là gì?
Ưu thế lai là hiện tượng cơ thể F1 có sức sống cao hơn, sinh trưởng nhanh hơn, phát triển mạnh hơn, chống chịu tốt hơn, các tính trạng năng suất cao hơn trung bình giữa hai bố mẹ hoặc vượt trội cả hai bố mẹ.

Khi nói về hiện tượng ưu thế lai, những phát biểu nào sau đây là đúng?
a, có sức sống cao hơn
b, sinh trưởng nhanh hơn
c, khả năng sinh sản giảm
d, phát triển mạnh hơn
e, chiều cao cây giảm dần
f, chống chịu tốt hơn
g, có các tính trạng năng suất cao hơn trung bình giữa bố và mẹ hoặc vượt trội cả bố mẹ.
h, có các tính trạng năng suất ngang bằng hoặc thấp hơn cả bố mẹ.

a
b
d
f
g
II. Ưu thế lai
Hiện tương ưu thế lai là gì?
Ưu thế lai là hiện tượng cơ thể F1 có sức sống cao hơn, sinh trưởng nhanh hơn, phát triển mạnh hơn, chống chịu tốt hơn, các tính trạng năng suất cao hơn trung bình giữa hai bố mẹ hoặc vượt trội cả hai bố mẹ.
2. Nguyên nhân
Dựa vào kiến thức em đã học, em hãy hoàn thành phiếu học tập:
1, Hoàn thành sơ đồ lai:
P: AAbbDD x aaBBdd
G: ..............................................
F1 : KG: ............................................
KH: ............................................
2, Tại sao khi lai 2 dòng thuần, ưu thế lai biểu hiện rõ nhất?
........................................................................................................................................................................................................................................................................................................
3, Tại sao ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở thế hệ F1 , sau đó giảm dần qua các thế hệ?
........................................................................................................................................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................4, Muốn duy trì ưu thế lai, ta cần dùng biện pháp nào?
........................................................................................................................................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
1, sơ đồ lai: P: AAbbDD x aaBBdd
G: AbD aBd
F1 : KG: AaBbDd
KH: 100% trội
2, Tại sao khi lai 2 dòng thuần, ưu thế lai biểu hiện rõ nhất?
Vì tập trung nhiều gen trội có lợi nên biểu hình thành kiểu hình có nhiều tính trạng tốt
3, Tại sao ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở thế hệ F1, sau đó giảm dần qua các thế hệ?
Ở thế hệ F1 tỉ lệ các cặp gen dị hợp là nhiều nhất, sau đó các thế hệ sau tỉ lệ dị hợp giảm dần, tỉ lệ đồng hợp tăng lên. Dẫn tới các gen lặn có hại gặp nhau tạo thể đồng hợp và thể hiện thành kiểu hình có hại.
4, Muốn duy trì ưu thế lai, ta cần dùng biện pháp nào?
* Muốn duy trì ưu thế lai ở các thế hệ tiếp theo ta dùng phương pháp nhân giống vô tính. Như giâm, chiết, ghép, vi nhân giống...


II. Ưu thế lai
Hiện tương ưu thế lai là gì?
Ưu thế lai là hiện tượng cơ thể F1 có sức sống cao hơn, sinh trưởng nhanh hơn, phát triển mạnh hơn, chống chịu tốt hơn, các tính trạng năng suất cao hơn trung bình giữa hai bố mẹ hoặc vượt trội cả hai bố mẹ.
2. Nguyên nhân.
- Kiểu gen của con lai F1 có các cặp gen dị hợp -> chỉ biểu hiện tính trạng của gen trội.
3. Các phương pháp tạo ưu thế lai.



Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng ưu thế lai?


* Đọc thông tin 2 các phương pháp tao ưu thế lai trang (167)
Hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi.
1, Người ta tạo ưu thế lai ở cây trồng, vật nuôi bằng phương pháp nào? Trong các phương pháp tạo ưu thế lai của cây trồng thì phương pháp nào là phổ biến nhất? Vì sao?
2, Lai kinh tế là gì? Ở nước ta, lai kinh tế được thực hiện dưới hình thức nào? Cho ví dụ. Tại sao không dùng con lai kinh tế để nhân giống?
Đáp án:
1, Người ta tiến hành tạo ưu thế lai ở cây trồng, vật nuôi bằng phương pháp:
+ Với cây trồng: Chủ yếu dùng phương pháp lai khác dòng và phương pháp lai khác thứ.
+ Với vật nuôi: Chủ yếu sử dụng phương pháp lai kinh tế.
Trong các phương pháp tạo ưu thế lai của cây trồng thì phương pháp lai khác dòng là phổ biến nhất vì phương pháp tạo dòng thuần là phương pháp tạo ra các dòng thuần chủng từ đó lựa chọn các tính trạng tốt để tạo ưu thế lai đạt hiệu quả cao nhất.
2.Tại sao không dùng con lai kinh tế để nhân giống?




Nếu dùng con lai kinh tế để nhân giống thì ở thể hệ tiếp theo sẽ xuất hiện các cặp gen đồng hợp lặn gây hai cho vật nuôi.


2, Lai kinh tế là gì? Ở nước ta, lai kinh tế được thực hiện dưới hình thức nào? Cho ví dụ. Tại sao không dùng con lai kinh tế để nhân giống?
Đáp án:
2. Lai kinh tế là phép lai giữa cặp bố mẹ thuộc hai dòng thuần khác nhau rồi dùng con lai F1 làm sản phẩm, không dùng nó làm giống
Ở nước ta hiện nay, phổ biến là dùng con cái thuộc giống trong nước giao phối với con đực cao sản thuộc giống nhập nội.
Ví dụ: Con cái là ỉ Móng cái X con đực thuộc giống lợn Đại Bạch.
Tại sao không dùng con lai kinh tế để nhân giống?




Nếu dùng con lai kinh tế để nhân giống thì ở thể hệ tiếp theo sẽ xuất hiện các cặp gen đồng hợp lặn gây hai cho vật nuôi.
II. Ưu thế lai
Hiện tương ưu thế lai là gì?
2. Nguyên nhân.
3. Các phương pháp tạo ưu thế lai.
+ Với cây trồng: Chủ yếu dùng phương pháp lai khác dòng và phương pháp lai khác thứ.
+ Với vật nuôi: Chủ yếu sử dụng phương pháp lai kinh tế.



Nêu các phương pháp tạo ưu thế lai
- Lai kinh tế là phép lai giữa cặp bố mẹ thuộc hai dòng thuần khác nhau rồi dùng con lai F1 làm sản phẩm, không dùng nó làm giống
Ví dụ: Con cái là ỉ Móng cái X con đực thuộc giống lợn Đại Bạch.
II. Ưu thế lai
Hiện tương ưu thế lai là gì?
2. Nguyên nhân.
3. Các phương pháp tạo ưu thế lai.


TRÒ CHƠI
ĐÀO VÀNG
BẮT ĐẦU
100$
100$
50$
50$
20$
20$
150$
10$
10$
150$
Câu hỏi số 1.
Ưu thế lai là hiện tượng:
A. con lai có sức sống cao hơn bố mẹ.
B. con lai có sức sống kém hơn bố mẹ.
C. con lai giảm sức sinh sản so với bố mẹ.
D. Con lai duy trì kiểu gen vốn có ở bố mẹ.
x
x
x
Câu hỏi số 2.
Nguyên nhân gây ra hiện tượng thoái hoá do tự thụ phấn và do giao phối gần là:
A. Tỉ lệ dị hợp tăng lên.
B. Tỉ lệ đồng hợp trội tăng lên.
C. Tỉ lệ đồng hợp lặn tăng lên.
D. Tỉ lệ dị hợp giảm.
x
x
x
Câu hỏi số 3
Con vật nào sau đây thường xuyên giao phối gần vẫn không gây ra hiện tượng thoái hoá giống là:
A. lợn
B. chuột
C. hổ
D. chim bồ câu
x
x
x
Câu hỏi số 4
Vai trò nào sau đây không phải do phương pháp tự thụ phấn bắt buộc và giao phối cận huyết trong chọn giống?
A. Tạo dòng thuần.
B. Đánh giá kiểu gen từng dòng
C. Phát hiện gen xấu.
D. Tạo thế hệ con cho năng suất cao.
x
x
x
Câu hỏi số 5
Cho cây có kiểu gen Aa tự thụ phấn liên tục qua 3 thế hệ. Tỉ lệ kiểu gen Aa ở đời thứ 3 sẽ giảm còn bao nhiêu?
A. 50%
B. 25%
C. 12,5%
D. 6,25%
x
x
x
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
1.Học bài cũ:
-Ưu thế lai là gì?, Vì sao ưu thế lai lại được biểu hiện rõ nhất ở F1
-Vì sao không sử dụng con lai F1 để nhân giống?
- Nêu các phương pháp tạo ưu thế lai.
2.Chuẩn bị bài mới:
-Tìm hiểu bài công nghệ tế bào, Nêu được khái niệm và ứng dụng của công nghệ tế bào trong đời sống con người, tự nhiên.
- Sưu tầm hình ảnh về công nghệ tế bào