KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1:
- Hình ảnh trên mô tả kỹ thuật nào trong trồng trọt?
-Tại sao khi ta bóc vỏ quanh cành cây hay thân cây thì
sau một thời gian phía trên chỗ bị bó phình to ra?

Câu 2: Động lực nào giúp
dòng mạch gỗ di chuyển
từ rễ lên lá?
- Lực đẩy (áp suất rễ)
- Lực hút do thoát hơi nước của
lá.
• -Lực liên kết giữa các phân tử
nước với nhau và với thành
mạch gỗ.

Điều gì sẽ xảy ra nếu cây
không thoát hơi nước?
N­íc

TIẾT 3 – BÀI 3:

THOÁT HƠI NƯỚC

GV: LƯƠNG THỊ LIỄU

THÍ NGHIỆM Ở NHÀ
Làm thí nghiệm: Chụp
túi nilông khô (trong suốt)
vào 1 chùm lá của một cây
còn sống, chụp lại ảnh sau
2 giờ
Hiện tượng quan sát được:
Hơi nước và những giọt nước
đọng lại trong thành túi nilông
 Lá cây có hiện tượng thoát
hơi nước

Bộ phận nào đã làm mất
nước của cây?

- Môi trường cho các hoạt
động sống.
- Nguyên liệu tổng hợp
chất hữu cơ cho cơ thể.

Giúp mở
khí khổng
để lấy CO2
– cung cấp
nguyên liệu
cho quang
hợp

? Vai trò
của
thoát
hơi
nước
đối với vận
chuyển các
chất trong
cây?( Bài 2)

Ngô thoát 250 kg nước để tổng hợp 1
kg chất khô, lúa mì hay khoai tây thoát
600kg nước mới tổng hợp được 1kg
chất khô. Vậy sự thoát hơi nước liên
quan với quá trình tổng hợp chất hữu
cơ của thực vật như thế nào?

I. VAI TRÒ CỦA QUÁ TRÌNH THOÁT HƠI NƯỚC

I. VAI TRÒ CỦA QUÁ TRÌNH THOÁT HƠI NƯỚC
1. Lượng nước cây sử dụng và vai trò của nó trong cây:
Khoảng 2% lượng H2O cây hấp thụ được sử dụng để tạo
vật chất hữu cơ, bảo vệ cây khỏi hư hại bởi nhiệt độ không
khí, tạo môi trường cho các hđ sống.
VD: Cây ngô phải thoát 250kg nước → 1 kg chất khô.
Lúa mì, khoai tây thoát 600kg nước → 1 kg chất khô.

? Thoát hơi nước là gì?
-THN là sự mất nước từ bề mặt lá qua hệ thống
khí khổng là chủ yếu và một phần từ thân, cành.

2. Vai trò của thoát hơi nước đối với đời sống
của cây:
-Tạo lực hút đầu trên của dòng mạch gỗ
-Tạo ĐK để khí khổng mở ra cho khí CO2 khuếch
tán vào thực hiện quá trình QH, giải phóng ôxi,
điều hòa không khí
-Giúp hạ nhiệt độ của lá, tránh cho lá cây không bị
đốt nóng khi nhiệt độ quá cao, đảm bảo cho các
quá trình sinh lý xảy ra bình thường

II. THOÁT HƠI NƯỚC QUA LÁ

1. Lá là cơ quan thoát hơi nước:

• Kết quả thí nghiệm của Garo:

- Cấu trúc tham gia vào quá trình thoát hơi nước
ở lá:
+ Khí khổng
+ Tầng cutin (không đáng kể).

II. THOÁT HƠI NƯỚC QUA LÁ
1. Lá là cơ quan thoát hơi nước:

-Thoát hơi nước chủ yếu qua khí khổng, khí khổng
phân bố chủ yếu ở mặt dưới lá
-Lớp cutin do tế bào biểu bì của lá tiết ra cũng làm nhiệm
vụ thoát hơi nước.

1. Lá là cơ quan thoát hơi nước:

CO2

2. Hai con đường thoát hơi nước: qua khí khổng và qua cutin
a. Qua khí khổng: ( 90%)

1. Lá là cơ quan thoát hơi nước:

2. Hai con đường thoát hơi nước: qua khí khổng và qua cutin
a. Qua khí khổng: ( 90%)
- Khí khổng gồm 2
TB hình hạt đậu nằm
cạnh nhau tạo thành
lỗ khí, vách trong dày
hơn vách ngoài.
 
-Sự đóng mở của khí khổng phụ thuộc hàm lượng nước trong
tế bào khí khổng:
Khi no nứơc: Thành mỏng của tế bào khí khổng căng ra làm cho
thành dày căng theo → khí khổng mở.
Khi mất nước: Thành mỏng hết căng, thành dày duỗi → khí khổng
đóng.

Thành ngoài
MỎNG

Khi no
nước

Thành trong
DÀY

Khi mất
nước

2. Hai con đường thoát hơi nước: qua khí khổng và qua cutin

a. Qua khí khổng: ( 90%)

b- Qua lớp cutin:
Trên biểu bì lá
-Lớp cutin dày: Thoát
hơi nước giảm.
-Lớp cutin mỏng: Thoát
hơi nước tăng.
-Thoát mạnh ở lá non,
giảm ở lá trưởng thành,
tăng ở lá già

CUTIN

Hãy đánh dấu tích, hoặc gạch chân vào những đáp án đúng:
Con đường
 
Đặc điểm
Điều chỉnh
được lượng hơi
nước thoát ra
Vận tốc nước
thoát hơi

Cơ chế

Khí khổng

Cutin

Có Không

Có Không

Lớn Nhỏ

Lớn Nhỏ

- Khi no nước, vách mỏng của
tế bào khí khổng (căng ra/ hết
căng) → vách dày (cong/duỗi)
theo → lỗ khí (mở/đóng).
- Khi mất nước, vách mỏng
(căng ra/ hết căng) → vách
dày (cong/duỗi ra) → lỗ khí
(mở/đóng).

- Lớp cutin dày→lượng
hơi nước thoát ra
(nhiều/ít).
 
- Lớp cutin
mỏng→lượng hơi nước
thoát ra (nhiều/ít).

Hãy đánh dấu tích, hoặc gạch chân vào những đáp án đúng:
Con đường
 
Đặc điểm
Điều chỉnh
được lượng hơi
nước thoát ra
Vận tốc nước
thoát hơi

Cơ chế

Khí khổng

Cutin

Có

Không

Lớn

Nhỏ

- Khi no nước, vách mỏng của - Lớp cutin dày→lượng
tế bào khí khổng căng ra→ hơi nước thoát ra ít.
vách dày cong theo → lỗ khí  
mở.
- Lớp cutin
- Khi mất nước, vách mỏng hết mỏng→lượng hơi nước
căng → vách dày duỗi ra → lỗ thoát ra nhiều.
khí đóng.

III. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH
THOÁT HƠI NƯỚC

III. CÁC TÁC NHÂN ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ
TRÌNH THOÁT HƠI NƯỚC

- Nước : khi tế bào đủ nước →khí khổng mở,
thoát hơi nước tăng
- Ánh sáng : khí khổng mở khi cây được chiếu
sáng, độ mở khí khổng tăng từ sáng đến trưa và
nhỏ lúc chiếu tối
- Nhiệt độ, gió, một số ion khoáng: ảnh hưởng
đến thoát hơi nước, ion K+ làm tăng độ mở của
khí khổng

Không biết mình tưới
bằng ấy nước đã đủ
chưa nhỉ?

IV. CÂN BẰNG NƯỚC VÀ TƯỚI TIÊU HỢP LÍ
CHO CÂY TRỒNG
- Cân bằng nước tính bằng sự so sánh lượng nước do rễ hút
vào (A) và lượng nước thoát ra (B)
+ A=B mô cây đủ nước cây phát triển bình thường
+ A>B mô dư nước cây phát triển bình thường
+ A Tưới nước dựa vào đặc điểm di truyền, pha sinh trưởng,
phát triển của giống và loài cây đặc điểm đất, thời tiết.

- Tưới nước hợp lý cho cây trồng:
+ Tưới khi cây cần nước
+ Tưới với lượng vừa đủ.
+ Tưới đúng cách.

IV. CÂN BẰNG NƯỚC VÀ TƯỚI TIÊU HỢP LÝ
CHO CÂY TRỒNG

A = B, cây
đủ nước
phát triển
bình thường

A > B, cây
thừa nước
phát triển
bình thường

A < B, mất
cân nằng
nước lá
héo

CỦNG CỐ
Câu 1. Các con đường thoát hơi nước:
A. Cu tin

B. Khí khổng

C. Lá

DD. Cả A và B

Câu 2. Tác nhân chủ yếu điều tiết độ mở
của khí khổng là:
A. Ánh sáng

B Nước
B.

C. Nhiệt độ

D. Gió

CỦNG CỐ
Câu 3. Ở thực vật hơi nước thoát chủ yếu qua:
A. Cutin

B. Rễ

C Khí khổng
C.
D. Biểu bì lá
.
Câu 4. Ở thực vật hơi nước thoát chủ yếu qua:
A. Mặt trên của lá

B. Mặt dưới của lá
B.

C. Cu tin

D. Thân

Câu 5. Ở thực vật, hơi nước thoát chủ yếu qua:
A. Cutin

B. Rễ

C. Khí khổng

D. Biểu bì lá

Câu 6: Vì sao dưới bóng cây mát hơn dưới mái
che bằng vật liệu xây dựng?
Vì vật liệu xây dựng hấp thụ nhiệt làm cho nhiệt độ tăng cao, còn
lá cây thoát hơi nước làm hạ nhiệt độ môi trường xung quanh lá
không khí dưới bóng cây mát hơn không khí dưới mái che bằng vật
liệu xây dựng.

- Tại sao khi đánh cây đi trồng ở nơi khác, người ta chọn
ngày râm mát và phải tỉa bớt lá hoặc cắt ngọn?

TL:
- Nhằm mục đích làm giảm sự thoát hơi nước qua lá
khi cây chưa bén rễ.
- Khi đánh cây, bộ rễ bị tổn thương nên lúc mới
trồng rễ chưa thể hút nước để bù vào lượng nước đã
mất qua lá. Lúc đó nếu bị mất nhiều nước cây sẽ héo
rồi chết.

Hướng dẫn về nhà
• Đọc phần ghi nhớ và mục em có biết
• Tìm hiểu ý nghĩa của việc trồng nhiều cây
xanh với môi trường.
• Học bài cũ và chuẩn bị bài mới.