Tin học được định nghĩa là khoa học nghiên cứu các
phương pháp và quá trình xử lí thông tin tự động bằng các
phương tiện kĩ thuật, chủ yếu bằng máy tính.
Chúng ta đã biết ở lớp dưới, thông tin được biểu diễn
trong máy tính bằng các dãy bit (gồm các kí hiệu 0, 1), máy
tính xử lí dữ liệu là các dãy bit trong bộ nhớ. Vậy dữ liệu và
thông tin khác nhau như thế nào?

 Thông tin là tất cả những gì mang lại cho chúng ta
hiểu biết.
 Dữ liệu là thông tin đã được đưa vào máy tính để
máy tính có thể nhận biết và xử lí được.
 Thông tin là ý nghĩa của dữ liệu. Dữ liệu là các yếu
tố thể hiện, xác định thông tin.

1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU
a) Quá trình xử lí thông tin
Thông tin là tất cả những gì mang lại cho chúng ta
hiểu biết. Như vậy thông tin gắn với quá trình nhận
thức. Máy tính chỉ là công cụ hỗ trợ cho con người
trong quá trình nhận thức.

Quá trình xử lí thông tin của máy tính gồm
các bước sau:
Bước 1: Tiếp nhận dữ liệu. Máy tính tiếp nhận dữ
liệu thường theo hai cách:
− Cách 1. Từ thiết bị.
− Cách 2. Từ bàn phím do con người nhập.

Bước 2: Xử lí dữ liệu. Biến đổi dữ liệu trong bộ
nhớ máy tính để tạo ra dữ liệu mới.

Bước 3: Đưa ra kết quả. Máy tính có thể đưa ra
kết quả theo hai cách:
− Cách 1. Dữ liệu được thể hiện dưới dạng văn
bản, âm thanh, hình ảnh,… mà con người có
thể hiểu được. Như vậy dữ liệu đã được chuyển
thành thông tin.
− Cách 2. Lưu dữ liệu lên một vật mang tin như
thẻ nhớ hoặc chuyển thành dữ liệu đầu vào
cho một hoạt động xử lí khác.

Quá trình xử lí thông tin/dữ liệu được minh hoạ
như Hình 1.1, đầu vào có thể là dữ liệu hoặc thông
tin và đầu ra cũng có thể là dữ liệu hoặc thông tin.
Trong tin học, Dữ liệu là thông tin (âm thanh,
hình ảnh, văn bản, số, …) đã được đưa vào máy
tính để máy tính có thể nhận biết và xử lí được.
Trong máy tính, xử lí thông tin chính là xử lí dữ
liệu.

Hoạt động 1 Có thể đồng nhất thông tin với dữ liệu được
không?

Có các ý kiến như sau về dữ liệu của một bài giảng
môn Ngữ Văn:
An: Bài ghi trong vở của em là dữ liệu.
Minh: Tệp bài soạn bằng Word của cô giáo là dữ
liệu.
Khoa: Dữ liệu là tệp video ghi lại tiết giảng của cô
giáo.
Theo em, bạn nào nói đúng?

Cả ba bạn đều nói đúng, do có thể có nhiều loại
dữ liệu khác nhau của một thông tin bài giảng.

b) Phân biệt dữ liệu và thông tin
Thông tin và dữ liệu độc lập tương đối với nhau:
− Có thể có nhiều loại dữ liệu khác nhau của một
thông tin, bài ghi trong vở của trò, tệp bài soạn
của cô hay video ghi lại tiết giảng đều là dữ liệu
của một bài giảng.
− Nếu dữ liệu không đầy đủ thì không xác định
được chính xác thông tin.

Ví dụ, dữ liệu “400C” trong một bộ dữ liệu về thời
tiết mang thông tin “trời rất nóng” nhưng dữ liệu
“40oC” trong bộ dữ liệu bệnh án lại mang thông tin
“sốt cao”.
=> Như vậy, thông tin có tính toàn vẹn, được hiểu
đúng khi có đầy đủ dữ liệu, nếu thiếu dữ liệu thì có
thể làm thông tin bị sai hoặc không xác định được.

− Với cùng một bộ dữ liệu, cách xử lí khác nhau có
thể đem lại những thông tin khác nhau. Ví dụ,
dữ liệu thời tiết một ngày nào đó có thể được
tổng hợp theo vùng để biết phân bố lượng mưa
trong ngày, nhưng cũng có thể xử lí để cho dự
báo thời tiết ngày hôm sau.
− Việc xử lí các bộ dữ liệu khác nhau cũng có thể
đưa đến cùng một thông tin. Ví dụ, xử lí dữ liệu
về băng tan ở Bắc Cực hay cường độ bão ở vùng
nhiệt đới đều có thể dẫn đến kết luận về sự nóng

• Trong máy tính, dữ liệu là thông tin đã được đưa vào
máy tính để máy tính có thể nhận biết và xử lí được.
• Thông tin là ý nghĩa của dữ liệu. Dữ liệu là các yếu
tố thể hiện, xác định thông tin. Thông tin và dữ liệu
có tính độc lập tương đối. Cùng một thông tin có thể
được thể hiện bởi nhiều loại dữ liệu khác nhau.
Ngược lại, một dữ liệu có thể mang nhiều thông tin
khác nhau.
• Với vai trò là ý nghĩa, thông tin có tính toàn vẹn. Dữ
liệu không đầy đủ có thể làm thông tin sai lệch,
thậm chí không xác định được.

Câu hỏi (trang 8)
1. Em hãy cho một ví dụ về thông tin có nhiều
cách thể hiện khác nhau.
2. Em hãy cho một ví dụ về dữ liệu thể hiện nhiều
thông tin khác nhau. Tính toàn vẹn của thông
tin được thể hiện như thế nào trong ví dụ này?

1. Ví dụ: Thông thường ở những nơi công cộng thì
không được hút thuốc. Cùng một thông tin cấm
hút thuốc nhưng được thể hiện bằng nhiều cách
khác nhau như các hình bên dưới:

2. Dữ liệu “40oC” trong bộ dữ liệu về thời tiết mang
thông tin “trời rất nóng”, nhưng trong bộ dữ liệu
bệnh án lại mang thông tin “sốt cao”. Thông tin
có tính toàn vẹn, nếu dữ liệu không đầy đủ thì
không xác định được chính xác thông tin hoặc
làm sai lệch thông tin.

2. ĐƠN VỊ LƯU TRỮ DỮ LIỆU
Máy tính không truy cập trong bộ nhớ tới từng bit
mà truy cập theo từng nhóm bit. Nghĩa gốc của “byte”
là một đơn vị dữ liệu dưới dạng một dãy các bit có độ
dài nhỏ nhất có thể truy cập được.
Các máy tính ngày nay đều tổ chức bộ nhớ trong
thành những đơn vị lưu trữ có độ dài bằng bội của
byte như 2, 4 hay 8 byte. Byte là đơn vị đo lượng lưu
trữ dữ liệu (thường được gọi là đơn vị lưu trữ thông
tin).
Các đơn vị đo dữ liệu hơn kém nhau 210 = 1024 lần.

Câu hỏi (trang 8)
1. Định nghĩa nào về Byte là đúng?
A. Là một kí tự.                 
B. Là đơn vị dữ liệu 8 bit.
C. Là đơn vị đo tốc độ của máy tính.  
D. Là một dãy 8 chữ số.
2. Quy đổi các lượng tin sau ra KB:
a) 3MB
b) 2GB
c) 2048B

1. Chọn đáp án B. Byte là đơn vị dữ liệu 8 bit
2. a). 3MB = 3x210KB = 3072KB
b). 2GB = 2x220KB = 2 x 1024 x 1024 = 2 097
152 KB
c). 2048B = 2048 : 1024 = 2KB

Hoạt động 2 Thiết bị số và ưu điểm của thiết bị
số
1. Các thiết bị làm việc với thông tin số như lưu trữ,
truyền dữ liệu hay xử lí thông tin số đều được gọi là
thiết bị số. Trong các thiết bị dưới đây, thiết bị nào là
thiết bị số? Nếu thiết bị không thuộc loại số thì thiết
bị số tương ứng với nó (nếu có) là gì?

2. Hãy so sánh thiết bị không phụ thuộc loại số ở Hình
1.2 với thiết bị số tương ứng.

1.
 Các thiết bị số: bộ thu phát wifi, thẻ nhớ, máy
tính xách tay.
 Các thiết bị không thuộc thiết bị số: đồng
hồ, quạt điện cơ.
 Các thiết bị tương ứng là: Đồng hồ - đồng hồ
thông minh (apple watch), quạt điện cơ - quạt
điện cơ thông minh (smart fan).

2. So sánh thiết bị không phụ thuộc loại số ở Hình 1.2 với
thiết bị số tương ứng: Đồng hồ - đồng hồ thông minh
(apple watch), quạt điện cơ – quạt điện cơ thông minh
(smart fan)
-Giống nhau: đều thực hiện các chức năng cơ bản như
báo giờ, tạo gió làm mát.
-Khác nhau:
+Các thiết bị số có năng suất rất cao so với thiết bị
thông thường.
+Thực hiện tự động, chính xác.
+Tiện lợi hơn: có thể kết nối bluetooth với điện
thoại, lắp sim độc lập, hẹn giờ, gió mát tự nhiên, tạo ion
làm sạch không khí, phun sương, điều khiển từ xa… 

3. LƯU TRỮ, XỬ LÍ VÀ TRUYỀN THÔNG
BẰNG THIẾT BỊ SỐ
Thẻ nhớ, bộ thu phát wifi, máy tính xách tay là các
thiết bị số. Đồng hồ cơ, đĩa hát ghi các bài hát đều
không dùng dữ liệu số.

Về lưu trữ:
- Có thể lưu trữ một lượng thông tin rất lớn trong
một thiết bị nhớ gọn nhẹ với chi phí thấp.
Ví dụ: Một đĩa cứng khoảng 2 TB, có thể chứa một
khối lượng thông tin ngang với một thư viện sách
của một trường đại học.
- Lưu trữ thông tin trên thiết bị số còn giúp cho việc
tìm kiếm thông tin dễ dàng và nhanh chóng.

Về xử lí:
- Máy tính xử lí thông tin với tốc độ nhanh và chính
xác. Tốc độ xử lí ngày càng được nâng cao. Một
máy tính cỡ trung bình ngày nay có thể thực hiện
vài chục tỉ phép tính một giây. Thậm chí, một số
siêu máy tính trên thế giới đã đạt tốc độ tính toán
lên tới hàng trăm triệu tỉ phép tính số học trong
một giây.
- Máy tính thực hiện tính toán nhanh, cho kết quả
chính xác và ổn định.

Về truyền thông.
- Xem phim qua Internet, tương tác với nhau qua
mạng xã hội “một cách tức thời”.
- Các gia đình có thể sở hữu các đường cáp quang
với tốc độ vài chục Mb/s, tương đương với vài
triệu kí tự một giây.

Thiết bị số có các ưu điểm:
• Giúp xử lí thông tin với năng suất rất cao và ổn
định.
• Có khả năng lưu trữ với dung lượng lớn, giá thành
rẻ, tìm kiếm nhanh và dễ dàng.
• Có khả năng truyền tin với tốc độ rất lớn.
• Giúp thực hiện tự động, chính xác, chi phí thấp
và tiện lợi hơn một số việc.

Câu hỏi (trang
1. Em10)
hãy so sánh việc gửi thư theo đường bưu
điện và gửi thư điện tử theo các tiêu chí tốc độ,
chi phí, khả năng lưu trữ.
2. Giả sử để số hóa một cuốn sách kể cả văn bản
và hình ảnh cần khối lượng dữ liệu khoảng
50MB. Thư viện của trường có khoảng 2000
cuốn sách. Nếu số hoá thì cần khoảng bao
nhiêu GB để lưu trữ? Có thể chứa nội dung đó
trong thẻ nhớ 256GB hay không?

1. - Giống nhau: Đều nhằm chuyển thư tới người
nhận
- Khác nhau: 
Đặc điểm
Tốc độ
Chi phí
Khả năng
lưu trữ

Gửi thư theo
đường bưu điện
Chậm
Cao hơn, tuỳ vào
khoảng cách
Nhỏ hơn

Gửi thư điện tử
Rất nhanh
Thấp hơn
Lớn hơn

2.
1 cuốn sách có khối lượng dữ liệu là 50MB
Vậy 2000 cuốn sách có khối lượng dữ liệu là:
50 x 2.000 = 100.000MB
Nếu số hoá thì cần khoảng 97,7GB để lưu trữ
(100.000MB tương đương 97,7GB)
97,7 < 256 ⇒ Có thể chứa được trong thẻ nhớ
256 GB

1. Từ dữ liệu điểm các môn học của học sinh, có thể rút
ra những thông tin gì. Mô tả sơ bộ xử lí để rút ra một
thông tin trong số đó.
2. Hình 1.3 là danh sách các tệp ảnh lấy ra từ thẻ nhớ
của một máy ảnh số. Em hãy tính toán một thẻ nhớ
16GB có thể chứa được tối đa bao nhiêu ảnh tính
theo độ lớn trung bình của ảnh?

1. Từ dữ liệu điểm các môn học của học sinh, có thể rút ra
thông tin: Học lực của học sinh, chất lượng học tập của
từng lớp.
Mô tả: Từ điểm từng môn ⇒ Điểm TBC của từng học sinh
⇒ Thông tin về học lực của học sinh.
2. Độ lớn trung bình của ảnh là:
(10 144 + 9 888 + 10 016 + 9 440)/4 = 9 872KB
16 GB = 16 x 220 KB = 16 777 216 KB
16 777 216 / 9 872  1699
⇒ Vậy thẻ nhớ 16 GB có thể chứa tối đa 1699 ảnh

1. Thông tin và dữ liệu
a) Quá trình xử lí thông tin
b) Phân biệt dữ liệu và thông tin
2. Đơn vị lưu trữ dữ liệu
3. Lưu trữ, xử lí và truyền thông bằng thiết bị số
Về lưu trữ:
Về xử lí:
Về truyền thông:

1. Làm phần VẬN DỤNG (SGK trang 10)
2. Xem trước bài 2 (SGK trang 11)
Vai trò của thiết bị thông minh và tin học đối với xã hội

Các em làm 10 câu hỏi trắc nghiệm Online để củng cố bài.
1. Đăng nhập vào trang thaycai.net
2. Nháy chuột vào Học Online
3. Nháy chuột vào 2. Ai nhanh hơn? Ôn bài vui nhộn tin học
10 – sách Kết nối tri thức
4. Nháy chuột vào 1. Trắc nghiệm: Bài 1-Thông tin và
xử lí thông tin