Bµi 2. Th«ng tin vµ d÷ liÖu
1. Th«ng tin
Em biÕt ®­îc g×
khi quan s¸t c¸c
h×nh ¶nh bªn?

NhiÒu sao th× n¾ng
V¾ng sao th× m­a

Nh÷ng hiÓu biÕt cã ®­îc vÒ mét sù vËt, sù kiÖn
®­îc gäi lµ th«ng tin vÒ sù vËt, sù kiÖn ®ã.

2. C¸c d¹ng th«ng tin
Hai lo¹i:
* Sè: Sè nguyªn, sè thùc, …

LÞch vµ ®ång hå

* Phi sè: V¨n b¶n, h×nh ¶nh, ©m thanh, …
- D¹ng v¨n b¶n: Tê b¸o, cuèn s¸ch, tÊm bia …

- D¹ng h×nh ¶nh: Bøc tranh vÏ, ¶nh chôp, b¶n ®å,
biÓn b¸o …

- D¹ng ©m thanh: TiÕng nãi con ng­êi, tiÕng sãng
biÓn, tiÕng ®µn, tiÕng chim hãt…

3. M· ho¸ th«ng tin trong m¸y tÝnh
C¸c d¹ng th«ng
 §Ó m¸y
tÝnh
tin trªn
®­îc xö lÝ ®­îc,
th«ngchuyÓn
tin cÇnvµo
ph¶i
m¸y®­îc
tÝnhthµnh
nh­thÕ nµo?
biÕn ®æi
d·y bit (biÓu

diÔn b»ng c¸c sè 0, 1).
C¸ch biÕn ®æi nh­ thÕ ®­îc gäi
lµ m· ho¸ th«ng tin.

1010111110011
1111010011001
1011010010110
1010110011001
1101111010111

VÝ dô:
01101001
Th«ng tin gèc

Th«ng tin m· ho¸

 Trong tin häc, d÷ liÖu lµ th«ng tin ®· ®­îc
®­a vµo m¸y tÝnh.

4. §¬n vÞ ®o l­îng th«ng tin

Bit: Lµ phÇn nhá nhÊt cña bé nhí m¸y
tÝnh l­u tr÷ mét trong hai kÝ hiÖu 0, 1.
KÝ hiÖu

§äc

§é lín

Byte

Bai

8 bit

KB

Ki-l«-bai

1024 byte

MB

Mª-ga-bai

1024 KB

GB

Gi-ga-bai

1024 MB

TB

Tª-ra-bai

1024 GB

PB

Pª-ta-bai

1024 TB

5. BiÓu diÔn th«ng tin trong m¸y tÝnh

a. Th«ng tin lo¹i sè:
* HÖ ®Õm
Trong
Con ng­
tin
êihäc
th­
th­
êng
êngdïng
dïnghÖ
hÖ
®Õm nµo
nµo??

HÖ thËp ph©n: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.
HÖ nhÞ ph©n: 0, 1.
HÖ c¬ sè m­êi s¸u (hexa):
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E, F.

BiÓu diÔn sè trong c¸c hÖ ®Õm
• HÖ thËp ph©n: Mäi sè N cã thÓ biÓu diÔn d­íi d¹ng
n

n-1

1

N = an 10 + an-1 10 + …+ a1 10 + a0 10
-1

-m

+ a-1 10 +…+ a-m 10 , 0  ai  9
VÝ dô:

1 2 5 = 1  10 + 2
2



10

1

+ 5



100

0

BiÓu diÔn sè trong c¸c hÖ ®Õm
• HÖ nhÞ ph©n: T­¬ng tù nh­trong hÖ thËp ph©n, mäi sè N còng cã
biÓu diÔn d¹ng
n

n-1

1

N = an 2 + an-1 2 + …+ a1 2 + a0 2
-1

0

-m

+ a-1 2 +…+ a-m 2 , ai = 0, 1
VÝ dô:

11012 = 1  23 + 1  22 + 0  21 + 1  20 = 1310

BiÓu diÔn sè trong c¸c hÖ ®Õm
• HÖ hexa: BiÓu diÔn sè trong hÖ hexa còng t­¬ng tù
n

n-1

1

N = an 16 + an-1 16 + …+ a1 16 + a016
-1

0

-m

+ a-1 16 +…+ a-m 16 , 0  ai  15
Víi quy ­íc:

A = 10,

B = 11,

C = 12,

D = 13,

E = 14,

F = 15.

2

1

VÝ dô:
0

1BE16 = 1  16 + 11  16 + 14  16 = 44610

* ChuyÓn ®æi gi÷a c¸c hÖ ®Õm
§æi sè trong hÖ c¬ sè 10 sang hÖ c¬ sè 2,16

7
6
1

2
3
2
1

2
1
0
1

2
0

 7(10) = 1 1 1 (2)

45
32

16
2

16

13

0

0

2
 45(10) = 2 D (16)

* BiÓu diÔn sè trong m¸y tÝnh
BiÓu diÔn sè nguyªn
0 lµ dÊu d­¬ng
1 lµ dÊu ©m

7(10) = 111(2)

0 0 0 0 0
Trong ®ã:

Bit

1 1 1

1 byte

- PhÇn nhá nhÊt cña bé nhí l­u tr÷ sè 0 hoÆc 1: 1 bit.
- Mét byte cã 8 bit, bit cao nhÊt thÓ hiÖn dÊu (bit dÊu).
- Cã thÓ dïng 1 byte, 2 byte, 4 byte… ®Ó biÓu
diÔn sè nguyªn.

BiÓu diÔn sè thùc:
BiÓu diÔn sè thùc d­íi d¹ng dÊu phÈy ®éng:

VÝ dô: 13456,25 = 0.1345625 x 105

M x 10K
Trong ®ã:
- M: Lµ phÇn ®Þnh trÞ (0,1  M < 1).
- K: Lµ phÇn bËc

BiÓu diÔn sè thùc trong mét sè m¸y tÝnh:

VÝ dô:

0,00 7 = 0.7 x 10-2

DÊu phÇn
®Þnh trÞ

4 byte

0 1 0 00 0 1 0 0.
DÊu
phÇn bËc

§o¹n Bit biÓu
diÔn gi¸ trÞ
phÇn bËc

.

0 0 0 00 1 1 1
C¸c bit dïng
cho gi¸ trÞ
phÇn ®Þnh trÞ.

b. Th«ng tin lo¹i phi sè
* BiÓu diÔn v¨n b¶n:
M· ho¸ th«ng tin d¹ng v¨n b¶n th«ng qua
viÖc m· ho¸ tõng kÝ tù vµ th­êng sö dông:
 Bé m· ASCII: Dïng 8 bit ®Ó m· ho¸ kÝ tù, m·
ho¸ ®­îc 256 = 28 kÝ tù.
 Bé m· Unicode: Dïng 16 bit ®Ó m· ho¸ kÝ tù,
m· ho¸ ®­îc 65536 = 216 kÝ tù.
Trong b¶ng m· ASCII mçi kÝ tù ®­îc biÓu diÔn
b»ng 1 byte

VÝ dô:
KÝ tù M· ASCII
thËp ph©n
A

65

M· ASCII
nhÞ ph©n
01000001

01000001

X©u kÝ tù “TIN”:
KÝ tù M· ASCII
thËp ph©n

M· ASCII
nhÞ ph©n

T

84

01010100

I

73

01001001

N

78

01001110

01010100 01001001 01001110

B¶ng m· ho¸ kÝ tù ASCII

*C¸c d¹ng kh¸c: H×nh ¶nh, ©m thanh còng ph¶i
m· ho¸ thµnh c¸c d·y bit.

Nguyªn lÝ m· ho¸ nhÞ ph©n
Th«ng tin cã nhiÒu d¹ng kh¸c nhau nh­ sè,
v¨n b¶n, h×nh ¶nh, ©m thanh, … Khi ®­a vµo
m¸y tÝnh, chóng ®Òu biÕn ®æi thµnh d¹ng
chung – d·y bit. D·y bit ®ã lµ m· nhÞ ph©n
cña th«ng tin mµ nã biÓu diÔn.

Th«ng tin vµ c¸ch biÓu biÔn th«ng tin
1. Th«ng tin
2. C¸c d¹ng th«ng tin
3. M· ho¸ th«ng tin trong m¸y tÝnh
4. BiÓu diÔn th«ng tin trong m¸y tÝnh
5. §¬n vÞ ®o l­îng th«ng tin