Tình huống 1

Tình huống 2

Trong giờ học
môn Ngữ văn,
Mai để quên bút ở
nhà nên phải
mượn em. Em sẽ
trả lời Mai như thế
nào?

Ngày mai là chủ
nhật, Trang mời
em tới nhà cùng
nhau học bài và ăn
cơm trưa. Nếu là
em, khi nhận được
lời mời, em sẽ trả
lời Trang như thế
nào?

Tình huống 3
Trong buổi diễn văn
nghệ của trường, lớp
8A có trình diễn tiết
mục hát múa “Thịnh
Vượng Việt Nam
sáng ngời”. Hãy đặt
câu thể hiện ý kiến
của em sau khi lắng
nghe tiết mục đó.

Bài 8:
TRUYỆN LỊCH SỬ
VÀ TIỂU THUYẾT

Thực hành
tiếng Việt

I.

Lý thuyết

Câu khẳng định
Khái
niệm

Hình
thức

Câu phủ định

Là câu dùng để thông báo, xác nhận sự Là câu dùng để thông
tồn tại của một sự vật, sự việc nhất định. báo, xác nhận không có
sự vật, sự việc hoặc bác
bỏ một ý kiến, một nhận
định nào đó.
- Câu khẳng định thường không chứa các - Thường có các từ ngữ
từ ngữ mang ý nghĩa phủ định
mang nghĩa phủ định
- Chứa 2 từ phủ định (phủ định + phủ như: không, chưa, chẳng,
định = khẳng định)
không phải, chẳng phải,
- Hoặc đặt các từ ngữ mang nghĩa phủ đâu (có), có….đâu, làm
định sau một từ ngữ phiếm chỉ (ai, gì, gì, làm sao,…
nào,…)

II.

THỰC HÀNH

Bài tập 1
Ví dụ
a. Tất cả những điều ấy, họ
làm sao hiểu được rõ ràng,
đích xác. (Ngô gia văn phái)

Kiểu câu
Câu phủ định

Đặc điểm hình thức và ý nghĩa
Trong câu có từ "làm sao". 
 Câu xác nhận không tồn tại sự việc
nêu trong câu

b. Hôm sau, vua Quang Câu khẳng định Câu không chứa các từ ngữ phủ định
Trung hạ lệnh tiến quân
 Câu xác nhận sự tồn tại của việc vua
(Ngô gia văn phái)
Quang Trung hạ lệnh tiến quân.
c. Các quân đều nghiêm Câu khẳng định Câu không chứa các từ ngữ phủ định.
chỉnh đội ngũ mà đi (Ngô
 Xác nhận sự tồn tại của sự việc Các
gia văn phái)
quân đều nghiêm chỉnh đội ngũ mà đi
d. Chị Dậu vẫn chưa nguôi
cơn giận (Ngô Tất Tố)

Câu phủ định

Trong câu có từ “chưa". 
 Câu xác nhận không tồn tại sự việc
nêu trong câu

Bài tập 2
Câu

Mục đích
Hỏi Khẳng Phủ
định định

Giải thích

a (1) Tổng đốc họ Tôn đem thứ
quân nhớ nhà kia mà chống
chọi, thì địch sao cho nổi?

- Có đặc điểm hình thức của câu hỏi
(từ sao, dấu ?)
- Nhưng về nghĩa không dùng để hỏi
mà để bác bỏ khả năng chống chọi
quân tổng đốc họ Tôn đối với quân
Tây Sơn

a (2) Họ chẳng qua chỉ là người
khách, chuyến này sang cũng
cốt xem sự thế khó hay dễ để
liệu bề tiến lui mà thôi.

- Không chứa từ ngữ phủ định (chẳng
qua là từ tổ hợp biểu thị mức độ hạn
chế của sự vật)
- Xác nhận sự tồn tại của sự việc nêu
trong câu.

Câu
a (3) Nhưng còn nhà nước của
ta thì sao?
a (4) Thái hậu có thể chạy sang
đất Trung Hoa một chuyến nữa
chăng?
b. (1) Tự vương trẻ tuổi, chưa
từng trải công việc, trước đây
tới đón chào ta ở Lạng Sơn, sao
không nói cho rõ?
b (2) Bấy giờ, nhân khi ta
thắng, đè bẹp ngay lúc chúng
đang khốn đốn, há chẳng dễ
dàng hơn hay sao?

Mục đích
Hỏi Khẳng Phủ
định định

Giải thích
- Đều có đặc điểm của câu hỏi (dấu
hỏi chấm, từ chăng)
 Đều được dùng với mục đích hỏi
- Có từ nghi vấn “sao” và dấu hỏi
chấm
 Đều được dùng với mục đích hỏi
- Có hình thức của câu hỏi “há chẳng,
hay sao” và dấu hỏi chấm.
- Về nghĩa: không dung để hỏi mà để
xác nhận sự tồn tại của sự việc nêu
trong câu

Bài tập 3
Câu khẳng định

Câu khẳng định có chứa 2 lần từ phủ định

a. Ai cũng muốn đuổi chúng đi (Ngô Ví dụ: Không ai không muốn đuổi chúng đi
gia văn phái)
b. Ngày nào Thị Nở cũng phải đi Ví dụ: Không ngày nào thị Nở không phải đi
qua vườn nhà hắn (Nam Cao)
qua vườn nhà hắn.
c. Từ đấy, ngày nào Hoài Văn cũng Ví dụ: Từ ngày đấy, không ngày nào Hoài
xuống các thôn xóm, vận động bà Văn không xuống các thôn xóm, vận động bà
con đứng lên cứu nước (Nguyễn con đứng lên cứu nước.
Huy Tưởng)

AI NHANH NHẤT
Viết một đoạn văn (khoảng 5 – 7 dòng) nêu cảm nghĩ của em sau khi học văn
bản Quang Trung đại phá quân Thanh (Ngô gia văn phái), trong đó có sử dụng câu
khẳng định được thể hiện dưới hình thức “phủ định của phủ định”.
Đoạn văn tham khảo
Trong tác phẩm Quang Trung đại phá quân Thanh (Ngô gia văn phái), hình
ảnh Quang Trung hiện lên là một  vị tướng kì tài, trí dũng vô song. Quang Trung
đã tự mình dẫn quân  tiêu diệt hai mươi chín vạn quân Thanh xâm lược, xây nên
Gò Đống Đa lịch sử bất tử. Không thể không công nhận tài năng và đức độ của vị
vua này. Chiến thắng ấy vẫn còn vang dội và là niềm tự hào của dân tộc ta cho
đến ngày nay. Hình tượng người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ đã để lại trong ta
bao ấn tượng không phai mờ.
Câu khẳng định dưới hình thức phủ định của phủ định: Không thể không công
nhận tài năng và đức độ của vị vua này