_Tiết 4: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT_

Mở rộng trạng ngữ của câu bằng cụm từ - Từ láy
Khởi động

Hình ảnh

Em hãy đặt câu có trạng ngữ là một cụm từ để miêu tả hoạt động ở một hình ảnh có sẵn.
_Ngoài vườn_, hoa đua nhau nở rộ. (TN chỉ địa điểm)
_Bằng sự ân cần_, bà chăm lo cho cháu. (TN cách thức)
_Vì rét_, cây bàng rụng lá_. _(TN chỉ nguyên nhân)
Hình thành kiến thức
1. Ví dụ:

*Đêm, trời mưa như trút nước. *Đêm hôm đó, trời mưa như trút nước.

2. Nhận xét:

Trạng ngữ câu (a)là một từ

Trạng ngữ câu (b) là cụm từ

Trạng ngữ câu (b) cung cấp thông tin cụ thể hơn về thời gian của việc _trời mưa như trút nước._
I. Lý thuyết:
II. Luyện tập
Bài tập 1

So sánh các câu trong từng cặp câu dưới đây và nhận xét về tác dụng của việc mở rộng trạng ngữ của câu bằng cụm từ.
*- Hôm qua, nước bắt đầu dâng lên nhanh hơn.

- Suốt từ chiều hôm qua, nước bắt đầu dâng lên nhanh hơn.

(Nguyễn Quang Thiều, _Bầy chim chìa vôi)_
b. - Trong gian phòng, những bức tranh của thí sinh treo kín bốn bức tường.

- Trong gian phòng lớn tràn ngập ánh sáng, những bức tranh của thí sinh treo kín bốn bức tường.

(Tạ Duy Anh, _Bức tranh của em gái tôi)_
c. - Thế mà qua một đêm, trời bỗng đổi gió bấc, rồi cái lạnh ở đâu đến làm cho người ta tưởng đang ở giữa mùa đông rét mướt.

- Thế mà qua một đêm mưa rào, trời bỗng đổi gió bấc, rồi cái lạnh ở đâu đến làm cho người ta tưởng đang ở giữa mùa đông rét mướt.

(Thạch Lam, _Gió lạnh đầu mùa)_

b. - Trên nóc một lô cốt, người phụ nữ trẻ đang phơi thóc.

- Trên nóc một lô cốt cũ kề bên một xóm nhỏ, người phụ nữ trẻ đang phơi thóc.

(Trần Hoài Dương, _Miền xanh thẳm)_
Bài tập 2

Hãy viết một câu có trạng ngữ là một từ. Mở rộng trạng ngữ của câu thành cụm từ và nêu tác dụng của việc dùng cụm từ làm thành phần trạng ngữ của câu.
Dùng trạng ngữ bằng 1 từ sau đó mở rộng trạng ngữ bằng một cụm từ (dựa trên từ chỉ trạng ngữ ban đầu).

VD: Chiều, khu vườn rộn rã tiếng chim ca.

 Mở rộng trạng ngữ: Vào buổi chiều mùa hè, khu vườn rộn rã tiếng chim ca.
Bài tập 3

Tìm từ láy và nêu tác dụng của việc sử dụng từ láy trong các câu sau:
a. Trong tiếng mưa hình như có tiếng nước sông dâng cao, xiên xiết chảy.

 Từ láy “_xiên xiết_” miêu tả âm thanh của tiếng nước chảy, _Xiên xiết_ là mức độ giảm nhẹ của _xiết._ Câu văn nói về cảm giác của Mên và Mon khi nghe tiếng mưa và tiếng nước sông dâng cao trong đêm. Hai đứa trẻ cảm nhận dòng nước xiết đang dâng dần lên và ẩn chứa sức mạnh ngầm, trong đó có sự nguy hiểm đang rình rập.
b. Tấm thân bé bỏng của con chim vụt bứt ra khỏi dòng nước và bay lên cao hơn lần cất cánh đầu tiên ở bãi cát.

 Từ láy “_bé bỏng_” khắc họa hình ảnh những chú chim chìa vôi bé nhỏ, mới được sinh ra nên non nớt, yếu ớt. Hình ảnh những con chim bé bỏng đang bay vào bờ đối lập với dòng nước khổng lổ dâng cao xiên xiết chảy cho thấy vẻ đẹp, bản lĩnh của đàn chim non. Hình ảnh này giúp người đọc cảm nhận được sự kì diệu và sức sống mãnh liệt của thế giới tự nhiên.
c. Những đôi cánh mỏng manh run rẩy và đầy tự tin của bầy chim đã hạ xuống bên một lùm dứa dại bờ sông.

 Từ láy _mỏng manh_ miêu tả những cánh chim rất mỏng, nhỏ bé; từ _run rẩy_ diễn tả sự rung động mạnh, liên tiếp và yếu ớt của đôi cánh. Qua đó, câu văn nhấn mạnh sự nhỏ bé, non nớt của đàn chim non mới nở. Nhưng đàn chim ấy đã thực hiện thành công một hành trình kì diệu: bay lên khỏi dòng nước khổng lồ để hạ xuống bên một lùm dứa dại bờ sông.
Vận dụng

Viết đoạn văn miêu tả cảnh bình minh trên biển, trong đoạn có sử dụng trạng ngữ và từ láy. Gạch chân và chú thích rõ.