THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
KHỞI ĐỘNG

Tìm những dấu câu được
dùng trong đoạn văn sau.
Cho biết tác dụng của dấu
câu đó. Ngoài những dấu
câu có trong đoạn văn, em
còn biết đến dấu câu nào
nữa, hãy kể tên?

Hắn bắt tôi cầm đèn pin còn
hắn cúi xuống, sờ soạng dưới
đáy. Cái hố đã vô tình trở
thành một hố rác với đủ các
loại sỏi cát, lá khô, giấy vụn,
…

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
KHỞI ĐỘNG

Dấu câu
Công dụng
- Dấu phẩy (1):
- ngăn cách các vị ngữ
- Các dấu phẩy còn lại - ngăn cách các sự vật (các thành
 
phần trong một phép liệt kê).
- Dấu chấm-

- kết thúc câu.

Dấu chấm lửng

……………

Ngữ văn 7
TIẾT 91: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Dấu chấm lửng

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
I.

Dấu câu

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động nhóm: Đọc các câu văn sau, tìm và cho biết dấu
chấm lửng trong các câu sau dùng để làm gì ?
a) Sau khi có vẻ đã hài
lòng, nó lôi trong túi ra
ba bốn lọ nhỏ, cái màu
đỏ. cái màu vàng, cái
màu xanh lục,… đều do
nó tự chế.
(Tạ Duy Anh. Bức tranh của em gái tôì)

b) Hay là bây giờ
em nghĩ thế này…
Song anh có cho
phép nói em mớì
dám nói…
(Tô Hoài. Dế Mèn phiêu lưu kí)

c) Tôi đã đọc đâu đó
một câu rất hay: "Chỗ
giống nhau nhất của
mọi người trên thế
gian này là… không ai
giống ai cả".
(Lạc Thanh, xem người ta kìa!)

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
I. Dấu câu
*Kết luận:

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

a) Dấu chấm lửng phối hợp với dấu phẩy ngầm cho biết nhiều
sự vật, hiện tượng tương tự chưa liệt kê hết (Cái màu đỏ,cái màu
vàng….)
b) Dấu chấm lửng thể hiện lời nói bỏ dở, ngập ngừng, ngắt
quãng (nghĩ thế này….mới dám nói….)
c) Dấu chấm lửng làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự
xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ thường có sắc
thái hài hước, châm biếm.

I. Dấu câu

Bài tập vận dụng: Cho biết công dụng của dấu chấm lửng trong các câu sau:

a. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà
Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, ...

(Hồ Chí Minh)
b. Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo ướt đầm,
tất cả chạy xông vào thở không ra lời:
- Bẩm…quan lớn… đê vỡ mất rồi !

(Phạm Duy Tốn)
c. Cuốn tiểu thuyết được viết trên… bưu thiếp.

I. Dấu chấm lửng.

*Bài tập vận dụng.
a. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà
Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, ...
Dấu chấm lửng thể hiện việc còn nhiều vị anh hùng dân tộc chưa
được liệt kê.
b. Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo ướt đầm, tất
cả chạy xông vào thở không ra lời:
- Bẩm…quan lớn… đê vỡ mất rồi !
Dấu chấm lửng biểu thị sự ngắt quãng trong lời nói của nhân vật do
mệt và hoảng sợ.
c. Cuốn tiểu thuyết được viết trên… bưu thiếp.
Dấu chấm lửng dùng giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự bất ngờ
của tờ “bưu thiếp”.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2. Kết luận:
Dấu chấm lửng
phối hợp với dấu
phẩy ngầm cho biết
nhiều sự vật, hiện
tượng tương tự
chưa liệt kê hết.

Dấu chấm lửng
thể hiện lời nói
bỏ dở, ngập
ngừng, ngắt
quãng.

Dấu chấm lửng làm
giãn nhịp điệu câu vãn,
chuẩn bị cho sự xuất
hiện cùa một từ ngữ
biểu thị nội dung bất
ngờ thường có sắc thái
hài hước, châm biếm.

Công dụng của Dấu Ngoặc Kép
Dấu ngoặc kép dùng để:
- Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp
- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa
đặc biệt hay có hàm ý mỉa mai
- Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo, tập san,
… được dẫn.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

II. Luyện tập
Bài tập 1 trang 41

a) Nhưng tôi chạm ngay vào một vật rắn. Tôi níu
lấy nó. Tôi cảm thấy mình được đưa lên mặt nước
và dễ thở hơn... Tôi ngất đi...
- Công dụng: Dấu chấm lửng thể hiện lời nói bỏ dở,
ngắt quãng.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

II. Luyện tập
Bài tập 1 trang 41

b)Chính chúng ta đã biết rõ hơn ai hết tốc độ con tàu
này! Muốn đạt tốc độ đó cần có máy móc; muốn điều
khiển máy móc, phải có thợ. Từ đó tôi kết luận rằng...
chúng ta đã thoát chết!
- Công dụng: Dấu chấm lửng có tác dụng làm giãn nhịp
điệu câu văn và chuẩn bị cho sự xuất hiện của từ ngữ biểu
thị nội dung bất ngờ.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

II. Luyện tập
Bài tập 1 .
c) Chúng tôi lần mò từng ngóc ngách, từ điện thờ thần A-pô-lô đến thánh
đường A-then-na Pờ-rô-nai-a, thậm chí không bỏ sót những vết tích còn lại
của đấu trường, rạp hát,… bên bờ suối Cát-xta-líc.
- Tớ nghĩ ta nên quay lại điện thờ thần A-pô-lô, vì trong câu đố có nhắc đến
vị thần đội vòng nguyệt quế và nhấn mạnh rằng chúng ta cần phải bày tỏ
lòng thành kính…. Tôi kết luận sau khi đã kiểm tra một vòng.
- Có lí! Nhưng mà cái khoản bày tỏ lòng thành kinh ấy, cậu bày tỏ đi nhé...
- Công dụng: + Dấu chấm lửng trong câu văn thứ nhất cho biết các sự vật,
hiện tượng tương tự chưa liệt kê hết.
+ Dấu chấm lửng trong hai câu văn sau thể hiện lời nói bỏ dở.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

II. Luyện tập
Bài tập 2 trang 42

Tìm trong văn bản Đường vào trung tâm vũ trụ một câu có dấu
chấm lửng với công dụng làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho
sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung hài hước.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

II. Luyện tập
Bài tập 2 trang 42

Đoạn trích từ Theo truyền thuyết đến Tôi khích (tr36) để tìm ra
câu: - Chẳng qua chỉ lả cái... ổ voi thôi mà! Ai bảo có người
“mắt toét”! - Tôi khích.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

Bài tập 3 trang 42

Nêu công dụng của dấu ngoặc kép trong các câu sau:
a) Cả Thần Đồng và tôi đều tin “cái rốn" ấy hẳn vẫn còn ở trong đền
chứ không thể là hòn đá Ôm-phe-lốt kia.
- Công dụng: Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ ngữ được hiểu theo
nghĩa đặc biệt( Nhấn mạnh vị trí trung tâm vũ trụ)
b) Câu hỏi đầu tiên chạy qua đầu hắn chắc chắn là: Sao có thể lưu giữ
được những “hiện vật” này?
- Công dụng: Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ ngữ được hiểu theo
nghĩa đặc biệt( giúp người đọc hình dung trung tâm vũ trụ như một bảo
tàng khổng lồ)

Dấu Ngoặc Kép
Dấu ngoặc kép dùng để:
- Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp
- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa
đặc biệt hay có hàm ý mỉa mai
- Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo, tập san,
… được dẫn.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

2. Dấu ngoặc kép:
Bài tập 4 trang 42
Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về một nội dung được gợi ra từ văn bản
Đường vào trung tâm vũ trụ, trong dó có sử dụng dấu chấm lửng.
GỢI Ý: Các em có thể viết về các nội dung sau.
(1) Khi quay trở lại bảo tàng để “mượn” hòn đá Ôm-phe-lốt, Thần Đồng đã
xử trí như thế nào để có thể “qua mặt” được sự canh gác cẩn mật của bảo vệ
bảo tàng?
(2) Trong lúc cố gắng thoát khỏi Tầm Vũ Trụ, nhân vật “tôi” và Thần Đồng
đã gặp khó khăn, cản trở hay nhận được sự giúp đỡ từ những loài sống ở khu
rừng cổ sinh và thảo nguyên?

CỦNG CỐ BÀI HỌC
Dấu chấm lửng

DẤU CÂU

Còn nhiều bộ
phận chưa liệt kê
hết
Lời nói bỏ dở gay
ngập ngừng ngắt
quãng
Giãn nhịp điệu câu văn,
chuẩn bị cho sự xuất
hiện nội dung bất ngờ
hay hài hước châm biếm

V. DẶN DÒ:
- Học về công dụng của dấu chấm lửng,và tìm thêm ví dụ
minh hoạ cụ thể từng công dụng của mỗi loại dấu câu trên.
- Bài tập: + Hoàn thành các bài tập vào vở.
- Chuẩn bị bài: Dấu ấn Hồ Khanh