Vương phát 9a3

Bài 12:
QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ
CỦA CÔNG DÂN TRONG HÔN NHÂN

Trò chơi: Đến trung tâm tư vấn pháp luật

H: Chị gái tôi năm nay 16 tuổi, đã yêu và
muốn lấy chồng. Xin luật sư cho tôi hỏi:
việc kết hôn của chị gái tôi có được pháp
luật thừa nhận không?

Dể trả lời cho câu
hỏi này thì chúng ta
sẽ cùng tìm hiểu bài
hom nay!

H: Xin luật sư cho hỏi yêu nhau tự nguyện không cần
đăng kí kết hôn có đúng pháp luật về hôn nhân
không?

Bài 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG HÔN NHÂN
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Chuyện của T
T mới học hết lớp 10 thì có anh K hỏi cưới T. Bố mẹ T thấy nhà anh K giàu nên vội vàng
nhận lời và đám cưới nhanh chóng được tổ chức. Bố mẹ T hi vọng T được hạnh phúc nhưng sự
thật lại không như vậy. K là một thanh niên lười biếng, ham chơi, không thích lao động, lại
rượu chè. T phải làm lụng vất vả, lại buồn phiền vì chồng nên gầy yếu xanh xao. Ngay sau khi
T sinh đứa con đầu lòng thì K đã thường xuyên bỏ nhà đi chơi, không quan tâm gì đến vợ con.
2. Nỗi khổ của M
M là một cô gái đảm đang, hay làm. Một chàng trai cùng thôn tên là H, làm nghề thợ
mộc ngỏ lời yêu M. Những khi đi chơi với nhau, H hay đòi hỏi M “chiều” mình. Vì nể
người yêu, sơ H giận và cho rằng mình không thật lòng yêu H, M đã có quan hệ tình
dục với H. Sau đó, M có thai. H luôn luôn dao động trước những lời đồn đại, dèm pha
của dân làng và trốn tránh trách nhiệm của mình. Cha mẹ, anh chị H kiên quyết phản
đối và không chấp nhận M. M sinh một bé gái và vất vả đến kiệt sức để nuôi con trong
sự hắt hủi của cha mẹ, sự chê cười của xóm giềng, bạn bè.

Vương phát 9a3

Câu hỏi thảo luận :
H: Nêu những
sai lầm, hậu
quả và nguyên
nhân của T và
K, M và H
trong hai câu
truyện trên?

H: Em có suy
nghĩ gì về tình
yêu và hôn
nhân trong hai
trường hợp
trên?

H: Bài học rút
ra cho bản thân
em qua hai câu
truyện trên?

Bài 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG HÔN NHÂN

Sai
lầm

Chuyện
của T

- T học hết lớp 10 đã kết hôn. Bố mẹ T ham giàu ép T
lấy chồng mà không có tình yêu.
- K lười biếng ham chơi, …

Nguyên - Kết hôn khi chưa đủ tuổi.
nhân - Hôn nhân không có tình yêu, mà vì tiền, bị ép buộc.

Hậu
quả

- T làm lụng vất vả, buồn phiền nên gầy yếu.
- K bỏ nhà đi chơi không quan tâm đến vợ con.

Bài 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG HÔN NHÂN

Sai
lầm

Nỗi khổ
của M

-- M vì nể, sợ người yêu giận, M “quan hệ” với H và có thai.
- H trốn tránh trách nhiệm.
- Gia đình H phản đối không chấp nhận M.

Nguyên - - M dễ dãi khi yêu, H thì vô trách nhiệm..
nhân

Hậu
quả

- - M sinh con gái và vất vả kiệt sức để nuôi con, cha
mẹ M hắt hủi, xóm giềng cười chê.

Vương phát 9a3

H: Em có suy nghĩ gì về tình yêu và hôn nhân trong hai trường hợp
trên?
- Trường hợp thứ nhất: Hôn nhân ép buộc không có tình yêu, kết hôn
khi chưa đủ tuổi của pháp luật quy định.
- Trường hợp thứ hai: Đây là tình yêu nông cạn, cẩu thả, không chân
chính, thiếu sự tôn trọng lẫn nhau.
H: Bài học rút ra cho bản thân em qua hai câu truyện
trên? Không nên yêu sớm, không nên kết hôn sớm.
- Phải có tình yêu chân chính mới đi đến hôn nhân.
- Kết hôn phải thực hiện đúng những qui định của pháp luật.

Vương phát 9a3

Em quan niệm thế nào về tình yêu, về tuổi kết hôn, về trách nhiệm
của vợ và chồng trong đời sống gia đình ?
Trả lời:
- Tình yêu là sự quyến luyến của 2 người khác giới. Tình yêu chân chính xuất phát từ
sự đồng cảm sâu sắc giữa hai người, là sự chân thành, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau.
- Hôn nhân là sự liên kết đặc biệt giữa một nam và một nữ trên nguyên tắc bình đẳng,
tự nguyện, được Nhà nước thừa nhận, nhằm chung sống lâu dài và xây dựng một gia
đình hoà thuận, hạnh phúc.
Nam đủ 20 tuổi, nữ đủ 18 tuổi.
- Vợ và chồng phải có thái độ tôn trọng, bình đẳng, yêu thương, thuỷ chung, chăm
sóc nhau. Có trách nhiệm cùng lao động để đảm bảo cuộc sống của gia đình, có
trách nhiệm cùng nhau chăm sóc, nuôi dạy con cái trưởng thành...

Tình yêu là gì?
1.“Tình yêu luôn có những quy luật mà lý trí không thể lý giải được”,
chúng ta chỉ có thể lý giải nó bằng tình cảm, bằng trái tim đang yêu.
2.Tình yêu là một tình cảm thiêng liêng và cao quý.
 3.Ham muốn chỉ đơn giản là muốn sở hữu cơ thể họ. Tình yêu là
khát khao về tâm hồn họ.
4. Tình yêu non nớt là: Tôi yêu bạn bởi vì tôi cần bạn.
Tình yêu trưởng thành là: Tôi cần bạn bởi vì tôi yêu bạn.
Những sai trái trong tình yêu cần tránh:
- Thô lỗ, nông cạn, cẩu thả trong tình yêu.
- Vụ lợi, ích kỷ.
- Nhầm lẫn giữa tình bạn với tình yêu, yêu quá sớm.
- Quan hệ tình dục trước hôn nhân…
Vương phát 9a3

Bài 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG HÔN NHÂN
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
II.NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Khái niệm về hôn nhân

Vương phát 9a3

H: Hôn nhân là gì? Thế nào là hôn nhân trái pháp
luật?
-Hôn nhân là sự liên kết đặc biệt giữa một nam và
một nữ trên nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện,
được Nhà nước thừa nhận nhằm chung sống lâu
dài, xây dựng một gia đình hoà thuận, hạnh phúc.

Bài 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG HÔN NHÂN
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
II.NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Khái niệm về hôn nhân

* Hôn nhân : Là sự liên kết đặc biệt giữa một nam và một nữ.
+ Tự nguyện
* Nguyên tắc :
+ Bình đẳng
+ Nhà nước thừa nhận
• Chung sống lâu dài
* Mục đích :
• Xây dựng một gia đình hoà thuận, hạnh phúc.
* Cơ sở : Tình yêu chân chính

Vương phát 9a3

Điều 8. Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về điều kiện kết hôn:
"1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây:
a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;
b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;
c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự;
d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo
quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này.
2. Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính."
Như vậy nếu có sự vi phạm một trong những khoản thuộc Điều 8 trên thì
được coi là kết hôn trái pháp luật.

Kết hôn đồng giới:
Hiện nay, xã hội ngày càng được phát triển
Kèm đó là những quan niệm dần được xóa bỏ
Chính vì vậy xã hội đang chấp nhận việc yêu cùng giới !

Vương phát 9a3

• H: Em quan niệm thế nào là tình yêu chân chính?
• Tình yêu chân chính là sự quyến luyến của hai người khác giới,
xuất phát từ sự đồng cảm sâu sắc giữa hai người, là chân thành,
tinh cậy và tôn trọng lẫn nhau.
• Tình yêu chân chính là cơ sở quan trọng của hôn nhân.

H: Vì sao nói tình yêu chân chính là cơ sở của hôn
nhân và gia đình hạnh phúc?
-Tình yêu chân chính là xuất phát từ sự đồng cảm, sự yêu thương
chân thành và mong muốn sống với nhau trọn đời. Do đó khi
chung sống với nhau hai bên sẽ hòa hợp với nhau hơn.
-Vì tình yêu không lành mạnh là thứ tình cảm không bền vững, vụ
lợi (tham giàu, tham địa vị, sắc đẹp...), thiếu trách nhiệm trong tình
yêu.
-Hôn nhân không dựa trên cơ sở tình yêu chân chính, như vì tiền,
vì danh vọng, bị ép buộc... sẽ dẫn đến gia đình bất hạnh.

Hôn nhân – Người Việt Nam với người nước ngoài

Bài 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG HÔN NHÂN
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
II.NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Khái niệm về hôn nhân
2. Những quy định của pháp luật nước ta về hôn nhân.
a. Những nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân ở Việt Nam.

Vương phát 9a3

H: So sánh hôn nhân trong xã hội Việt Nam thời phong kiến với
hôn nhân trong xã hội ngày nay?
Trong xã hội phong kiến
- Hôn nhân sắp đặt, cưỡng

ép, không tự nguyện.
- Vợ chồng không bình
đẳng.
- Người đàn ông có quyền
đa thê.

Trong xã hội ngày nay
-Hôn nhân tự nguyện.

- Tiến bộ, vợ chồng bình
đẳng.
- Một vợ một chồng được
pháp luật bảo vệ.

Vương phát 9a3

Hôn nhân thời phong kiến

Hôn nhân thời nay

Vương phát 9a3

Bất bình đẳng
giới, bạo lực
gia đình

Tình huống: Hà 18 tuổi, gia đình chị Hà thấy nhà anh Tân giàu nên ép con cưới.
Khi chị Hà sinh cháu Tú thì ở nhà nuôi con. Anh Tân do công việc nên đã quen và
đem lòng yêu chị Nga, họ lén lút quan hệ với nhau. Anh Tân không quan tâm đến
vợ con và còn đánh đập chị Hà.
H: Em có nhận xét gì về cuộc hôn nhân này? Anh Tân có những hành vi nào vi
phạm pháp luật? Chị Hà có thể có những cách xử sự thế nào?
- Hôn nhân không tự nguyện. Anh Tân có quan hệ lén lút với
người phụ nữ khác, về đánh đập vợ, không quan tâm đến vợ con.
- Thẳng thắn nói chuyện với chồng để chồng thay đổi. Nếu
không được thì sẽ li hôn.

- Hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ, một chồng, vợ chồng bình đẳng.

- Hôn nhân giữa công dân Việt Nam thuộc các dân tộc, tôn giáo, giữa người
theo tôn giáo với người không theo tôn giáo, giữa công dân Việt Nam với
người nước ngoài được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ.
- Vợ chồng có nghĩa vụ thực hiện chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình.

Tài liệu tham khảo
Điều 36 – Hiến pháp 2013
1. Nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn. Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện,
tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau.
 2. Nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình, bảo hộ quyền lợi của người mẹ
và trẻ em.

Vương phát 9a3

b. Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong hôn nhân:
*Điều kiện kết hôn:
Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên mới được kết hôn. Việc kết hôn
do nam và nữ tự nguyện quyết định và phải được đăng kí tại cơ quan nhà nước có
thẩm quyền.
*Cấm kết hôn:
- Người đang có vợ hoặc có chồng.
- Người mất năng lực hành vi dân sự (tâm thần; mắc bệnh không thể nhận thức, làm
chủ được hành vi của mình).
- Những người cùng dòng máu về trực hệ.
- Những người có họ trong phạm vi ba đời
- Giữa cha mẹ nuôi với con nuôi, bố chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, bố
dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng
- Giữa những người cùng giới tính.
* Vợ chồng bình đẳng, có nghĩa vụ và quyền ngang nhau về mọi mặt trong gia
đình. Vợ, chồng phải tôn trọng danh dự, nhân phẩm...

MỖI GIA ĐÌNH CÓ HAI CON, VỢ CHỒNG HẠNH PHÚC

Tình huống: Em sẽ làm gì nếu có một bạn khác
giới bày tỏ tình cảm với em?

Tác hại với học sinh khi yêu sớm
1. Ảnh hưởng đến học tập.
2. Lãng phí nhiều thời gian, mất đi sự tự do, dễ bị
stress, căng thẳng.
3. Mất đi nhiều mối quan hệ.
4. Không bền, suy nghĩ không chín chắn, dễ bị cám
dỗ, nạo phá thai, bị tung ảnh nóng, tự tử…

Vương phát 9a3
BÀI TẬP
Bài 1 (trang 43 sgk Giáo dục công dân 9): Em đồng ý với những ý kiến nào sau đây ? Giải thích vì sao em đồng ý
hoặc không đồng ý.
a) Kết hôn khi nam, nữ đủ 18 tuổi trở lên ;
b) Cha mẹ có quyền quyết định về hôn nhân của con ;
c) Lấy vợ, lấy chồng là việc của đôi nam nữ, không ai có quyền can thiệp ;
d) Kết hôn do nam nữ tự nguyện quyết định, trên cơ sở tình yêu chân chính ;
đ) Kết hôn khi nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên ;
e) Trong gia đình, người chồng là người quyết định mọi việc ;
g) Cha mẹ có quyền và nghĩa vụ hướng dẫn cho con trong việc chọn bạn đời ;
h) Không nên yêu sớm vì có thể sẽ dẫn đến kết hôn sớm ;
i) Kết hôn sớm và mang thai sớm sẽ có hại cho sức khoẻ của cả mẹ và con ;
k) Gia đình chỉ có hạnh phúc khi được xây dựng trên cơ sở tình yêu chân chính
l) Lấy vợ, lấy chồng con nhà giàu mới có hạnh phúc ;
m) Nếu vợ chồng bình đẳng thì sẽ không có trật tự trong gia đình.
Lời giải:
Em đồng ý với những ý kiến: (d), (đ), (g), (h), (i), (k) vì những ý kiến đó dựa trên quan điểm của một tình yêu chân
chính. Trách nhiệm tình cảm của mỗi người trong gia đình và thực hiện vấn đề hôn nhân đúng pháp luật quy định.

Vương phát 9a3

Học sinh yêu sớm và những hệ lụy buồn

Ảnh hưởng xấu tới việc học tập.
Đi quá giới hạn cho phép còn có thể gây ra
những tổn thương lớn cả về thể chất lẫn tinh
thần đối với những “người trong cuộc”.
Một số vụ ẩu đả giữa các học sinh với
nhau vì những lý do liên qua đến chuyện
tình cảm.
Nhiều học sinh từng kết thúc cuộc đời ở tuổi trăng
tròn vì yêu sớm.

Yêu sớm + Nông nổi = Hậu quả

Nữ sinh T.A tự vẫn khiến nhiều người xót xa
T.A đã trải qua những cú sốc tâm lý, hết lần
này đến lần khác, từ việc cha mẹ ngăn cấm, đến
chuyện bị bạn trai bỏ, xúc phạm, phải đi bỏ
thai. Đỉnh điểm là em đã phải chọn cách quyên
sinh vì mất phương hướng trong cuộc sống.

Bài 3 (trang 43 sgk Giáo dục công dân 9): Hãy nêu những hậu quả
xấu do nạn tảo hôn gây ra mà em biết (đối với người tảo hôn, gia đình
của họ và đối với cộng đồng).
- Hậu quả đối với người tảo hôn: Lấy vợ, lấy chồng sớm, sức khoẻ không
đảm bảo, phải sống xa gia đình, không có người chăm sóc, chưa đủ khả
năng lo cho cuộc sống của mình và con cái, hạnh phúc dễ tan vỡ.
- Đối với gia đình: Gánh nặng cho gia đình.
- Đối với cộng đồng: Hiện tượng tảo hôn là vi phạm pháp luật về hôn
nhân, ảnh hưởng xấu đến cộng đồng.

Lương Thị Tình kết hôn từ 17
tuổi suýt chết trong lần sinh
nở con đầu lòng.

Tảo hôn diễn ra trên khắp
các vùng nông thôn, miền núi,
nhất là vùng núi phía Bắc và
Tây Nguyên, trong đó, tỷ lệ tảo
hôn ở các tỉnh Tây Bắc cao hơn
hẳn các vùng khác (30%). Ở
một số tỉnh Tây Bắc, Tây
Nguyên tỷ lệ kết hôn trong
nhóm tuổi từ 15-19 khá cao
(trên 15: Sơn La, Lai Châu, Hà
Giang, Lào Cai, Quảng Trị,
Kon Tum…

•Những người cùng dòng máu về trực hệ là cha, mẹ đối với con; ông, bà đối với cháu nội và
cháu ngoại.
•Những người có họ trong phạm vi ba đời là những người cùng một gốc sinh ra: cha mẹ là đời
thứ nhất; anh chị em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha là đời thứ hai; anh chị
em con chú con bác, con cô con cậu, con dì là đời thứ ba.

Các điều kiện kết hôn
TUỔI

NAM ĐỦ 20T
NỮ ĐỦ 18T

ĐIỀU
KIỆN

Ý CHÍ

PHÁP
LÝ

TỰ
NGUYỆN

KHÔNG THUỘC
TRƯỜNG HỢP
PHÁP LUẬT CẤM

Quan hệ nhân thân

Nghĩa vụ
và quyền của
Cha mẹ

Nghĩa vụ
và quyền
của các con

Chăm lo,
giáo dục con
phát triển
về mọi mặt
trở thàh
công dân có
ích

Nghĩ
a vụ
và qu
y ền
của
Ch a
mẹ

Thương yêu,
trông nôm
Chăm sóc
Bảo vệ con

Tôn trọng
ý kiến
của con

Không xúi
giục, ép buộc
con làm trái
quy định
của pháp luật

Nghĩ
a vụ
và qu
yề n
của
Cha
mẹ
Không lạm
dụng sức lao
động của con

Không phân
biệt, đối xử,
xúc phạm con

Quan hệ
về tài sản
Con 18 tuổi có
tài sản thì tự quản
lý hoặc nhờ cha mẹ
quản lý

Con có quyền
có tài sản
riêng
Con 18t chung
sống cha mẹ
Phải có trách
nhiệm chăm lo
gia đình

Bạo lực gia đình là hành vi
cố ý của thành viên trong gia đình
gây tổn hại về thể chất, tinh thần,
kinh tế đối vối thành viên
khác trong gia đình

Thể xác

Những
hành vi như
đá, đấm,
tát... tác
động trực
tiếp đến sức
khỏe nạn
nhân.

Tình dục

Ép quan hệ
tình
dục khi
bạn đời
không
muốn.

Tinh thần

Chửi bới,
mắng nhiếc,
im lặng
không nói
chuyện
trong thời
gian dài...

Xã hội
Ngăn
không cho
tiếp xúc với
gia đình,
bạn bè, bao
vây kinh tế
hạn chế các
hoạt động
mang tính
cộng đồng.

Đối với xã hội
Đối với gia đình
Đối với nạn nhân

Họ bị xâm phạm
nghiêm trọng các
quyền về con người,
bị xúc phạm đến danh
dự, nhân phẩm và xâm
hại về thân thể. Họ bị
ảnh hưởng đến sức
khỏe, gây đau đớn,
thương tích dẫn đến
suy giảm khả năng lao
động và có thể dẫn tới
cái chết.

Bạo lực gia đình sẽ
làm tan vỡ hạnh phúc
gia đình, mất ổn định,
ảnh hưởng nghiêm
trọng tới các thành
viên khác trong gia
đình, đặc biệt là trẻ
em. Thệt hại về kinh
tế. Ảnh hưởng đến
danh dự, uy tín.

Làm giảm sự đóng
góp của nạn nhân
cho xã hội. Là mầm
mống phát sinh tội
phạm.
Làm tăng áp lực lên
hệ thống y tế và làm
mất ổn định, trật tự
trong xã hội.

Vụ bé gái 8 tuổi bị đánh tử vong: “Dì ghẻ” đối diện khung hình phạt cao nhất
Nguyễn Võ Quỳnh Trang bị khởi tố, điều tra
hai tội "Hành hạ người khác" và Giết người;
Nguyễn Kim Trung Thái bị khởi tố, điều tra
hai tội Hành hạ người khác và Che giấu tội
phạm.

Kết quả của quá trình bạo lực tàn ác:
+ Sử dụng hung khí, điên cuồng đánh đập
cháu trực tiếp vào các vùng trọng yếu trên
cơ thể dẫn tới tử vong
+ Cụ thể: phù phổi cấp, trên cơ thể có
nhiều tổn thương bầm tụ máu, gãy nhiều
xương sườn, khu vực phần đầu cũng có vết
thương, tụ máu, não phù.

Vụ bé gái 3 tuổi bị đóng đinh vào đầu: Từ
'ác' không đủ diễn tả sự tàn độc

Đối tượng Nguyễn Trung Huyên, nhân tình của mẹ cháu bé 3 tuổi bị đóng đinh vào đầu