BIẾN DỊ
Biến dị di truyền
Biến dị tổ hợp
Đột biến
Đột biến gen
Đột biến NST
Đột biến số lượng NST
Đột biến cấu trúc NST
Thường biến
Biến dị không di truyền
THƯỜNG BIẾN
Bài 25
III. Mức phản ứng.
I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
II. Quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
 Trên mặt nước
 Trong không khí
 Mọc trong nước
Lá hình bản dài
Lá hình mác, phiến rộng
Lá hình mác, phiến lá nhỏ
Sự biến đổi lá cây rau mác
Hoa liên hình
Giống hoa đỏ (AA)
Giống hoa trắng
(aa)
VD 2:
Cây hoa đỏ thuần chủng (AA)
200 C
350 C
200 C
350 C
Cây hoa trắng thuần chủng( aa )
( AA )
( AA )
( AA )
( aa )
( aa )
Hạt đem trồng
ở 200 C
Từ các ví dụ và đặc điểm vừa nêu, kết hợp kiến thức trong sách giáo khoa hãy trả lời câu hỏi sau:
- Sự biểu hiện ra kiểu hình của một kiểu gen phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Trong các yếu tố đó, yếu tố nào được xem như không
biến đổi ?
Yếu tố kiểu gen xem như không đổi.
Kiểu gen, môi trường
Cây hoa đỏ thuần chủng (AA)
200 C
350 C
200 C
350 C
Cây hoa trắng thuần chủng( aa )
( AA )
( AA )
( AA )
( aa )
( aa )
Hạt đem trồng
ở 200 C
Vậy thường biến là gì?
Thường biến là những biến đổi về kiểu hình của cùng một kiểu gen phát sinh trong đời sống cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.
? Vậy thường biến có những tính chất gì
Tính chất:
+ Chỉ làm biến đổi kiểu hình không liên quan đến kiểu gen nên không di truyền cho đời sau.
Cây hoa đỏ thuần chủng (AA)
( AA )
( AA )
( AA )
Hạt đem trồng
ở 200 C
Đúng qui trình kĩ thuật
Sai qui trình kĩ thuật
Chú ý: Kích thước của củ
 Trồng đúng quy trình.
 Trồng không đúng quy trình.
 Củ to hơn
 Củ nhỏ hơn
Tính chất:
+ Chỉ làm biến đổi kiểu hình không liên quan đến kiểu gen nên không di truyền cho đời sau.
+ Xuất hiện đồng loạt theo hướng xác định tương ứng với điều kiện sống.

Mùa đông bộ lông: dày, trắng lẫn với tuyết
Mùa hè bộ lông: thưa, vàng hay xámlẫn với màu đất, cát.
Động vật
Thực vật
Mùa xuân cây ra lá, đơm hoa
Mùa đông cây rụng lá
Thường biến là những biến đổi về kiểu hình của cùng một kiểu gen phát sinh trong đời sống cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.
- Đặc điểm: + Xuất hiện đồng loạt theo hướng xác định tương ứng với điều kiện sống.
+ Chỉ làm biến đổi kiểu hình không liên quan đến kiểu gen nên không di truyền cho đời sau.
- Ý nghĩa:
Giúp sinh vật có thể phản ứng linh hoạt trước những điều kiện môi trường sống luôn thay đổi để tồn tại.
Xuất hiện …………, từng cá
thể, không định hướng, với
tần số thấp.
…………….cho đời sau
Đa số …………cho bản thân SV.
Làm biến đổi………………,
từ đó dẫn đến biến đổi kiểu hình.
Xuất hiện…………… theo hướng
xác định, tương ứng với điều kiện
môi trường.
Làm biến đổi ……………., dưới
ảnh hưởng trực tiếp của môi
trường.
PHÂN BIỆT ĐỘT BIẾN VÀ THƯỜNG BIẾN
………, giúp SV thích nghi với
môi trường.

………………...cho đời sau
BD
BH
ADN và NST
riêng lẻ
Di truyền
có hại
kiểu hình
đồng loạt
Không di truyền
Có lợi
II. Quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
Một giống su hào
kiểu gen
Đúng qui trình KT: Củ to
Không đúng qui trình KT: Củ nhỏ
Kiểu hình
Môi trường
- Kiểu hình là kết quả tương tác giữa kiểu gen với môi trường.
Mối quan hệ giữa kiểu gen-môi trường-kiểu hình:
Kiểu gen
Kiểu hình
Môi trường
Ví dụ 1: Giống lúa nếp cẩm ở miền núi hay đồng bằng đều cho hạt gạo bầu tròn và màu đỏ
Ví dụ 2: Lợn Ỉ Nam Định nuôi ở miền Bắc, miền Nam và ở các vườn thú của nhiều nước châu Âu vẫn có màu lông đen
Tính trạng chất lượng
Ví dụ 3: Số hạt lúa trên một bông của một giống lúa phụ thuộc vào điều kiện trồng trọt
Ví dụ 4: Lượng sữa vắt trong một ngày của một giống bò phụ thuộc vào điều kiện chăn nuôi
Tính trạng số lượng
- Có
2 loại tính trạng:
Phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen
(Màu sắc, hình dạng…)
Phụ thuộc chủ yếu vào môi trường
(Cân, đo, đong, đếm…)
III. Mức phản ứng.
Chăm sóc bình thường
(4,5 – 5 tấn/ha/vụ)
Chăm sóc tốt nhất ( gần 8 tấn/ha/vụ)
1. Sự sai khác giữa năng suất bình quân với năng suất tối đa của giống lúa DR2 là do nguyên nhân nào?
2. Giới hạn năng suất của giống lúa DR2 do gen hay do điều kiện chăm sóc qui định?
Do điều kiện chăm sóc
Do kiểu gen
Giống Lúa DR2
- Là giới hạn thường biến của một kiểu gen trước môi trường khác nhau.
- Mức phản ứng do kiểu gen qui định
Trong sản xuất, các yếu tố: giống, kỹ thuật canh tác, năng suất; yếu tố nào là kiểu gen, yếu tố nào là kiểu hình, yếu tố nào là môi trường ?
Kiểu gen
Kiểu hình
Môi trường
Giống
Kĩ thuật
Vận dụng khái niệm mức phản ứng để giải thích mối quan hệ giữa giống, biện pháp kĩ thuật trong việc tăng năng suất cây trồng, vật nuôi như thế nào?
Năng suất (tổng hợp
các tính trạng số lượng)
Giới hạn
năng suất
Năng suất cụ thể trong giới hạn do gen qui định
Giống được xem như kiểu gen, quy định giới hạn năng suất của vật nuôi,cây trồng
Kĩ thuật sản xuất là điều kiện môi trường,quy định năng suất cụ thể của giống trong giới hạn do gen quy định
Năng suất là kiểu hình, là kết quả tác động của cả giống và kĩ thuật
Có giống tốt mà không nuôi trồng đúng kĩ thuật thì điều gì sẽ xảy ra?
Sẽ không phát huy hết khả năng của giống
Khi đã đáp ứng yêu cầu của kĩ thuật sản xuất, muốn vượt giới hạn năng suất của giống cũ thì phải làm sao?
Phải cải tiến giống cũ hoặc tạo giống mới
CỦNG CỐ
Luyện tập
1. Thường biến là những:
A. Biến đổi kiểu hình do ngoại cảnh mà không biến đổi kiểu gen
B. Biến đổi kiểu gen do ngoại cảnh mà không biến đổi kiểu hình.
C. Biến đổi kiểu hình mà không liên quan đến kiểu gen.
D. Biến đổi kiểu hình do biến đổi kiểu gen.
2. Thường biến có ý nghĩa:
A. Là nguồn nguyên liệu quan trọng cho quá trình tiến hóa.
B.Là biểu hiện kiểu hình thích nghi khác nhau của cùng 1 kiểu gen.
C. Thường biến có tính đồng loạt, định hướng và không di truyền được.
3. Điểm khác nhau cơ bản giữa thường biến và đột biến là:
A. Thường biến không do kiểu gen quy định.
B. Thường biến không liên quan đến kiểu gen.
C. Thường biến không di truyền còn đột biến di truyền được.
D. Thường biến có lợi còn đột biến có hại.
D. Giúp sinh vật thích nghi với điều kiện môi trường thay đổi.
A
C
D
Dặn dò về nhà
Học bài, trả lời câu hỏi SGK
Sưu tầm tranh, ảnh về đột biến.
Đọc trước bài 28. Phương pháp nghiên cứu di truyền người
Tạm biệt và hẹn gặp lại