1

Bài thuyết trình về gamma (Y)

2

TIA Y
I. Định nghĩa tia gamma (γ)
- Tia gamma là sóng điện từ năng lượng rất cao , tương tự ánh sáng nhưng
năng lượng cao hơn tia X
- Tia gamma, ký hiệu là (Y) là sóng điện từ có bước sóng rất ngắn (khoảng
10^ -12m đến 10^-16) m)
- Tia gamma (γ) là một loại bức xạ điện từ có bước sóng rất ngắn, được
phát ra từ hạt nhân nguyên tử khi hạt nhân chuyển từ trạng thái kích thích về
trạng thái bền vững.

Một số hình ảnh về tia gamma (Y)

TIA Y
II. Cách tạo tia Y
Tia Y được
tạo ra bằng
cách nào?

5

TIA Y
II. Cách tạo tia Y
1.Nguồn gốc của tia gamma

- Tia gamma có thể được tạo ra từ các
nguồn khác nhau, bao gồm:
1 Phân rã phóng xạ của các hạt nhân không
ổn định: Trong quá trình phân rã, các hạt
nhân phóng xạ gamma để đạt trạng thái ổn
định hơn.
2 Phản ứng hạt nhân: Trong các phản ứng
hạt nhân như phân hạch hay tổng hợp hạt
nhân, tia gamma có thể được phát ra.
3 Mô phỏng trong máy gia tốc hạt: Khi các hạt điện tích được gia
tốc và va chạm với các đích, tia gamma có thể được sinh ra.
4 Vũ trụ: Các hiện tượng thiên văn như sao neutron, thiên hà lỗ đen
và vụ nổ sao supernova đều phát ra bức xạ gamma.

6

TIA Y
II. Cách tạo tia Y
2 Hoạt động

- Xuyên thấu: Tia gamma có khả năng xuyên qua vật chất rất mạnh
do năng lượng cao. Điều này cho phép nó đi xuyên qua các vật liệu
như nhựa, bê tông, và thậm chí là cơ thể người, gây nguy hiểm cho
các mô.
- Gây ion hóa: Khi tia gamma tương tác với các nguyên tử, chúng
có thể loại bỏ electron ra khỏi nguyên tử, tạo thành các ion.
- Phá hủy cấu trúc DNA: Hoạt động ion hóa của tia gamma có thể
phá vỡ các liên kết trong chuỗi xoắn kép của DNA, gây ra lỗi trong
quá trình sao chép và sửa chữa, dẫn đến đột biến gen.
- Hủy hoại tế bào: Do tổn thương DNA, tế bào có thể ngừng phân
chia hoặc chết.
- Tạo ra hạt tích điện: Khi tương tác với vật chất, tia gamma có thể
va chạm với electron và truyền năng lượng cho chúng, tạo ra các hạt
tích điện có thể được phát hiện.

TIA Y

III. Bản chất và tính chất của tia Y
1. Bản chất

- Bản chất của tia gamma là bức xạ điện từ có năng lượng cực cao,
có tần số lớn và bước sóng cực ngắn, giống như ánh sáng nhưng
năng lượng cao hơn nhiều. Tia gamma không mang điện tích, có khả
năng xuyên thấu mạnh mẽ và có thể ion hóa vật chất.

2. Tính chất

- Bản chất: Là bức xạ điện từ, di chuyển giống như ánh sáng.
- Năng lượng: Mang năng lượng cao nhất trong quang phổ điện từ,
có thể đạt hoặc vượt 100 keV.
- Tần số: Rất cao, khoảng (10^20) Hz.
- Bước sóng: Cực ngắn, nhỏ hơn (10^-12) m. 

8

Tia Y đi qua
được hầu
hết các vật
có thể bị
chặn bởi các
vật bị liệu
dày đặc và
có khối
lượng
nguyên tử
cao như chì ,
bê tông hoặc
đất .
9

TIA Y
IV Ứng dụng
1. lợi ích

1 Tia gamma có nhiều ứng dụng quan trọng trong các lĩnh vực khác
nhau nhờ khả năng xuyên qua vật chất và năng lượng cao của chúng.
2 Y học hạt nhân: Tia gamma được sử dụng trong chẩn đoán hình
ảnh y tế như chụp cắt lớp phóng xạ (SPECT) và chụp toàn thân bằng
phóng xạ (PET Scan). Chúng cũng được sử dụng trong xạ trị ung thư.
3 Phân tích vật liệu: Tia gamma giúp nghiên cứu cấu trúc và thành
phần của vật liệu bằng cách phân tích phổ của tia gamma phát xạ
hoặc hấp thụ.
4 Định niên đại: Phương pháp đo tuổi carbon-14 sử dụng tia gamma
để xác định tuổi của các mẫu vật khảo cổ và sinh học.
5 Đo mật độ và kiểm tra khuyết tật: Tia gamma được sử dụng để đo
mật độ và kiểm tra các khuyết tật trong vật liệu xây dựng, kim loại và
đường ống.
10

TIA Y
IV.Ứng dụng
6 Dẫn đường và định vị: Tia gamma từ vệ tinh được sử
dụng trong hệ thống dẫn đường toàn cầu GPS.
7 Nghiên cứu hạt nhân: Các phòng thí nghiệm hạt nhân
sử dụng tia gamma để nghiên cứu cấu trúc và tính chất
của hạt nhân.

11

TIA Y
IV Ứng dụng

2 Tác hại

- Mặc dù có nhiều ứng dụng hữu ích, tia gamma và
bức xạ ion hóa nói chung có thể gây ra các tác hại
đáng kể đối với sức khỏe con người
• Tác hại đối với môi trường:

- Gây ô nhiễm môi trường đất, không khí và nguồn
nước.
- Ảnh hưởng đến hệ sinh thái và các loài sinh vật.
- Gây ra các vấn đề lâu dài về an toàn phóng xạ và
khử nhiễm.
.

12

IV Ứng dụng

TIA Y

* Tác hại đối với con người:

+ Gây tổn thương tế bào và DNA, dẫn đến nguy cơ ung thư và đột biến
gen.
+ Gây bỏng và tổn thương da, mô và cơ quan nội tạng.
+ Ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và sinh sản.
+ Dẫn đến các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa, chảy máu và hội
chứng bức xạ cấp tính.và môi trường nếu không được bảo vệ và xử lý
đúng cách.

13

IV Ứng dụng

* Do tác hại tiềm ẩn của tia gamma, việc đảm bảo an toàn bức xạ là

cực kỳ quan trọng khi làm việc với nguồn phóng xạ và thiết bị liên
quan. Các biện pháp an toàn bao gồm:

- Sử dụng các thiết bị bảo vệ bức xạ: Áo chì, tấm chắn chì, kính bảo vệ
và các thiết bị đo liều phóng xạ.
- Tuân thủ các quy định và giới hạn phơi nhiễm: - - Các cơ quan quản lý
đặt ra giới hạn liều phơi nhiễm cho cá nhân và môi trường làm việc.
- Đào tạo và giáo dục: Nhân viên làm việc với nguồn phóng xạ cần
được đào tạo về an toàn bức xạ và các quy trình xử lý khẩn cấp.
- Bảo quản và xử lý chất thải phóng xạ: Các nguồn phóng xạ và chất
thải phóng xạ phải được bảo quản và xử lý an toàn.
- Giám sát liều phơi nhiễm: Thực hiện giám sát liều phơi nhiễm cá nhân
và môi trường làm việc thường xuyên.
- Lập kế hoạch ứng phó sự cố: Xây dựng kế hoạch ứng phó khẩn cấp
cho các sự cố liên quan đến phóng xạ.

Câu 1 :Chọn ý sai. Tia gamma
A. là sóng điện từ có bước sóng rất ngắn.
B. là chùm hạt phôtôn có năng lượng cao.
C. Không bị lệch trong điện trường.
D.Chỉ được phát ra từ phóng xạ α
Đáp án D
*