Ki?m tra b�i cu :

So sánh tia hồng ngoại với tia tử ngoại về:
Giá trị của bước sóng
Nguồn phát
Tính chất
Công dụng

Tia hồng ngoại có bước sóng trong khoảng từ 0,76m đến vài mm; Tia tử ngoại có bước sóng từ 10 – 9m đến hơn 0,38 m. Vậy liệu có những bức xạ có bước sóng trong khoảng khác hay không?
TRƯỜNG THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU – MỸ THO
Bài giảng điện tử - Vật lý 12 (NC)
TIA X
THUYẾT ĐIỆN TỪ ÁNH SÁNG
THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Bài 41
Giáo viên Nguyễn Văn Tính
NỘI DUNG BÀI HỌC
I) Tia X
Tia X là gì, được tìm ra như thế nào?
Các tính chất và công dụng của tia X
II) Thuyết điện từ của ánh sáng
III) Thang sóng điện từ

TIA X – THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Nguyễn Văn Tính – THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
I. Tia X
1)Vài nét lịch sử

Đọc SGK trang 210, tóm tắt xem Tia X được phát hiện như thế nào?
-Năm 1895, nhà bác học người Đức Rơnghen đã làm thí nghiệm cho dòng tia catốt đập vào một miếng kim loại có nguyên tử lượng lớn (Platin, Vonfram …)

Kết quả:Ông thu được những bức xạ không nhìn thấy, có tính chất xuyên qua thủy tinh, làm phát quang 1 số chất và làm đen phim ảnh. Những bức xạ này được gọi là tia Rơnghen hay tia X.
2) Tia X là gì?
Những bức xạ không nhìn thấy có bước sóng từ 10 – 8m đến 10 – 11m, được gọi là tia Rơnghen hay tia X.
TIA X – THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Nguyễn Văn Tính – THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
I. Tia X
1)Vài nét lịch sử

3) Giới thiệu về ống Rơnghen
Hãy mô tả cấu tạo của ống Rơnghen.
2) Tia X là gì?
Đối catốt
Anốt
Catốt
+
-
Các electron phát ra từ catốt, được tăng tốc trong điện trường mạnh ( có hiệu điện thế khoảng vài vạn vôn), khi đến đập vào đối catốt sẽ gây ra hiện tượng gì?
TIA X – THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Nguyễn Văn Tính – THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
I. Tia X
1)Vài nét lịch sử

3) Giới thiệu về ống Rơnghen
2) Tia X là gì?
Chùm electron phát ra từ catốt, được tăng tốc trong điện trường mạnh, khi bị hãm lại ở đối catốt (đối âm cực) sẽ phát ra tia X
TIA X – THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Nguyễn Văn Tính – THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
I. Tia X
1)Vài nét lịch sử

3) Giới thiệu về ống Rơnghen
4) Tính chất
Hãy đọc mục 1b trang 210, 211 SGK và nêu ra những tính chất chính của Tia X
Những tính chất nổi bật của Tia X:
Tia X có khả năng đâm xuyên
Tia X tác dụng mạnh lên phim ảnh
Tia X làm ion hóa không khí
Tia X có tác dụng làm phát quang nhiều chất
Tia X có thể gây ra hiện tượng quang điện
Tia X có tác dụng sinh lý mạnh: diệt khuẩn, diệt tế bào …
2) Tia X là gì?
TIA X – THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Nguyễn Văn Tính – THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
I. Tia X
1)Vài nét lịch sử

3) Giới thiệu về ống Rơnghen
4) Tính chất
5) Ứng dụng
Ứng dụng trong y học
Tìm những vật lạ trong cơ thể
Phát hiện bệnh bằng chụp X quang
Điều trị ung thư
Tại sao không dùng tia tử ngoại mà phải dùng tia X trong những ứng dụng này?
2) Tia X là gì?
TIA X – THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Nguyễn Văn Tính – THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
I. Tia X
1)Vài nét lịch sử

3) Giới thiệu về ống tia X ( ống Rơnghen)
4) Tính chất
5) Ứng dụng
Ứng dụng trong công nghiệp: Kiểm tra chất lượng các vật đúc, tìm các vết nứt trong vật bằng kim loại
2) Tia X là gì?
Các ứng dụng khác: Kiểm tra hành lý, nghiên cứu cấu trúc của vật rắn
Ánh sáng nhìn thấy, tia hồng ngoại, tia tử ngoại, tia X đều là sóng. Vậy chúng là sóng gì? Có phải là sóng đàn hồi như sóng cơ hay là sóng điện từ như sóng vô tuyến?
Cung cấp thông tin:
Sóng ánh sáng và sóng điện từ có cùng vận tốc khi truyền trong một môi trường ( c = 3.108 m/s trong chân không)
Các vật được kích thích cho phát sáng bằng cách đốt nóng thì cũng phát ra những bức xạ có bước sóng nằm trong vùng sóng vô tuyến
Sóng ánh sáng và sóng điện từ đều lan truyền được trong chân không trong khi sóng đàn hồi thì không
TIA X – THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Nguyễn Văn Tính – THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
I. Tia X
II. Thuyết điện từ về ánh sáng
Theo Mắc – xoen, ánh sáng là sóng điện từ có bước sóng rất ngắn
Mối liên hệ giữa tính chất điện từ và tính chất quang
Lo – ren – xơ còn chứng tỏ đươc hằng số điện môi  phụ thuộc vào tần số f của ánh sáng:  = F(f)  giải thích được sự tán sắc ánh sáng
Hãy nêu tên gọi của các đại lượng trong công thức
TIA X – THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Nguyễn Văn Tính – THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
I. Tia X
II. Thuyết điện từ về ánh sáng
III. Thang sóng điện từ
Xem bảng 41.1 (trang 212) và hình vẽ 41.3 (trang 213), cho biết sóng điện từ được chia thành bao nhiêu vùng? Khoảng bước sóng cũng như cách phát và thu sóng trong các vùng đó.
Các sóng vô tuyến, tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia tử ngoại, tia X, tia gamma đều có cùng bản chất là sóng điện từ, chỉ khác nhau về bước sóng và tần số. Ranh giới giữa các vùng là không rõ rệt
Sóng có bước sóng càng ngắn thì tính đâm xuyên càng mạnh, dễ làm phát quang, dễ làm ion hóa không khí; Trong khi sóng có bước sóng càng dài càng dễ quan sát hiện tượng giao thoa
TIA X – THANG SÓNG ĐiỆN TỪ
Nguyễn Văn Tính – THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
1) Hãy sắp xếp các vùng của thang sóng điện từ theo thứ tự bước sóng tăng dần ( tần số giảm dần)
LUYỆN TẬP
2) Vì sao đối catốt của ống Rơnghen phải làm bằng kim loại chịu được nhiệt độ cao và phải làm nguội bằng một dòng nước?
3) Việc chụp X quang trong y học dựa vào tính chất nào của tia X?
A. Tính đâm xuyên và tác dụng sinh lý
B. Tính đâm xuyên và tác dụng lên phim ảnh
C. Tác dụng sinh lý và tác dụng lên phim ảnh
D. Tác dụng đâm xuyên và tác dụng làm phát quang.

TIA X – THANG SÓNG ĐiỆN TỪ
Nguyễn Văn Tính – THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
LUYỆN TẬP
4) So với tia Rơnghen thì tia tử ngoại không có tính chất nào?
A. Làm ion hóa không khí
B. Khả năng đâm xuyên
C. Tác dụng làm phát quang một số chất
D. Tác dụng lên phim ảnh
HẾT