BÀI 41
TIA X. THUYẾT ĐIỆN TỪ ÁNH SÁNG. THANG SÓNG ĐIỆN TỪ 2022
KÈM VIDEO
Hãy nêu định nghĩa và tính chất tia tử ngoại?
1. Định nghĩa tia tử ngoại:
Tia tử ngoại là bức xạ không nhìn thấy có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của ánh sáng tím
2. Tính chất
- Tác dụng lên phim ảnh
- Kích thích sự phát quang của nhiều chất (Áp dụng trong đèn huỳnh quang)
- Kích thích nhiều phản ứng hoá học
- Tia tử ngoại làm ion hoá không khí và nhiều chất khí khác và gây ra tác dụng quang điện
- Tia tử ngoại có tác dụng sinh học ( huỷ diệt tế bào , diệt khuẩn...)
- Bị nước và thuỷ tinh hấp thụ mạnh nhưng lại truyền qua được thạnh anh.
A. Biến điệu như sóng điện từ cao tần.
B. Bị nước và thủy tinh hấp thụ.
C. Có bản chất là sóng điện từ.
D. Làm phát quang một số chất.
Câu 1: Đặc điểm nào sau đây là đặc điểm chung của tia hồng ngoại và tia tử ngoại?
BÀI CŨ
Câu 2. Tia tử ngoại được phát ra rất mạnh từ nguồn nào sau đây?
Lò sưởi điện.
B. Lò vi sóng.
C. Hồ quang điện.
D. Màn hình vô tuyến.
BÀI CŨ
Câu 3: Tác dụng nổi bật của tia hồng ngoại là:
Tác dụng quang học.
Tác dụng hóa học (làm đen phim ảnh).
Tác dụng quang điện.
Tác dụng nhiệt.
BÀI CŨ
Câu 4. Phát biểu nào sau đây đúng với tia hồng ngoại (HN)?
Tia HN là một trong những bức xạ mà mắt thường có thể nhìn thấy.
B. Tia HN là bức xạ không nhìn thấy có bước sóng lớn hơn bước sóng của ánh sáng đỏ.
C. Tia HN là một trong những bức xạ do các vật có khối lượng nhỏ phát ra.
D. Cả A, B, C đều đúng.
BÀI CŨ
I. PHÁT HIỆN TIA X
Nhà Vật Lí người Đức (1845- 1923)
Đã phát minh ra tia Rơnghen (cũng gọi là tia X). Giải thưởng Nobel 1901
W. C. Rơnghen
I. PHÁT HIỆN TIA X
Mỗi khi một chùm tia catôt – tức một chùm electron có năng lượng lớn – đập vào một vật rắn thì vật đó phát ra tia X
+
Anốt
Đối âm cực
TiaX
-
Catốt
II. CÁCH TẠO TIA X
- Catốt K: bằng kim loại, hình chỏm cầu.
1. Cấu tạo ống Cu – lít - giơ:
Ống thủy tinh chân không gồm: dây nung FF’ bằng vonfam (làm nguồn electron), và hai điện cực.
- Anốt A: bằng kim loại, có khối lượng nguyên tử lớn, điểm nóng chảy cao, và được làm nguội bằng dòng nước khi hoạt động.
II. CÁCH TẠO TIA X
2. Hoạt động:
Đặt hiệu điện thế vài ch?c kilơvôn giữa anôt và catôt, các electron phát xạ ra từ catôt được tăng tốc trong điện trường mạnh đến đập vào đối anơt làm phát ra tia X.
+
Anốt
Đối âm cực
TiaX
Catốt
-
III. BẢN CHẤT VÀ TÍNH CHẤT TIA X
1. B?n ch?t:
Tia X là gì ? Tia X có bản chất và những tính chất gì ?
Tia X (tia Rơnghen) là loại bức xạ không nhìn thấy có bước sóng ngắn hơn bước sóng của tia tử ngoại (từ 10-11m đến 10-8m).
- Trong khoảng 10-11m (Tia X cứng) đến 10-8m (tia X mềm).
- Có sự đồng nhất về bản chất giữa tia X và tia tử ngoại là sóng điện từ, chỉ khác ở chỗ tia X có bước sóng nhỏ hơn tia tử ngoại rất nhiều.
III. BẢN CHẤT VÀ TÍNH CHẤT TIA X
2. Tính ch?t:
a. Tia X có khả năng đâm xuyên. Đi qua được các vật không trong suốt đối với ánh sáng như gỗ, giấy, kim loại ( Kim loại có nguyên tử lượng lớn thì khó qua hơn).
+ Tia X có bước sóng càng ngắn thì khả năng đâm xuyên càng lớn.
b. Làm đen kính ảnh.
c. Làm phát quang một số chất.
d. Làm ion hóa không khí.
e. Có tác dụng sinh lý: Hủy diệt tế bào…Dùng chữa trị ung thư nông.
III. BẢN CHẤT VÀ TÍNH CHẤT TIA X
2. Tính ch?t:
III. BẢN CHẤT VÀ TÍNH CHẤT TIA X
2. Tính ch?t:
III. BẢN CHẤT VÀ TÍNH CHẤT TIA X
2. Tính ch?t:
III. BẢN CHẤT VÀ TÍNH CHẤT TIA X
3. Công dụng:
- Trong y học: chiếu điện, chụp điện, chuẩn đoán, chữa bệnh ung thư, diệt khuẩn…
- Trong công nghiệp: kiểm tra sản phẩm.
- Nghiên cứu cấu trúc vật chất.
- Kiểm tra hành lí khách đi máy bay.
IV. Thuyết điện từ về ánh sáng
Ánh sáng có tính chất sóng tương tự sóng điện từ
ÁNH SÁNG NHÌN THẤY
λ = 0,38 µm đến λ = 0,76 µm
HỒNG NGOẠI
λ =10-3 m đến λ = 10-6 m
(t mt< t<5000C)
SÓNG VÔ TUYẾN
λ > 10- 4m. MÁY PHÁT VÔ TUYẾN
TIA TỬ NGOẠI
λ =10-6 m đến λ = 10-9m
t >20000C
Tia X
λ =10-8 m đến λ = 10-11 m
ống tia X
TIA GAMMA
λ < 10-10m
Phản ứng hạt nhân : phân rã , phóng xạ
Thang sóng điện từ
λ(m)
Thang sóng điện từ :
Các sóng điện từ được sắp xếp theo thứ tự bước sóng (hoặc tần số ) tăng dần hoặc giảm dần

VIDEO: TẤT CẢ NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ TIA X
https://youtu.be/s0QbV-NS7fI
IV. THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
- Sóng vô tuyến, tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia tử ngoại, tia X, tia gamma d?u cĩ chung b?n ch?t l� sĩng di?n t? ch? kh�c nhau v? t?n s? hay bu?c sĩng. ? N�n cung kh�c nhau v? tính ch?t v� t�c d?ng. C�c sĩng n�y t?o th�nh m?t ph? li�n t?c g?i l� thang sĩng di?n t?.
Các bước sóng dài dễ quan sát hiện tượng giao thoa.
Các bước sóng ngắn có khả năng đâm xuyên mạnh, gây ion hóa không khí…
Tia gamma, tia X, tia tử ngoại, ánh sáng thấy được, tia hồng ngoại và các sóng vô tuyến giống nhau và khác nhau như thế nào ?
Câu 1. Tia X là
A. dòng hạt mang điện tích. B. sóng điện từ có bước sóng rất ngắn
C. sóng điện từ có bước sóng dài. D. Bức xạ nhìn thấy được.



B. sóng điện từ có bước sóng rất ngắn.
TRẮC NGHIỆM
Câu 2. Tính chất nào sau đây không là tính chất chung của tia X và tia tử ngoại ?
A. có khả năng đâm xuyên.
B. làm ion hóa chất khí.
C. làm phát quang một số chất.
D. có tác dụng lên kính ảnh.



A. có khả năng đâm xuyên.
TRẮC NGHIỆM
Câu 3. Sắp xếp Đúng thứ tự của các tia theo sự giảm dần của bước sóng trên thang sóng điện từ
A. Tia hồng ngọai , ánh sáng nhìn thấy , tia X, tia tử ngoại.
B. Tia tử ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia X, tia hồng ngoại.
C. Tia tử ngoại , tia hồng ngoại , ánh sáng nhìn thấy , tia X.
D. Tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia tử ngoại, tia X.



D. Tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia tử ngoại, tia X.
TRẮC NGHIỆM