Bài 3:

GIÁO DỤC CÔNG DÂN 9

TÍCH CỰC THAM GIA
CÁC HOẠT ĐỘNG CỘNG ĐỒNG
Giáo viên: Đỗ Thị Hồng Đào

MỤC TIÊU BÀI HỌC
01

Hiểu được thế nào là hoạt động
cộng đồng; nêu được một số hoạt 
động cộng đồng.

04
Tham gia tích cực, tự giác
các hoạt động chung của
cộng đồng phù  hợp với lứa
tuổi do lớp, trường, địa
phương tổ chức. 

02

03

Giải thích được sự cần thiết
phải tham gia các hoạt động
cộng đồng.

Nhận biết được trách nhiệm
của học sinh trong việc tham
gia vào các  hoạt động cộng
đồng. 

05

Phê phán biểu hiện thờ ơ,
thiếu trách nhiệm với các
hoạt động cộng đồng.

Hoạt động 1

KHỞI ĐỘNG

Em hãy cùng hát và vỗ tay đều theo nhịp của giai điệu ca khúc “Mùa hè xanh”:
https://www.youtube.com/watch?v=LJOQI4D-SsE

Em hãy kể lại tên những hoạt động, việc làm mà em và mọi người
đã tham gia để giúp đỡ người khác.

Ủng hộ đồng bào
vùng bão, lũ.

Ra quân bảo vệ môi
trường.

Viếng nghĩa trang liệt sĩ.

Hiến máu tình nguyện.

Vệ sinh đường phố.

Kế hoạch nhỏ.

Hoạt động 2

KHÁM PHÁ

Nhiệm vụ 1: Em hãy đọc thông tin trong SGK
tr.16-17 và thực hiện yêu cầu.

Nhiệm vụ 1: Em hãy đọc thông tin trong SGK
tr.16-17 và thực hiện yêu cầu.

Em hãy xác định mục đích,
kết quả và ý nghĩa của các
hoạt động được đề cập
trong thông tin này.

Em hãy chỉ ra những
đối tượng có thể tham
gia hoạt động cộng
đồng.

- Mục đích: Phát huy vai trò sức trẻ cùng  chung tay tham gia hoạt
động thiện nguyện, mang lại lợi ích cho cộng đồng, tập thể ; đóng góp
tích cực vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội
chủ nghĩa..
- Kết quả: Sau 30 năm thực hiện các chương trình, chiến dịch tình
nguyện hè, đã thực hiện 31.000 công trình thanh niên; xây, sửa chữa
7.720 nhà tình nghĩa, nhà tình thương, nhà tình bạn; bê tông hoá, nâng
cấp, sửa chữa 870 km đường nông thôn; xây dựng, sửa chữa 500 cầu
nông thôn; lắp đặt hệ thống chiếu sáng 270 tuyến đường nông thôn,
tuyến hẻm với tổng chiều dài 200 km; trồng 650 nghìn cây xanh, ...
không chỉ Thành phố Hồ Chí Minh mà còn ở nhiều tỉnh, thành phố trên
cả nước và nước bạn Lào.

- Ý nghĩa:
+ Cổ vũ, khơi dậy tinh thần tương thân tương ái, tính xung kích, tình
nguyện của thanh niên Việt Nam;
+ Các hoạt động tình nguyện này là môi trường để thanh niên cống hiến,
trưởng thành và phát huy trách nhiệm của tuổi trẻ với cộng đồng và xã
hội, củng cố niềm tin, rèn luyện ý chí, nghị lực và xây dựng quan điểm
sống tích cực cho thanh niên.
- Đối tượng tham gia: cá nhân, tập thể, các tổ chức, đoàn thể,…

Hãy trình bày cách hiểu của em về
hoạt động cộng đồng và giải thích
vì sao phải tham gia hoạt động
cộng đồng?

I. KHÁI NIỆM.
- Hoạt động cộng đồng là những hoạt động được tổ chức trong nhà
trường, xã hội bởi các cá nhân, tập thể, tổ chức và mang lại lợi ích
chung cho cộng đồng.
II. Ý NGHĨA:
- Chúng ta cần tích cực tham gia hoạt động cộng đồng, vì:
+ Tham gia hoạt động cộng đồng giúp mỗi cá nhân được rèn luyện về
kĩ năng sống, sự trưởng thành và tinh thần trách nhiệm, đóng góp công
sức, trí tuệ của mình vào công việc chung của xã hội.
+ Góp phần tạo dựng mối quan hệ đoàn kết, nhân ái, cùng chung tay
xây dựng đất nước giàu mạnh.

Nhiệm vụ 2: Em hãy quan sát hình ảnh, đọc các trường hợp
trong SGK tr.17-18 và trả lời câu hỏi.
Từ các hình ảnh này, em hãy
cho biết ở trường, lớp, địa
phương của em đã tổ chức
những hoạt động nào. Em đã
tham gia những hoạt động nào?
Những việc nào mà em cảm
thấy hài lòng và chưa hài lòng
về tinh thần, thái độ của mọi
người khi tham gia những hoạt
động cộng đồng?

Hãy kể tên một số hoạt động cộng
đồng mà em biết hoặc đã tham gia?
III. BIỂU HIỆN:

1. Hoạt động từ thiện: quyên góp quần áo, tiền, sách vở giúp đỡ
người nghèo, trẻ em mồ côi, người gặp thiên tai.
2. Hoạt động tình nguyện: tham gia “Mùa hè xanh”, “Hiến máu
nhân đạo”, “Chủ nhật xanh”, “Tết vì người nghèo”,…
3. Hoạt động bảo vệ môi trường: trồng cây xanh, thu gom rác,
phân loại rác thải, tuyên truyền chống ô nhiễm môi trường.
4. Hoạt động đền ơn đáp nghĩa: thăm hỏi, giúp đỡ gia đình
thương binh liệt sĩ, chăm sóc Mẹ Việt Nam anh hùng.
5. Hoạt động tuyên truyền, giáo dục: phổ biến pháp luật, vận
động người dân sống văn minh, phòng chống tệ nạn xã hội.
6. Hoạt động hiến máu, cứu trợ khẩn cấp khi có thiên tai, dịch
bệnh.
7. Các phong trào do trường, đoàn thể tổ chức: như “Kế hoạch

Trường hợp 1
Bà H là thành viên của Hội
Khuyến học, Hội Người cao tuổi
và rất tích cực tham gia các hoạt
động tại địa phương. Thấy bà
dành thời gian quá nhiều cho
hoạt động cộng đồng, con cháu
bà có ý khuyên can. Một số người
hàng xóm không muốn tham gia
các hoạt động cộng đồng cho
rằng, bà đã lớn tuổi, nên dành
thời gian để nghỉ ngơi, chăm lo
cho bản thân và gia đình.

Em suy nghĩ như thế nào về
hành vi, việc làm của nhân vật
trong trường hợp 1?

Bà H là tấm gương sáng về lòng
nhân ái, tuy lớn tuổi nhưng bà vẫn
chọn niềm vui là dành thời gian để
tham gia vào các hoạt động cộng
đồng của địa phương.

Em suy nghĩ như thế
nào về hành vi, việc
làm của các nhân vật
trong trường hợp 2 và
đưa ra lời khuyên nào?
Trường hợp 2

Bạn N, bạn T, bạn H là nhóm bạn chơi thân
với nhau, học tốt và chăm chỉ luyện tập thể
thao. Tuy nhiên, cả ba bạn đều rất ngại tham
gia hoạt động cộng đồng và luôn tìm lí do để
không tham gia các hoạt động vì cộng đồng
do trường, lớp và địa phương tổ chức.
Bạn N, bạn T và bạn H chưa thể hiện được
tinh thần trách nhiệm, sự chia sẻ cùng với
cộng đồng và mọi người xung quanh. Lời
khuyên dành cho các bạn là nên sắp xếp thời
gian để có thể cân đối cả việc học, rèn luyện
thể thao và tham gia hoạt động cộng đồng,
nhằm phát triển bản thân một cách toàn diện.

Khi tham gia các hoạt động cộng đồng
bản thân cần có tinh thần, thái độ như
thế nào?
IV. NHIỆM VỤ CỦA HỌC SINH:

1. Tham gia đầy đủ, tự nguyện các phong trào, hoạt động do địa phương,
trường học hoặc đoàn thể tổ chức (như dọn vệ sinh, trồng cây, hiến máu,
quyên góp ủng hộ người khó khăn,…).
2. Đóng góp công sức, thời gian, hoặc vật chất để cùng xây dựng cộng đồng
văn minh, đoàn kết, nghĩa tình.
3. Chủ động tuyên truyền, vận động người khác cùng tham gia các hoạt
động vì lợi ích chung.
4. Giữ gìn trật tự, an toàn, vệ sinh môi trường ở nơi sinh sống và học tập.
5. Tham gia các hoạt động tình nguyện, giúp đỡ người già, trẻ em, người
khuyết tật, hộ nghèo,…
6. Có tinh thần trách nhiệm, hoàn thành tốt phần việc được giao trong các
hoạt động tập thể.
7. Ứng xử thân thiện, hợp tác với mọi người, góp phần tạo bầu không khí
đoàn kết trong cộng đồng.

Nhiệm vụ 3: Em hãy lựa chọn một hoạt
động cộng đồng phù hợp với bản thân để
xây dựng kế hoạch tham gia hoạt động đó.
Gợi ý: – Cần lựa chọn hoạt động vừa sức,
thường xuyên được tổ chức tại địa phương
hoặc trường, lớp.
– Xác định rõ những việc làm phù hợp với khả
năng của bản thân.
– Tham khảo mẫu kế hoạch trong SGK tr.19.

TỔNG KẾT
Hoạt động cộng đồng là những hoạt động được tổ chức trong nhà trường, xã
hội bởi các cá nhân, tập thể, tổ chức và mang lại lợi ích chung cho cộng đồng
như: Phong trào kế hoạch nhỏ; Nụ cười hồng; Đền ơn đáp nghĩa; Hiến máu
nhân đạo; Bảo vệ môi trường; Mùa hè xanh; Kì nghỉ hồng;...
Tham gia hoạt động cộng đồng có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp mỗi cá nhân
được rèn luyện về kĩ năng sống, sự trưởng thành và tinh thần trách nhiệm, đóng
góp công sức, trí tuệ của mình vào công việc chung của xã hội. Từ đó, góp
phần tạo dựng mối quan hệ đoàn kết, nhân ái, cùng chung tay xây dựng đất
nước giàu mạnh.
Học sinh cần nâng cao ý thức trách nhiệm, tích cực, tự giác tham gia vào các
hoạt động chung của cộng đồng phù hợp với lứa tuổi do lớp, trường, địa
phương tổ chức. Đồng thời, cần phê phán biểu hiện thờ ơ, thiếu trách nhiệm
với các hoạt động cộng đồng.

Hoạt động 3

LUYỆN TẬP

Nhiệm vụ 1: Em hãy xác định tên và ý nghĩa của hoạt động trong
mỗi hình ảnh trong SGK tr.20

1. Xây nhà tình thương, thể
hiện lòng nhân ái, giúp đỡ
người khó khăn.

2.Tiếp sức đến trường, giúp đỡ
học sinh khó khăn, phát huy
truyền thống nhân ái và hiếu học.

3. Chăm sóc nghĩa trang liệt
sĩ, thể hiện truyền thống về
lòng biết ơn, uống nước nhớ
nguồn của dân tộc ta.

4. Chương trình “Đổi rác lấy cây
xanh”, giáo dục HS có ý thức
bảo vệ môi trường, không xả rác
và trồng nhiều cây xanh.

Nhiệm vụ 2:
Từ câu hát “Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta mà cần
hỏi ta đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay” trong ca khúc
“Khát vọng tuổi trẻ” của nhạc sĩ Vũ Hoàng, em hãy
viết bài thuyết trình về tinh thần cống hiến của tuổi
trẻ và phê phán những biểu hiện thờ ơ, thiếu trách
nhiệm trong các hoạt động cộng đồng.
https://youtu.be/64b8VdKog4g?si=KBo1iWyuFKesAsgd

“Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta mà cần hỏi ta đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay”
- lời ca đó vẫn luôn vang vọng như một lời nhắc nhở mỗi chúng ta hãy sống trách
nhiệm với cộng đồng và xã hội.
Xã hội hiện đại khiến cho con người trở nên vì chính mình nhiều hơn mà bỏ qua ý
thức cộng đồng. Vậy ý thức cộng đồng phải hiểu chính xác là gì? Trước tiên, chúng ta
phải hiểu được khái niệm ý thức. Ý thức vốn là một phạm trù triết học khá trừu tượng
và khó hiểu. Nhưng hiểu một cách đơn giản, ý thức là sự nhận thức trực tiếp, tức thời
về hoạt động tâm lý của bản thân; sự nhận thức rõ ràng về việc mình đang làm, đang
nghĩ. Có hai loại ý thức là ý thức cá nhân và ý thức cộng đồng. Ý thức cá nhân thiên
về những suy nghĩ của riêng từng người, phân biệt giữa người này với người khác.
Còn ý thức cộng đồng là phần nhận thức về các giá trị chung, theo chuẩn mực đạo
đức, mà mọi người có trách nhiệm tuân thủ, hướng đến một xã hội văn minh tốt đẹp.
Ý thức cộng đồng chính là thước đo đánh giá đạo đức, phẩm chất của một con người.
Người có ý thức cộng đồng cao sẽ gây được thiện cảm cho những người xung quanh
thông qua những hành động đẹp, từ đó có được lòng tin và niềm yêu thương của mọi
người.

Một người sống có ích cần có những biểu hiện qua hành động cụ thể. Đầu
tiên, người đó cần biết tuân thủ những quy định của các cơ quan tổ chức hay hiến
pháp pháp luật của nhà nước thì họ đang ý thức được trách nhiệm với cộng đồng
mình đang sống. Với những người xung quanh, chúng ta cần có sự tôn trọng và
yêu thương chân thành. Với môi trường tự nhiên cũng cần phải có trách nhiệm
bảo vệ và giữ gìn. Tất cả những hành động và việc làm của người có ý thức đều
sẽ hướng đến lợi ích chung của cả cộng đồng.
Hiện nay, có một thực trạng đáng buồn là nhiều người sống không có trách
nhiệm với cộng đồng. Nhiều hành vi như buôn bán động vật hoang dã hay buôn
bán trẻ em và phụ nữ. Đến việc phá hoại rừng, xả thải ra các con sông khiến môi
trường bị ô nhiễm. Hay hành vi của nhóm nam thanh niên chưa đủ mười tám tuổi
ở Hà Nội tổ chức đua xe máy. Những việc làm trên đã làm ảnh hưởng nghiêm
trọng đến quyền con người, môi trường sống tự nhiên và an toàn giao thông. Đó
chỉ là một trong số ít những việc làm thiếu ý thức mà thôi. Nhưng bên cạnh đó
cũng có vô số những hành động đẹp.

Chắc hẳn chúng ta không thể quên được hình ảnh các chiến sĩ bộ đội phải
lập trại ngủ ngoài rừng để canh phòng biên giới trong những ngày dịch bệnh
Covid - 19 đang diễn biến phức tạp. Hay hình ảnh sinh hoạt hàng ngày của
nhiều người trong khu cách ly được đăng tải trên mạng với thông điệp: “Cách
ly không đáng sợ như chúng ta vẫn nghĩ”, với hy vọng người dân hãy tự giác
cách ly khi cần thiết. Đó chính là tinh thần một người vì mọi người, thể hiện ý
thức cộng đồng cao.
Đối với một học sinh cuối cấp như tôi, trách nhiệm lớn nhất lúc này phải
làm là cố gắng học tập thật tốt để hoàn thành xuất sắc kì thi sắp tới. Cũng như
tích cực tham gia các hoạt động chung có ý nghĩa với cộng đồng. Tôi hy vọng
rằng trong tương lai mình sẽ trở thành một người có ích cho xã hội.
Quả thật, đúng như lời bài hát “Để gió cuốn đi”, mỗi người cần có một tấm
lòng rộng mở, sống có ý thức và trách nhiệm hơn với xã hội. Chỉ như vậy,
bản thân mới trở nên tốt đẹp và hạnh phúc hơn.

Nhiệm vụ 3: Dựa vào kế hoạch tham gia hoạt động
cộng đồng của bản thân, em hãy xác định các đối
tượng có thể tham gia và vận động họ cùng thực hiện.

Tham khảo: Kế hoạch thiện nguyện “Hướng tới đồng bào vùng bị bão
lũ do thiên tai”
- Tên hoạt động: “Hướng tới đồng bào vùng bị bão lũ do thiên tai”
- Mục đích:
+ Giúp đỡ đồng bào có hoàn cảnh khó khăn ở vùng bị bão lũ.
+ Phát huy truyền thống “tương thân tương ái”, “lá lành đùm lá rách”
của dân tộc.
+ Góp phần giáo dục lòng nhân ái cho các bạn học sinh.
- Nội dung, hình thức: vận động giáo viên, học sinh, người dân quyên
góp các sản phẩm như:
+ Quần áo cũ không dùng nhưng lành, sạch, vẫn sử dụng được, đặc biệt
là quần áo ấm cho trẻ em.
+ Nhu yếu phẩm sinh hoạt hằng ngày.
+ Đồ dùng sinh hoạt hoặc đồ dùng học tập.

- Đối tượng tham gia:
+ Giáo viên, học sinh thuộc trường THCS Vũng Liêm
+ Người dân sinh sống trên địa bàn xã Trung Thành.
- Thời gian, địa điểm:
Thời gian:
+ Thời gian phát động: 15/10/2025
+ Thời gian nhận đồ quyên góp: từ 16/10/2025 đến 25/10/2025
+ Thời gian tổ chức hoạt động thiện nguyện (dự kiến): 27/10/2025 (gửi)
Địa điểm:
+ Địa điểm nhận sản phẩm quyên góp: phòng Đoàn đội của trường
THCS Vũng Liêm.
+ Địa điểm tổ chức trao quà thiện nguyện: Gửi đến đồng bào Thái
Nguyên.

- Phân công nhiệm vụ:
Người phụ trách
Ban giám hiệu

Nhiệm vụ
- Phổ biến các thông tin về chương trình thiện nguyện cho các lớp.
- Tiếp nhận, thống kê và lập danh sách các sản phẩm quyên góp (từ
các lớp gửi về)
- Xây dựng kế hoạch chi tiết cho chuyến đi thiện nguyện (ví dụ:
liên hệ chính quyền địa phương; thuê xe,….)

Ban Đoàn đội (cô - Phổ biến thông tin về chương trình thiện nguyện tới các chi đội
TPT)
trong trường.
- Tiếp nhận, thống kê và lập danh sách các sản phẩm quyên góp (từ
các chi đội gửi về)
Cá nhân mỗi giáo - Tuyên truyền, phổ biến về chương trình thiện nguyện đến người
viên, học sinh.
thân, bạn bè.
- Tích cực tham gia và vận động người thân, bạn bè tham gia
chương trình thiện nguyện…

- Dự kiến kết quả đạt được:
+ Trao được nhiều suất quà cho các bạn nhỏ có hoàn cảnh
khó khăn
+ HS được giáo dục, bồi dưỡng về tinh thần nhân ái.

Hoạt động 4

VẬN DỤNG

Nhiệm vụ
Em hãy thực hiện kế hoạch tham gia hoạt động
cộng đồng của bản thân đã được xây dựng
trong hoạt động khám phá và báo cáo kết quả
thực hiện (thông qua đoạn phim ngắn hoặc
hình ảnh, bài thu hoạch,...).

TẠM BIỆT VÀ HẸN GẶP LẠI CÁC EM
Ở BÀI HỌC TIẾP THEO.