Em hãy đọc những câu thơ, bài thơ/ bài hát về bà? Nêu cảm nghĩ về bà của em?
Những bài thơ/ bài hát về bà:
- Bà ơi bà; Bà còng...
- Bài thơ Bếp lửa - Bằng Việt
- Viết cho bà ngoại - Trương Nam Chi;....
Tiếng Gà Trưa
GV: Hoàng Thị Mỹ Lệ
Trường : THCS Quảng Phương
Xuân Quỳnh

Tiết 49,50:
Tiếng Gà Trưa
Xuân Quỳnh
I. Đọc-Tìm hiểu chung
1. Tác giả- Tác phẩm:
- Xuân Quỳnh (1942 – 1988) quê ở làng La Khê, ven thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây.
- Là nhà thơ nữ xuất sắc trong nền thơ hiện đại Việt Nam.
XUÂN QUỲNH ( 1942 – 1988 )
Gia đình nhà thơ Xuân Quỳnh
Tác phẩm:
Trích từ tập thơ “Hoa dọc chiến hào” (1968)
Được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ.
Các tác phẩm khác của Xuân Quỳnh
Tiết 49,50:
Tiếng Gà Trưa
Xuân Quỳnh
I.Đọc-Tìm hiểu chung
1. Tác giả - Tác phẩm:
2. Đọc -Từ khó
*Cách đọc:
- Giọng đọc : Vui, hồ hởi, phân biệt lời mắng yêu của bà với lời kể, tả trữ tình của nhà thơ - trong vai anh bộ đội đang nhớ nhà, nhớ bà, nhớ quê.
- Nhịp : 3/2, 2/3, 1/2/2; Nhấn mạnh vào các từ ngữ, câu thơ được lặp lại trong bài
Tiếng gà trưa

Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục...cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ

Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng

Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt.
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt !
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng

Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
-Gà mái mơ: Gà mái lông màu hoa mơ- vàng nhạt xen lẫn đốm trắng.
Chắt chiu: Dành dụm, tiết kiệm từng chút và kiên trì.
Gà toi: Gà dây, chết vì các bệnh, các dịch khác nhau.
Lang mặt: Da mặt có những đám trắng loang lổ do bệnh lang ben (bệnh ngoài da, do một thứ nấm gây ra). Trong dân gian lưu truyền quan niệm cho rằng nhìn gà đẻ sẽ bị lang mặt.
- Sương muối : Sương đông thành những hạt bang trắng xóa phủ trên mặt đất và cây cỏ, trông như muối, chỉ xuất hiện khi thời tiết rất lạnh, có hại đối với cây cối và loài vật.
- Chéo go: Vải dày, trên mặt vải có những đường dệt chéo song song với nhau theo bề ngang khổ vải.
- Trúc bâu: Vải trắng dày dệt bằng sợi bông thông thường




Từ khó
Sương muối
Lang mặt
Em có nhận xét gì về thể thơ của bài thơ này? (Chú ý: Vần thơ, số tiếng trong câu, số câu trong khổ?)
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục ... cục tác cục ta
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Gồm 7 câu mỗi câu 5 tiếng
Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
------
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Gồm 4
câu
3 tiếng
Gồm 6 câu mỗi câu 5 tiếng
Tiết 49,50:
Tiếng Gà Trưa
Xuân Quỳnh
I. Đọc-Tìm hiểu chung
1. Tác giả - Tác phẩm:
2. Đọc -Từ khó
3. Thể thơ : 5 chữ (Biến đổi linh hoạt)
4. Bố cục:
Phần 1: (khổ thơ đầu): Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê.

Phần 2: (năm khổ thơ tiếp): Những kỉ nhiệm tuổi thơ được tiếng gà trưa khơi dậy
Phần 3: (hai khổ thơ cuối): Những suy tư về tiếng gà trưa
3 phần
5. Phương thức biểu đạt
Em hãy cho biết : Mạch cảm xúc của bài thơ diễn biến như thế nào?
Kí ức tuổi thơ :ổ trứng hồng,gà mái mơ,mái vàng,tiếng bà mắng ,…
Suy ngẫm về hiện tại: về tổ quốc ,xóm làng, về bà ,ổ trứng hồng.
Hành quân -> nghe tiếng gà nhảy ổ-> nhớ về kí ức tuổi thơ
Tiết 49,50:
Tiếng Gà Trưa
Xuân Quỳnh
I. Đọc-Tìm hiểu chung
1. Tác giả - Tác phẩm:
2. Đọc -Từ khó
3. Thể thơ : 5 chữ (Biến đổi linh hoạt)
4. Bố cục:
3 phần
5. Phương thức biểu đạt
II. Tìm hiểu văn bản
1. Khổ thơ đầu (Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê)
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục … cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Âm thanh gì đã khơi nguồn cảm xúc cho bài thơ ? Âm thanh đó được bắt gặp trong hoàn cảnh nào và đã đem đến những cảm nhận gì cho người chiến sĩ?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục … cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Vì sao trong muôn vàn âm thanh, người chiến sĩ lại chú ý đến âm thanh của tiếng gà trưa
+ Buổi trưa yên tĩnh, tiếng gµ nhảy ổ làm khuấy động không gian, khiến mọi người chú ý.
+ Tiếng gà là âm thanh quen thuộc của làng quê, gắn với tuổi thơ tác giả đánh thức những kỉ niệm tuổi thơ, đưa người chiến sÜ sống lại những năm tháng hồn nhiên, tươi đẹp nhất của đời người.
+ Tiếng gà nhảy ổ, cho trứng hồng dự báo điều tốt lành, tạo niềm vui cho người nông dân cần cù chắt chiu.
+ Tiếng gà gợi sự thanh bình
Chế Lan Viên viết:
Nhớ biển miền Trung tiếng sóng đùa
Nhớ nhà cha mẹ, cảnh trường xưa
Nhớ chao ôi nhớ!  Trời xanh thế!
Gà lại dồn thêm tiếng gáy trưa!  
Lưu Trọng Lư cảm nhận:
Mỗi lần nắng mới hắt bên sông
Xao xác gà trưa gáy não nùng.
Trần Đăng Khoa viết:
Tiếng gà
Giục quả na
Mở mắt
Tròn xoe
Giục hàng tre
Đâm măng
Nhọn hoắt

Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Đoạn thơ đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì ?Tác dụng của nó?
 Nhấn mạnh cảm xúc của người chiến sĩ. Kéo kí ức về với hiện tại
Ẩn dụ ( chuyển đổi cảm giác), điệp ngữ
Tiết 49,50:
Tiếng Gà Trưa
Xuân Quỳnh
I. Đọc-Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Khổ thơ đầu (Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê)
=> Tiếng gà trưa gợi nhớ hình ảnh trong kỉ niệm tuổi thơ không thể nào quên của người chiến sĩ.
=> Thể hiện tình làng quê thắm thiết, sâu nặng .
2. Năm khổ thơ tiếp: (Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ)
HƯỚNG DẪN HỌC SINH HỌC BÀI Ở NHÀ
- Học thuộc lòng khổ đầu bài thơ.
- Chuẩn bị tiếp phần 2,3: Những kỷ niệm của tuổi thơ và tình bà cháu; Cảm nghĩ về tiếng gà trưa.
- Giá trị nghê thuật, nội dung của tác phẩm.
Con gà mái mơ – khắp mình hoa đốm trắng
Con gà mái vàng – lông óng như màu nắng
Tiếng bà vẫn mắng – gà đẻ mà mày nhìn…
Khi gió mùa đông tới – bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối – để cuối năm bán gà …
Tiếng gà đã đánh thức kí ức tuổi thơ với những hình ảnh và kỉ niệm gì ? Hình ảnh và kỉ niệm nào in đậm trong tâm trí người chiến sĩ nhất ? Tại sao?
Hình ảnh người bà hiện lên như thế nào?
Những lời mắng yêu của bà => tình cảm sâu nặng, chân thành, tuy giản dị, nhưng lại vô cùng sâu sắc, ý nghĩa
Cách bà chăm chút quả trứng :
+ Ổ rơm hồng những trứng
+ Tay bà khum soi trứng
+ Dành từng quả chắt chiu

=> Là người tần tảo, chắt chiu, yêu thương ,lo lắng cho cháu
Hình ảnh người người cháu ?
Nghe bà mắng: Gà đẻ nhìn  lang mặt
Lòng dại thơ lo lắng
= > Ngây thơ, đáng yêu và luôn gắn bó với bà, biết ơn bà.
Tuổi thơ của người chiến sĩ gắn liền với niềm vui, trong trẻo, đầy tình yêu thương ở gia đình, làng quê.
- Tình bà cháu ấm áp, sâu nặng
Tiết 49,50:
Tiếng Gà Trưa
Xuân Quỳnh
I. Đọc-Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Khổ thơ đầu (Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê)
2. Năm khổ thơ tiếp: (Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ)
Tuổi thơ của người chiến sĩ gắn liền với niềm vui, trong trẻo, đầy tình yêu thương ở gia đình, làng quê.
- Tình bà cháu ấm áp, sâu nặng
3. Hai khổ thơ cuối (Những suy nghĩ về tiếng gà trưa)

3. Những suy nghĩ của người cháu.
a. Suy tư về hạnh phúc.
- Mơ ước tuổi thơ đi vào giấc ngủ:
“ Giấc ngủ hồng sắc trứng”
-> Mơ được hạnh phúc, ấm no một mơ ước nhỏ bé, giản dị của trẻ em thời chiến.
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng

Em hiểu như thế nào về khổ thơ này?
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.

-> Mơ được hạnh phúc, ấm no một mơ ước nhỏ bé, giản dị của trẻ em thời chiến.
Nhận xét tình cảm của cháu với bà và với đất nước quê hương qua khổ thơ cuối?
Tình cảm gia đình đã hoà quyện với tình yêu đất nước trong trái tim người lính
* Tiếng gà giục giã người chiến sĩ nhận thức trách nhiệm của người cầm súng:
-> Khẳng định niềm tin chân thật và chắc chắn của con người : Vì mục đích chiến đấu hết sức cao cả( Vì tổ quốc) cả nhưng cũng hết sức bình dị( tiếng gà, ổ trúng hồng).
Tiết 49,50:
Tiếng Gà Trưa
Xuân Quỳnh
I. Đọc-Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Khổ thơ đầu (Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê)
2. Năm khổ thơ tiếp: (Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ)
3. Hai khổ thơ cuối (Những suy nghĩ về tiếng gà trưa)

Tình cảm yêu thương, thiêng liêng, quý giá, kính trọng và biết ơn về những hi sinh to lớn của người bà kính yêu.
Tình yêu quê hương, đất nước rộng lớn, sâu sắc, cao cả.
IV. Tổng kết:
2.Nội dung
- Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu. Tình cảm gia đình đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước.
1.Nghệ thuật
- Thể thơ 5 tiếng
- Biểu cảm qua tự sự, miêu tả.
- Điệp ngữ, đảo ngữ, so sánh, tính từ, động từ...
- Hiện tại, quá khứ, hiện tại.
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
:
Nắm lại nội dung và nghệ thuật bài thơ.
Đọc thuộc lòng và diễn cảm toàn bài thơ
Làm bài tập 2 SGK/151.
Viết 1 đoạn văn phát biểu cảm nghĩ của em sau khi học xong bài thơ.
Một thứ quà của lúa non: Cốm
Tìm hiểu tác giả, tác phẩm.
Tìm hiểu nội dung vă bản
+ Từ hương thơm của lúa non gợi nhớ đến cốm và sự hình thành của cốm.
+ Giá trị của cốm.
+ Ý nghĩa sâu xa trong việc hưởng thụ.
- Hiểu được khái niệm tùy bút, nét hay riêng của Thạch Lam để tạo lập văn bản này.