Một người bị mất máu liên tục sẽ
yếu dần và nguy hiểm đến tính
mạng. Máu có vai trò gì đối với cơ
thể? Máu lưu thông trong cơ thể
như thế nào và tim có vai trò gì
trong quá trình đó?

Máu vận chuyển khí oxy và chất dinh
dưỡng đi nuôi tất cả các tế bào của cơ
thể, đồng thời nhận lại carbon dioxide và
chất thải để đưa ra ngoài môi trường qua
hệ hô hấp và hệ bài tiết.Máu lưu thông
trong các mạch máu của cơ thể. Tim có
vai trò co bóp tạo lực đẩy máu đi nuôi cơ
thể và lực hút máu trở về tim.

Tiết 103

Bài 33: MÁU VÀ HỆ TUẦN HOÀN CỦA CƠ
THỂ NGƯỜI

I. Máu
1. Các thành phần của máu
Quan sát
hình 33.1
thảo luận
nhóm
hoàn
thành
phiếu học

1. Xác định tên và chức năng các
thành phần của máu được đánh
số trong Hình 33.1.
2. Điều gì sẽ xảy ra với cơ thể
chúng ta nếu thiếu một trong các
thành phần của máu?

Tên thành phần của
máu
* Tế
bào
máu
45%
thể tích
máu

- Tiểu cầu
- Hồng Cầu

- Bạch cầu

* Huyết tương
55% thể tích máu

Chức năng
Tham gia vào quá trình đông máu
Vận chuyển oxy gen và cacbon dioxit

Tham gia vào miễn dịch
Tạo môi trường lỏng cho các tế bào
máu di chuyển dễ dàng: là nơi dự trữ
chất dinh dưỡng, hóc môn, protein...
Và cả các chất dư thừa, cặn bã

Máu là phần dịch lỏng trong cơ thể,
gồm:
- Huyết tương (55%): gồm nước và
chất tan, duy trì trạng thái lỏng giúp
máu dễ lưu thông.
- Tế bào máu( 45%) thể tích máu
+ Hồng cầu: vận chuyển oxygen và
carbon dioxide.
+ Bạch cầu: bảo vệ cơ thể.

2. Miễn dịch và Vaccxin

a. Miễn dịch

-Miễn
Kháng
nguyên
dịch
là gì?là những chất khi xâm nhập
vào cơ thể có khả năng kích thích cơ thể tạo
ra kháng thể tương ứng.
- Kháng thể là những phân tử protein do một
loại bạch cầu (tế bào lympho B) tạo ra để
chống lại kháng nguyên
- Tương tác giữa kháng nguyên và kháng thể
tạo phản ứng miễn dịch.

- Miễn dịch là khả năng cơ thể ngăn cản sự xâm
nhập của mầm bệnh đồng thời chống lại mầm bệnh
khi nó đã xâm nhập vào cơ thể.
- Kháng nguyên: là các chất lạ, khi xâm nhập vào cơ
thể sẽ được các bạch cầu nhận diện và sinh ra kháng thể
để chống lại kháng nguyên.

- Kháng thể: Do bạch cầu tiết ra, có khả năng
liên kết đặc hiệu với kháng nguyên.

b. Vaccine
Vacxin
là
gì?
Con người có thể tạo ra miễn dịch nhân
tạo cho cơ thể bằng cách sử dụng
vaccine. Mầm bệnh đã chết hoặc suy
yếu,... trong vaccine có tác dụng kích
thích bạch cầu tạo kháng thể giúp cơ thể
miễn dịch với bệnh đã được tiêm
vaccine.

1. Giải thích vì sao con người
sống trong môi trường chứa
nhiều vi khuẩn có hại nhưng vẫn
có thể sống khỏe mạnh.
2. Tiêm vaccine có vai trò gì trong
việc phòng bệnh?

1. Giải thích vì sao con người sống trong môi trường chứa
nhiều vi khuẩn có hại nhưng vẫn có thể sống khỏe mạnh.

Con người sống trong môi trường chứa nhiều
vi khuẩn nhưng vẫn có thể sống khỏe mạnh
nhờ có hoạt động của hệ miễn dịch của cơ thể,
chủ yếu là tế bào bạch cầu.Khi có kháng
nguyên xâm nhập vào cơ thể, các tế bào
lympho B sản xuất kháng thể chống lại kháng
nguyên và bắt đầu tiêu diệt vật lạ.

2. Tiêm vaccine có vai trò gì trong việc phòng bệnh?

Vaccine có tác dụng kích thích tế
bào bạch cầu tạo ra kháng thể.
Kháng thể được tạo ra tiếp tục
tồn tại trong máu giúp cơ thể
miễn dịch với bệnh đã được tiêm
vaccine.

- Tiêm vaccine để tạo

miễn dịch cho cơ thể.

3. Nhóm máu và truyền máu
a. Nhóm máu
Nhóm
nhóm các tế bào hồng
Nhóm máu
máu là
là gì?
cầu được xác định dựa vào loại kháng
nguyên (A và B) trên bề mặt hồng cầu
và kháng thể trong huyết tương.

Có mấy loại nhóm máu?
- Nhóm máu: A, B, AB, O

Đặc điểm

Nhóm máu

A B

Kháng
nguyên trên
hồng cầu

A

Kháng thể
trong huyết
tương

 β α

B

AB
A, B
Không
có

α, β

O
Không có
A, B

α, β

b. Truyền máu
Nguyên tắc
tắc truyền
truyềnmáu
máulàlàgì?không
để kháng thể trong máu người
nhận gây kết dính kháng nguyên
trong máu được truyền.

1. Vẽ hình 33.4 vào vở rồi hoàn thành sơ đồ truyền máu bằng
cách đánh dấu chiều mũi tên để thể hiện mối quan hệ cho,
nhận giữa các nhóm máu.
2. Giả sử một người có
nhóm máu A cần được
truyền máu, người này có
thể nhận những nhóm
máu nào? Nếu truyền
nhóm máu không phù
hợp sẽ dẫn đến hậu quả
gì?

1. Vẽ hình 33.4 vào vở rồi hoàn thành sơ đồ
truyền máu bằng cách đánh dấu chiều mũi tên để
thể hiện mối quan hệ cho, nhận giữa các nhóm
máu.

2. Giả sử một người có nhóm máu A cần được truyền máu, người này có thể
nhận những nhóm máu nào? Nếu truyền nhóm máu không phù hợp sẽ dẫn
đến hậu quả gì?

- Nếu một người có nhóm
máu A cần được truyền máu,
người này có thể nhận nhóm
máu A và nhóm máu O.
- Nếu truyền nhóm máu
không phù hợp sẽ xảy ra
hiện tượng kết dính làm phá
hủy hồng cầu của máu
truyền ngay trong lòng mạch
máu, đồng thời, có thể gây ra

Câu 1: Nhóm máu nào dưới đây không tồn tại cả hai
loại kháng nguyên A và B trên hồng cầu ?

A.
A Nhóm máu O
B. Nhóm máu A
C. Nhóm máu B
D. Nhóm máu AB

Câu 2: Người mang nhóm máu AB có thể truyền máu cho
người mang nhóm máu nào mà không xảy ra sự kết dính
hồng cầu ?

A. Nhóm máu O
B.
B Nhóm máu AB
C. Nhóm máu A
D. Nhóm máu B

Câu 3: Nhóm máu không mang kháng thể anpha
và bêta có thể truyền được cho nhóm máu nào
dưới đây ?

A. O
B. B
C. A
D
D. AB

Câu 4: Vì sao máu nhiễm tác nhân gây bệnh (HIV, virut viêm
gan B, virut viêm gan C,…) thì dù có tương thích cũng không
nên đem truyền cho người khác ?
A. Vì nếu truyền máu thì người nhận sẽ bị kết dính hồng cầu
do các tác nhân gây bệnh kích thích sự ngưng kết trong lòng
mạch.
B. Vì nếu truyền máu thì người nhận sẽ bị nhiễm các tác nhân
trên và phát sinh những bệnh tương ứng.
C. Vì nếu truyền máu thì người nhận sẽ bị sốc phản vệ cho
các tác nhân gây bệnh kể trên xâm nhập vào cơ thể.
D. Tất cả các phương án còn lại.

B

Câu 5: Trong máu, huyết tương
chiếm tỉ lệ bao nhiêu về thể tích ?

A. 75%
B. 60%
C. 45%
D.
55%
D

Câu 6: Loại tế bào máu nào đóng vai trò chủ chốt trong
quá trình đông máu ?

A. Hồng cầu
B. Bạch cầu
CC. Tiểu cầu
D. Tất cả các phương án còn lại

Câu 7: Ở Việt Nam, số lượng hồng
cầu trung bình của nam giới là :
A. 4,4 – 4,6 triệu/ml máu.
B. 3,9 – 4,1 triệu/ml máu.
A
C. 5,4 – 5,6 triệu/ml máu.
D. 4,8 – 5 triệu/ml máu.

Câu 8: Khả năng vận chuyển khí của hồng cầu có
được là nhờ loại sắc tố nào ?

A. Hêmôerythrin
B. Hêmôxianin
C.
C Hêmôglôbin
D. Miôglôbin

VỀ NHÀ TÌM HIỂU
- Cấu tạo của hệ tuần hoàn
- Một số bệnh liên quan đến
máu và tim mạch