BÀI 24: TÌNH HÌNH VĂN HÓA Ở CÁC THẾ KỶ XVI-XVIII.
I. Về tư tưởng, tôn giáo.
Nho giáo từng bước suy thoái: “ Còn tiền còn bạc còn đệ tử/ hết cơm hết gạo hết ông tôi”.
Vì sao trong thời kì này Nho giáo lại suy thoái?
+ Tôn ti trật tự phong kiến không còn được tôn trọng: chúa tiếm quyền vua, vua không ra vua tôi không ra tôi,….
+ Sự phát triển nhanh chóng của kinh tế công thương nghiệp, vai trò của đồng tiền,………..
Phật giáo, Đạo giáo có điều kiện khôi phục vị trị nhưng không được như dưới thời Lý, Trần.
+ Chùa quán được xây dựng thêm.
+ Các vị chúa, quan lại, nhân dân bỏ tiền xây dựng, sửa sang chùa chiền.
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, anh hùng dân tộc được duy trì và phát triển.
Tiếp biến các loại hình tôn giáo, tư tưởng người Việt đã tạo cho mình một nếp sống văn hóa riêng, hòa nhập nhưng không hòa tan.
“ Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba”.
Ngoài những tôn giáo nói trên, ở nước ta giai đoạn này còn xuất hiện loại hình tôn giáo nào không?
Từ thế kỉ XVI-XVIII, sự truyền giáo của giáo sĩ và nhà thờ Thiên Chúa Giáo mọc lên ở nhiều nơi.
Đạo Thiên Chúa trở thành tôn giáo được lan truyền trong cả nước, tuy nhiên hoạt động truyền giáo của các giáo sĩ bị nhà nước cấm đoán.
Sự xuất hiện của chữ quốc ngữ gắn liền với hoạt động truyền giáo của các giáo sĩ phương Tây.
Vì sao đạo Thiên Chúa lại bị chính quyền phong kiến cấm đoán?
Trái với truyền thống dân tộc ta: Thờ chúa mà không thờ tổ tiên
Được coi là công cụ xâm lược của chính quyền thực dân.
Các bạn hãy liên hệ với chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta hiện nay?
II, Phát triển giáo dục và văn học.
1. Giáo dục
Nhà Mạc tiếp tục phát triển giáo dục, tổ chức được 22 kỳ thi Hội, lấy được 485 Tiến sĩ
Nhà Lê – Trịnh được khôi phục, giáo dục Nho giáo tiếp tục được duy trì.
Năm 1646, chúa Nguyễn mở khoa thi đầu tiên ở Đàng Trong.
Triều đại Tây Sơn, Quang Trung rất chăm lo cho giáo dục, chữ Nôm được dùng trong công việc hành chính, thi cử.
II, Phát triển giáo dục và văn học.
1. Giáo dục
Vậy theo em, giáo dục thời kì này có hạn chế gì không? Hãy chỉ ra điểm hạn chế của giáo dục ở thời kì này?
Thời Lê – Trịnh: số lượng người đi thi và đỗ đạt đều giảm xuống.
Nội dung giáo dục và thi cử: chủ yếu là kinh sử, các bộ môn khoa học ít được chú ý.
II, Phát triển giáo dục và văn học.
1. Văn học
Văn học
Văn học chữ Hán: mất dần vị thế vốn có, xuất hiện một số nhà nghiên cứu biên tập các tập thơ văn, một số người viết truyện kí,….
Văn học chữ Nôm: phát triển mạnh, các nhà thơ nổi tiếng như: Nguyễn Bỉnh Khiêm, Phùng Khắc Khoan, Đào Duy Từ,….
Văn học dân gian: Ca dao, tục ngữ tiếp tục phát triển. Phản ánh đời sống cũng như lao động của nhân dân ta.
III. Nghệ thuật và khoa học-kĩ thuật.
III. Nghệ thuật và khoa học-kĩ thuật.
Em có nhận xét gì về thành tựu của nghệ thuật và khoa học kỹ thuật thời kì này không?
Trạng trình
Nguyễn Bỉnh Khiêm
Sấm Trạng trình:

 Đụn Sơn phân giải
Bò Đái thất thanh
Thủy đáo Lam Thành
Nam Đàn sinh thánh



Tạm dịch:

Khi núi Đụn chẻ đôi, khe Bò Đái mất tiếng, sông Lam khoét vào chân núi Lam Thành, đất Nam Đàn sẽ sinh ra bậc thánh nhân.
Chinh Phụ Ngâm
Lòng này gửi gió đông có tiện
Nghìn vàng xin gửi đến non Yên
Non yên dẫu chẳng tới miền
Nhớ chàng đằng đẵng đường lên bằng trời
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong
Cảnh buồn người thiết tha lòng
Cành cây xương đậm, tiếng trùng mưa phun
…………………………………………………….
Đặng Trần Côn (Đoàn Thị Điểm dịch).
Chùa Thiên Mụ- Huế
Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay
Tượng La Hán ở chùa Tây Phương
Nhà thờ Phát Diệm
Thuyền chiến thời Tây Sơn
Đình làng Việt Nam thế kỉ XVII.