KIỂM TRA BÀI CŨ
Trợ từ là gì?
Thán từ là gì?
Cho ví dụ?
Quan sát tranh và đặt một câu phù hợp với tình huống giao tiếp
- Chúng em chào cô.
- Chúng em chào cô ạ!
a/ - Mẹ đi làm rồi à ?
b/ Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi oà lên khóc rồi cứ thế nức nở. Mẹ tôi cũng sụt sùi theo :
- Con nín đi !
( Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
c/ Thương thay cũng một kiếp người ,
Khéo thay mang lấy sắc tài làm chi !
( Nguyễn Du, Truyện Kiều)
d/ - Em chào cô ạ !
Xét ví dụ :
Thảo luận nhóm : 5 phút

Nhóm 1 – a; 2 – b ; 3 - c : Các em hãy cho biết câu có từ in đậm thuộc kiểu câu gì ? Thử bỏ từ in đậm thì ý nghĩa của câu có gì thay đổi ? Từ đó hãy xác định chức năng của từ in đậm trong câu ? Tìm thêm một số từ có chức năng tương tự mà em biết ?
- Nhóm 4 – d : Cho biết câu d thuộc kiểu câu gì? Từ “ạ” trong câu biểu thị sắc tình cảm gì của người nói ?Từ “ạ”có chức năng gì trong câu ? Tìm thêm một số từ có chức năng tương tự như từ “ạ” mà em biết ?
b) Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi oà lên khóc rồi cứ thế nức nở. Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:
- Con nín
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
c) cũng một kiếp người,
mang lấy sắc tài làm chi!
(Nguyễn Du, Truyên Kiều)
a) - Mẹ đi làm rồi
Không còn là câu nghi vấn
Không còn là câu cầu khiến
Không tạo được câu cảm thán
à ?
đi !
thay
thay
Thương
Khéo
d) - Em chào cô ạ !
Thể hiện mức độ lễ phép cao
- Em chào cô !
Câu cảm thán
Câu cảm thán
Thể hiện mức độ lễ phép không cao
Tình thái từ:là những từ được thêm
vào câu để tạo câu nghi vấn câu cầu
khiến, câu cảm thán , và để biểu thị
sắcthái tìn cảm của người nói.
Sơ đồ minh họa
TÌNH THÁI TỪ
Khái niệm
Phân loại
Tạo lập kiểu câu.
Biểu thị sắc thái tình cảm của người nói.
Tình thái từ nghi vấn.
Tình thái từ cầu khiến.
Tình thái từ cảm thán.
Tình thái từ biểu thị sắc thái biểu cảm.
BÀI TẬP NHANH
Trong các câu dưới đây, từ nào ( trong các từ in đậm) là tình thái từ, từ nào không phải là tình thái từ ?
a/ Em thích trường nào thì thi vào trường ấy.
b/ Nhanh lên nào anh em ơi !
c/ Nào ! đi chơi !
d/ Cứu tôi với !
e/ Nó đi chơi với bạn từ sáng.
g/ Em học bài đi !
h/ Em đi học .
i/ Lo thay ! Nguy thay ! Khúc sông này vỡ mất.
k/ Để giữ gìn môi trường xanh, sạch, đẹp, chúng ta phải thường xuyên thay nhau nhặt rác và chăm sóc cây xanh trong sân trường.
Tình thái từ
Đại từ
Tình thái từ
Thán từ gọi đáp.
Quan hệ từ
Tình thái từ
Động từ
Tình thái từ
Động từ
Ví dụ:
a, Ông là người Thiệu Ngọc phải không ạ ?
b, Ông là người Thiệu Ngọc phải không ?
Xét ví dụ :
Bạn chưa về à ?
Thầy mệt ạ ?
Bạn giúp tôi một tay nhé !
Bác giúp cháu một tay ạ !
Câu nghi vấn
Câu nghi vấn
Câu cầu khiến
Câu cầu khiến
Thân mật
Thân mật
Kính trọng,
lễ phép
Kính trọng,
lễ phép
Tuổi tác ngang hàng
Tuổi tác ngang hàng
Thứ bậc trên - dưới
(thầy – trò)
Tuổi tác lớn – nhỏ
Bạn chưa về à?
À.....
Bạn chưa về à?
À.....
Thầy mệt ạ?
Đôrêmon! Bạn giúp tôi một tay nhé!
Bác giúp cháu một
tay ạ!
Thảo luận cặp đôi : (3 p)
Hoàn thành phiếu học tập sau
a/ Bạn chưa về à?
Tình thái từ nghi vấn
hả?
b/ Thầy mệt ạ?
Tình thái từ nghi vấn
hả?
Ví dụ:
Khi nói, khi viết, cần chú ý sử dụng tình thái từ phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp (quan hệ tuổi tác, thứ bậc xã hội, tình cảm…)
Ghi nhớ SGK Trang 81
Đặt câu hỏi có dùng các tình thái từ nghi vấn phù hợp với những quan hệ xã hội sau đây:
Học sinh nói với thầy giáo hoặc cô giáo:
Thưa cô ! Cô giảng em giúp bài tập này được
không ạ ?
Bạn nam với bạn nữ cùng tuổi:
Bạn giúp mình làm bài tập này nhé?
Con với bố mẹ hoặc chú, bác, cô, dì.
Bầu trời hôm nay đẹp quá mẹ nhỉ ?
Bài 2: Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ in đậm trong những câu dưới đây:
a) Từ chứ : Hỏi điều ít nhiều đã khẳng định.
b) Từ chứ : Nhấn mạnh điều vừa khẳng định.
c) Từ ư : Hỏi với thái độ phân vân.
d) Từ nhỉ : Hỏi với thái độ thân mật.
e) Từ nhé : Dặn dò với thái độ thân mật.
g) Từ vậy : Thể hiện thái độ miễn cưỡng.
h) Từ cơ mà : Thể hiện thái độ thuyết phục.
Bài tập 3 / 83 : Đặt câu với các tình thái từ mà, đấy, chứ lị, thôi, cơ, vậy.
Điều ấy tôi đã biết trước rồi mà !

Hôm nay em không được về trể đấy!

Phải mời mẹ xơi cơm trước chứ lị !

Phải học thật chăm chỉ thôi !

Tớ có bức ảnh này đẹp lắm cơ !

- Hãy đợi bạn ấy thêm nữa tiếng nữa vậy .
Bài tập 5 : Tìm một số tình thái từ trong tiếng địa phương em hoặc tiếng địa phương khác mà em biết .
- hôn
- nhá, heng, nghen
- mừ
- nè
…
Tình thái từ địa phương:
Củng cố
.
HU?NG D?N H?C ? NH�

1/ B�i cu :
- H?c thu?c n?i dung b�i h?c.
- D?t c�u cĩ tình th�i t?.
- S? d?ng tình th�i t? ph� h?p v?i hồn c?nh giao ti?p.
- Hồn th�nh c�c b�i t?p.
- X�y d?ng do?n h?i tho?i cĩ s? d?ng tình th�i t?.
2/ B�i m?i : So?n b�i :Luy?n t?p vi?t do?n van t? s? k?t h?p v?i mi�u t? v� bi?u c?m
( D?a theo c�u h?i SGK/ 83,84 )
Tìm tình thái từ có trong các câu thơ, ca dao sau và cho biết các tình thái từ vừa tìm được thuộc loại nào?
1. Sẽ có một ngày như thế không
Ôi câu hỏi lạnh đến nao lòng
Chiều nay
Phượng nở rồi em ạ
Cháy đỏ lòng anh
Bao nhớ mong
(Nguyễn Nhật Ánh)
2. Anh tự lo, không sao ! 
Cứ yên tâm , em nhé ! 
Tà áo em tuột chỉ 
Đưa anh khâu lại giùm 
(Ts Lê Thống Nhất)
3. Thương thay thân phận con tằm,
Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.
Thương thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được mấy phải đi tìm mồi.
(Ca dao)
a/ Bạn đi học .
tình thái từ nghi vấn
( đi, nào, với, …)
( thay, sao, …)
(ạ, nhé, cơ, mà, …)
(à, ư, hả, hử, chứ, chăng, …)
b/ Chúng ta cùng hát .
hả?
d/ Bạn giúp mình học bài .
nào !
tình thái từ cầu khiến
c/ Cuộc đời vẫn đẹp .
nhé !
tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm
tình thái từ cảm thán
sao !
Xác định chức năng của các tình thái từ trong các câu sau?