TiÕt 27: T×nh Th¸i Tõ
1. T×nh th¸i tõ vµ chøc n¨ng cña t×nh th¸i tõ.
*Ngữ liệu :

a.MÑ ®i lµm råi µ?
b. …….Con nÝn ®i!
c. Th­ư¬ng thay còng mét kiÕp ngư­êi,
KhÐo thay mang lÊy s¾c tµi lµm chi!
d. Em chµo c« ¹!

1. T×nh th¸i tõ vµ chøc n¨ng cña t×nh th¸i tõ.
Phân tích ngữ liệu:
a. - Mẹ đi làm rồi à ?

Câu nghi vấn

Mẹ đi làm rồi

Câu trần thuật

b) - Con nín đi !
Con nín

Câu cầu khiến
Câu trần thuật

c) Thương thay cũng một kiếp người
Khéo thay mang lấy sắc tài làm chi !
Thương cũng một kiếp người
Khéo mang lấy sắc tài làm chi !
d) Em chào cô ạ!
Em chào cô

Từ à có tác dụng tạo
câu nghi vấn
Từ đi có tác dụng tạo
câu cầu khiến
Câu cảm thán

Từ thay dùng
để tạo kiểu
Câu trần thuật câu cảm thán

Từ ạ mang sắc thái kính trọng, lễ phép
Không biểu lộ sắc thái

C¸c tõ à,®i, thay cã t¸c dông t¹o c¸c kiÓu
c©u theo môc đÝch nãi.
Tõ ¹ thÓ hiÖn th¸i ®é t«n träng lÔ phÐp cña
ngưêi nãi.

=>KÕt luËn- ghi nhí

* Chức năng của tình thái từ

Tạo ra các kiểu câu theo mục
đích nói như câu cầu khiến, câu
nghi vấn, câu cảm thán

Biểu thị sắc thái tình cảm

* Các loại tình thái từ thường gặp
Tình thái từ nghi vấn: ư, hả, hử, chăng, chứ...

* Các loại tình thái từ thường gặp
Tình thái từ nghi vấn: ư, hả, hử, chăng, chứ...
Tình thái từ cầu khiến: đi, với, nào...

* Các loại tình thái từ thường gặp
Tình thái từ nghi vấn: ư, hả, hử, chăng, chứ...
Tình thái từ cầu khiến: đi, với, nào...
Tình thái từ cảm thán: thay, thật

* Các loại tình thái từ thường gặp
Tình thái từ nghi vấn: ư, hả, hử, chăng, chứ...
Tình thái từ cầu khiến: đi, với, nào...
Tình thái từ cảm thán: thay, thật
Tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm: cơ, cơ mà, mµ, nhé, ạ

Ghi nhớ Sgk/81

Bµi tËp nhanh: bµi tËp 1/ 81:
x¸c ®Þnh c©u nµo sö dông t×nh th¸i tõ?
a. Em thÝch tr­ưêng nµo th× thi tr­ưêng Êy.
b
b.

Nhanh lªn nµo, anh em ¬i!

cc.

Lµm nh­ư thÕ míi ®óng chø!.

d. T«i ®· khuyªn b¶o nã nhiÒu lÇn råi chø cã ph¶i kh«ng
®©u.
e
e.

Cøu t«i víi!

g. Nã ®i ch¬i víi b¹n tõ s¸ng.

h. Con cß ®Ëu ë ®»ng kia.
i.i Nã thÝch h¸t d©n ca NghÖ tÜnh kia.

2. Sö dông t×nh th¸i tõ:
*Ngữ liệu

-B¹n chư­a vÒ µ?
-ThÇy mÖt ¹?
-B¹n gióp t«i mét tay nhÐ!
-B¸c gióp ch¸u mét tay ¹!

2. SỬ DỤNG TÌNH THÁI TỪ

Phân tích:

Bạn chưa về à?

Hỏi thân mật. bằng vai nhau

Thầy mệt ạ?

Hỏi kính trọng, người vai dưới đối với
người bề trên

Bạn giúp tôi một
tay nhé!

Cầu khiến thân mật, bằng vai

Bác giúp cháu một
tay ạ!

Cầu khiến kính trọng lễ phép
người vai dưới đối với người bề
trên

=>KÕt luËn- ghi nhí:
* Sử dụng tình thái từ phải phù hợp với tình huống giao tiếp

II.LuyÖn tËp.
1. Bµi 2: G.thÝch nghÜa cña c¸c t×nh th¸i tõ trong c¸c
c©u:

a. Chø: Nghi vÊn, dïng trong tr­êng hîp ®iÒu ®­îc nãi ®· Ýt nhiÒu ®­îc
kh¼ng ®Þnh.
b. Chø: NhÊn m¹nh ®iÒu võa kh¼ng ®Þnh vµ cho lµ kh«ng thÓ kh¸c ®ư­
îc.

c. ¦: Hái víi th¸i ®é ph©n v©n.
d. NhØ: Th¸i ®é th©n mËt.
e. NhÐ: DÆn dß, th¸i ®é th©n mËt.
g. VËy: Th¸i ®é miÔn c­ưìng.
h. C¬ mµ: Th¸i ®é thuyÕt phôc.

2. Bµi tËp 3 :§Æt c©u víi c¸c t×nh th¸i tõ: mµ, ®Êy, chø
lÞ, th«i, c¬, vËy.(nhãm 1,2)

3.Bµi tËp 4: . §Æt c©u cã dïng t×nh th¸i tõ phï hîp víi
nh÷ng quan hÖ x· héi( nhãm 3,4)

Bµi 3: - §õng trªu em n÷a, nã khãc ®Êy!
- Ph¶i cho em ¨n víi chø lÞ!
- Em chØ nãi vËy ®Ó anh biÕt th«i!
- Con thÝch ¨n kÑo c¬!
- Th«i ®µnh ¨n cho xong vËy!

Bµi 4:
- Th­a thÇy, em xin phÐp hái thÇy 1 c©u
®ưîc kh«ng ¹?
- Lan ¬i Êy häc bµi råi chø?
- MÑ ®· ®i chî ch­ưa ¹?

*Bµi tËp thªm 1: H·y viÕt 1 ®o¹n v¨n ®èi
tho¹i (3-5 c©u) cã sö dông hîp lÝ t×nh th¸i tõ
(Néi dung tù chän).

*Bµi tËp thªm 2: T×m t×nh th¸i tõ trong nh÷ng c©u sau
vµ cho biÕt nh÷ng tõ in ®Ëm cßn l¹i thuéc tõ lo¹i g×? tõ
®ã em rót ra ®iÒu g× khi nhËn biÕt vµ sö dông t×nh th¸i
tõ?
a. T«i mµ biÕt nãi dèi ai. Trî tõ.
b. T«i ®· gióp b¹n Êy nhiÒu råi mµ. T×nh th¸i tõ.
c. QuyÓn s¸ch mµ t«i míi mua rÊt lÝ thó
Quan hÖ tõ.
.d. MÑ ¨n n÷a ®i! T×nh th¸i tõ.
e. T«i ®i tõ nhµ ®Õn tr­êng hÕt 10 phót.
§éng tõ.

Khi s.dông t×nh th¸i tõ cÇn p.biÖt t×nh th¸i tõ víi c¸c tõ
®ång ©m kh¸c nghÜa; kh¸c tõ lo¹i.(Còng gièng nh­ư tr­ưêng
hîp ta dïng trî tõ ë tiÕt tr­ưíc)

Cñng cè: - ThÕ nµo lµ t×nh th¸i tõ?
- c¸c lo¹i t×nh th¸i tõ.
- c¸ch sö dông t×nh th¸i tõ.
- so s¸nh trî tõ, th¸n tõ vµ t×nh
th¸i tõ.
VÒ nhµ: - Häc bµi.
- Lµm bµi tËp 5.
- ChuÈn bÞ bµi: “Ch­ư¬ng tr×nh ®Þa
phư¬ng phÇn TiÕng ViÖt”.