HÓA HỌC 8

BÀI 21.
TÍNH THEO CÔNG
THỨC HÓA HỌC

KIỂM TRA BÀI CŨ
Bằng cách nào có thể biết được khí A nặng
hay nhẹ hơn không khí? Cho biết khí Cl2
nặng hay nhẹ hơn không khí bao nhiêu lần?

3

dA/kk

MA

29

MCl2 35,5 2 71(g)

dCl2 /kk

MCl2

71


2,448
29
29

Khí Cl2 nặng hơn không khí 2,448 lần.
4

1. Dạng I. Biết công thức hóa học của hợp
chất, hãy xác định thành phần phần trăm
các nguyên tố trong hợp chất

CÁC BƯỚC THỰC HIỆN
* B1: Tìm Mhợp chất
* B2: Tìm nnguyên tử của mỗi nguyên tố trong 1 mol hợp chất.
* B3: Tìm thành phần % theo khối lượng của mỗi nguyên tố.

* Giả sử, ta có CTHH của hợp chất: AxByCz
x.M A
.100%
M hc
y.M B
%B 
.100%
M hc
z.M C
%C 
.100% Hoặc %C = 100% - (%A + %B)
M hc
%A 

6

VD 1: Một loại phân bón hóa học có công thức KNO3,
em hãy tính thành phần phần trăm (theo khối lượng)
của các nguyên tố

Cho Công thức: KNO3
Tìm: %K ; %N ; %O

- Tìm khối lượng mol của hợp chất:

M KNO  39  14  16.3  101 g 
3

- Tìm số mol nguyên tử của mỗi nguyên tố trong 1 mol hợp
chất: KNO3
Trong 1 mol KNO3 có 1 mol nguyên tử kali, 1 mol nguyên tử
nitơ và 3 mol nguyên tử oxi
- Tìm thành phần phần trăm theo khối lượng của mỗi nguyên tố:
%K 
%N 

1.39
n K .M K
.100% 38,6%
.100% 
101
M hc

1.14
n N .M N
.100% 13,9%
.100% 
101
M hc

%O 

nO .M O
.100%
M hc



3.16
.100% 47,5%
101

8

Ví dụ 2: Tính khối lượng của nguyên tố
đồng có 80 kg CuSO4.

* B1: Tìm Mhợp chất

MCuSO  64  32  16.4  160 g 
4

* B2: Tìm nnguyên tử của nguyên tố trong 1 mol hợp chất.
Trong 1 mol CuSO4 có 1 mol nguyên tử Cu, 1 mol nguyên tử S
và 3 mol O
* B3: Tìm thành phần % theo khối lượng của mỗi nguyên tố.
1.64
n Cu .M Cu
.100% 40%
%Cu 
.100% 
160
M hc

* Vận dụng: Tìm khối lượng nguyên tố trong lượng chất.
40%.80
m Cu 
32(k g)
100%

9

Biết công thức hóa học,hãy
Bài tập 1
xác định thành phần phần
trăm theo khối lượng các
Hãy tính thành phần phần trăm
nguyên tố trong hợp chất:
theo khối lượng của Fe và O trong
hợp chất Fe2O3
* Các bước tiến hành :

Bài tập 2
Hãy tính thành phần phần trăm
theo khối lượng của Al và O trong
hợp chất Al2O3

Giải bài tập 1

MFe O = 56 x 2 + 16 x 3 = 160 (g/mol)
2

3

Trong 1 mol Fe2O3 có 2 mol Fe và 3 mol O
Thành phần phần trăm theo khối lượng các
nguyên tố trong hợp chất.
2 x 56 x 100%
%mFe=
= 70%
160
3 x 16 x 100%
%mO =
= 30%
160

Hoặc: %mO = 100% - 70% = 30%

Bài giải bài tập 2
M
= 2 . 27 + 3 . 16 = 102 (g/mol)
Al2O3
Trong 1mol Al2O3 có 2 mol nguyên tố Al
và 3 mol nguyên tố O
Thành phần phần trăm theo khối lượng
* Các bước tiến hành :
* Ta có công thức của hợp chất là : của các nguyên tố trong hợp chất
2 . 27 . 100%
AxBy
%mAl =
= 53 %
x . MA
102
%mA = M
x 100%
AxBy
3 . 16 . 100%
y . MB
%mO =
= 47%
% mB =
x 100%
MAxBy
102

PHIẾU HỌC TẬP
Câu 1: Công thức hóa học của đường là C12H22O11.
a./ Có bao nhiêu mol nguyên tử C,H, O trong 1,5 mol
đường?
b./ Tính khối lượng mol phân tử đường?
c./ Trong 1 mol đường có bao nhiêu gam mỗi nguyên tố
C,H, O?
Câu 2: Nitơ là 1 trong ba nguyên tố dinh dưỡng cần thiết
cho thực vật. Để bón nitơ cho cây xanh người ta thường
dùng phân bón chứa: NH4NO3; (NH4)2SO4 và (NH2)2CO
Hãy cho biết sử dụng loại phân nào có hàm lượng nitơ
cao nhất?

2. Dạng 2: Biết thành phần các nguyên tố, hãy
xác định công thức hóa học của hợp chất.

B2
Xác định số
mol nguyên tử
của từng
nguyêntố trong
1 mol hợp chất
m
nA 
M

B1

Cách tiến
hành

Xác định khối lượng
của từng nguyên tố trong
1 mol hợp chất.
mA 

%A M h / c
100

B3

Viết công thức hóa học
cần tìm

VD1:

Công thức của
R có dạng
FexOy R có
Ví hợp
dụ chất
1 : Một
hợp :chất
* Ta thành
cần xácphần
định x,y.
về khối lượng của các
xOy cóFe
Trong
1 phântốtửlàFe70%
x nguyên
Fe Em
và y
nguyên
và 30%tửO.
nguyên
O. định công thức hoá học của
hãytửxác
xOyBiết
Hay trong
1molRFe
có xkhối
mollượng
nguyênmol
tử Fe
hợp chất
đó.
củavà
y molhợp
nguyên
tử
O
chất
là
160g.
Yêu cầu:
* Như vậy ta cần xác định số mol nguyên tử của
Tìm CTHH của R
từng nguyên tố trong 1 mol hợp chất.
Muốn tìm số mol nguyên tử của mỗi nguyên tố
trong 1 mol hợp chất các em phải biết gì?
*Cần xác định khối lượng của từng nguyên tố
trong 1 mol hợp chất.
Tóm tắt:
Cho biết:
% Fe = 70%
% O = 30%
MR 160g

Lời giải:
Tóm tắt:
Cho biết:
% Fe = 70%
% O = 30%
MR 160g
Yêu cầu:
Tìm CTHH của R

FexOy

-Khối lượng của mỗi nguyên tố có trong 1
mol hợp chất là:

70.160
m Fe 
112 (g);
100

m O 160  112 48 (g)

-Số mol nguyên tử của mỗi nguyên tố có
trong 1 mol hợp chất là:

x n Fe 

m Fe 112
m
48

2 (mol); y n O  O  3 (mol)
MFe 56
M O 16

-Công thức hoá học của hợp chất là: Fe2O3 .

Ví dụ 2:

Tóm tắt:
Cho biết:
% S = 40%
% O = 60%
d A/H2  40
Yêu cầu:
Tìm CTHH của A

SxOy

Một hợp chất khí A có thành phần phần
trăm về khối lượng của các nguyên tố là:
40%S và 60%O. Em hãy xác định công thức
hóa học của hợp chất khí A. Biết khí A có tỷ
khối hơi so với khí Hidro là 40.

Lời giải:
-Khối lượng mol của hợp chất là:

Tóm tắt:
Cho biết:
% S = 40%
% O = 60%
d A/H  40
2

Yêu cầu:
Tìm CTHH của A

SxOy

d A/ H2 

MA
40  M A 40.2 80(gam)
2

-Khối lượng của mỗi nguyên tố có trong 1
mol hợp chất là:
40.80
mS 
32 (g);
100

mO 80  32 48 (g)

-Số mol nguyên tử của mỗi nguyên tố có
trong 1 mol hợp chất là:
mS 32
mO 48
x n S 
 1 (mol); y nO 
 3 (mol)
MS 32
MO 16

-Công thức hoá học của hợp chất là:

SO3 .

Ví dụ 3: Một hợp chất R có thành phần về khối lượng các nguyên tố
là:43,4%Na; 11,3%C và 45,3%O. Em hãy xác định công thức hóa học của
hợp chất R. Biết hợp chất A có khối lượng mol là 106g.
-Khối lượng của mỗi nguyên tố có trong 1 mol
hợp chất là:

43, 4.106
11, 3.106
46 (g); mC =
12 (g)
100
100
 mO 106  (46  12) 48 (g)

m Na 

-Số mol nguyên tử của mỗi nguyên tố có trong 1
mol hợp chất là:
x n Na 
z n O 

m Na 46
m
12
 2 (mol); y n C  C  1 (mol)
M Na 23
MC 12

mO 48
 3 (mol)
MO 16

-Công thức hoá học của hợp chất là:

Na 2CO3 .

Cách khác:

Lập tỉ lệ khối lượng của nguyên tố :
(hay tỉ lệ số mol nguyên tử của mỗi nguyên tố)
x:y:z=

43, 4 11, 3 45, 3
% Na %C %O
:
:
:
:

23
12
16
M Na M C M O

1,88 : 0,94 : 2,82
x:y:z=
Chia cho số nhỏ nhất trong các tỉ lệ vừa lập:
x:y:z=

1, 88 0, 94 2, 82
:
:
2 : 1 : 3
0, 94 0, 94 0, 94

Lấy tỉ lệ x : y : z là các số nguyên dương
→x =2 ; y =1 ; z =3
Công thức hoá học của hợp chất là: Na 2CO3 .
Qua bài giải, em nào hãy cho biết còn một dữ
kiện nào bài cho mà ta chưa sử dụng? M R

Cách 2:
- Đặt công thức: AxByCz
- Ta có tỉ lệ khối lượng các nguyên tố:

% A % B %C
x: y:z 
:
:
M A M B MC

- Chia cho số nhỏ nhất:
x : y : z = tỉ lệ các số nguyên dương.
=a : b : c
- Công thức hóa học đơn giản nhất:
AaBbCc .

Hướng dẫn học ở nhà:

- Làm

bài 1, 2, 3,4,5 (SGKtrang 71).
- Xem bài mới: Tính theo phương
trình hóa học.