BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

TỔ CHỨC HỘI THẢO, TẬP
HUẤN HOẠT ĐỘNG KHUYẾN
NÔNG LÂM
MÃ SỐ: MĐ- 03

NGHỀ: KHUYẾN NÔNGLÂM
Trình độ: Sơ cấp nghề

2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
MÃ TÀI LIỆU: MĐ 03

3
LỜI GIỚI THIỆU
Để đáp ứng nhu cầu đào tạo của nguồn lao động nông thôn và thực hiện
thành công đề án dạy nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020, dưới sự chỉ
đạo và phân công của Bộ Nông nghiệp và Phát riển nông thôn, Trường Cao đẳng
nghề Cộng nghệ và Nông lâm Đông Bắc tiến hành biên soạn giáo trình giảng dạy
đào tạo nghề khuyến nông lâm nghề trình độ sơ cấp và daỵ nghề dươí 3 tháng.
Giáo trình nghề khuyến nông lâm được biên soạn trên cơ sở chương trình khung
dạy ngắn hạn nghề khuyến nông lâm do Trường Cao đẳng nghề Công nghệ và
Nông lâm Nam bộ biên soạn năm 2009 trong chương trình VOCTECH, được
chỉnh sửa, bổ sung và cập nhật từ những tiến bộ khoa học kỹ thuật và kinh
nghiệm đào tạo khuyến nông lâm của đội ngũ giáo viên Trường Cao đẳng nghề
Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc trong những năm qua.
Mô đun Tổ chức hội thảo, tập huấn hoạt động khuyến nông lâm là mô
đun chuyên môn trong chương trình đào tạo nghề khuyến nông lâm nhằm giúp
cho người học xây dựng chương trình hội thảo, tập huấn và tổ chức thực hiện
hội thảo, tập huấn, sử dụng thành thạo một số kỹ năng giao tiếp và thúc đẩy
trong quá trình điều hành hội thảo, tập huấn hoạt động nông - lâm nghiệp tại
thôn, xã.
Để hoàn thành bộ giáo trình chúng tôi nhận được sự chỉ đạo, hướng dẫn
của Vụ tổ chức cán bộ Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn; Tổng cục dạy
nghề Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Trung tâm khuyến nông Quốc gia.
Đồng thời nhận được những ý kiến có hiệu quả tham gia đóng góp của các nhà
khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các nhà quản lý khuyến nông của các tỉnh Hà
Giang, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Lao Cai, Quảng Ninh...
Trong qúa trình biên soạn, chúng tôi đã được sự quan tâm giúp đỡ và
đóng góp ý kiến của Ban giám hiệu, lãnh đạo các phòng khoa chuyên môn của
Trường và các ban đồng nghiệp, chúng tôi xin chân thành cảm ơn.
Tài liệu này chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Ban chủ
nghiệm và các tác giả mong nhận được ý kiến đóng góp của các nhà khoa học,
các cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật và các đồng nghiệp để giáo trình hoàn thiện
hơn./.
Xin chân thành cảm ơn/
Tham gia biên soạn
1) Hà Thị Minh Thu (Chủ biên)
2) Trần Quang Minh
3) Đặng Minh Tuấn

4
MỤC LỤC
MỤC LỤC ......................................................................................................... 4
Bài 1: Xây dựng chương trình hội thảo, tập huấn ............................................. 12
Mục tiêu: .......................................................................................................... 12
A. Nội dung:..................................................................................................... 12
1. Một số khái niệm cơ bản .............................................................................. 12
1. Hội thảo là gì ............................................................................................. 12
2.
Tập huấn là gì........................................................................................... 12
2. Cách viết mục tiêu........................................................................................ 12
1. Nguyên tắc ................................................................................................ 12
2. Yêu cầu ..................................................................................................... 12
3. Cách viết mục tiêu ..................................................................................... 12
3. Xây dựng chương trình hội thảo ................................................................... 13
1. Xác định mục tiêu hội thảo ........................................................................ 13
2. Xác định nội dung ..................................................................................... 14
3. Thời gian, địa điểm và thành phần............................................................. 14
4. Chương trình hội thảo................................................................................ 14
4. Xây dựng chương trình tập huấn .................................................................. 16
1. Nội dung chương trình tập huấn ............................................................... 16
2. Trình tự xây dựng chương trình tập huấn................................................... 16
1.
Xác định mục tiêu của chương trình tập huấn ......................................... 16
2.
Xây dựng nội dung tập huấn ................................................................... 16
3.
Lựa chọn phương pháp ........................................................................... 17
4.
Liệt kê trang thiết bị, dụng cụ, vật tư cần thiết cho tập huấn ...................
20
5.
Xác định đối tượng tham gia ....................................................................... 20
6.
Xác định thời gian và số lượng người tham gia tập huấn ........................
20
7.
Chọn địa điểm tổ chức tập huấn...................................................................
21
8.
Liên hệ với lãnh đạo thôn, xã . Thảo luận về chương trình tập huấn .................
21
9.
Tiếp thu, chỉnh sửa chương trình tập huấn .............................................. 21
10.
Trình duyệt chương trình tập huấn .............................................................
22
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................
22
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 22
Bài 2: Chuẩn bị các điều kiện cho hội thảo, tập huấn........................................ 23

5
1. Chuẩn bị địa điểm ........................................................................................ 23
1. Liên hệ địa điểm tổ chức hội thảo, tập huấn............................................... 23

Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị.......................................................................... 23
Sắp xếp trong phòng hội thảo, tập huấn ..................................................... 24
4. Bố trí vị trí ngồi cho các thành phần tham gia hội thảo, tập huấn...............
25
5. Kiểm tra công tác chuẩn bị địa điểm hội thảo, tập huấn .............................
25
2. Chuẩn bị tài liệu cho hội thảo, tập huấn........................................................ 26
1. Lập danh mục các tài liệu cần chuẩn bị cho hội thảo, tập huấn ..................
26
2. Tìm tài liệu theo danh mục được lập.......................................................... 26
3. Tổng hợp số lượng người tham gia hội thảo, tập huấn ...............................
26
4. Nhân bản tài liệu chuẩn bị cho hội thảo, tập huấn ......................................
27
5. Sắp xếp và kiểm tra tài liệu được nhân bản................................................ 27
6. Sắp xếp tài liệu theo từng bộ ..................................................................... 28
3. Chuẩn bị hậu cần cho tập huấn, hội thảo....................................................... 28
1. Lập danh sách các công việc hậu cần......................................................... 28
2. Tổ chức nghỉ giữa buổi hội thảo, tập huấn ................................................. 28
3. Tổ chức bữa ăn trưa cho các thành viên tham gia hội thảo, tập huấn .........
28
4. Chuẩn bị phòng nghỉ qua đêm ................................................................... 29
5. Lập bảng thanh toán chi phí cho chuyên gia và người tham gia .................
29
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................
30
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 30
Bài 3: Mời chuyên gia và đối tượng tham gia tập huấn..................................... 31
Mục tiêu: .......................................................................................................... 31
A. Nội dung chính: ........................................................................................... 31
4. Mời chuyên gia............................................................................................. 31
1. Liệt kê các nội dung có thể thực hiện và các nội dung cần tư vấn ..............
31
2. Lựa chọn và sắp xếp thứ tự ưu tiên nội dung tư vấn .................................. 31
1.
Sắp xếp thứ tự ưu tiên............................................................................. 31
2.
Lựa chọn nội dung tư vấn ....................................................................... 31
3. Trình tự các bước mời chuyên gia/tư vấn ..................................................... 32
1.
Xác định mục đích.................................................................................. 32
2.
3.

6
Các phương pháp mời................................................................................ 33
Soạn thư mời người tham gia..................................................................... 34
1.
Kết cấu thư mời. Kết cấu của một thư mời gồm 3 phần: .........................
34
2.
Điền thông tin vào trong thư mời............................................................ 34
3.
Gửi thư mời ............................................................................................ 35
4.
Nhắc lại lời mời ...................................................................................... 35
5.
Bổ sung người tham gia .......................................................................... 35
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ....................................................................... 35
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 36
Bài 4: Đón tiếp khách mời và tổ chức khai mạc hội thảo, tập huấn...................
37 Mục tiêu: ..........................................................................................................
37
A. Nội dung:..................................................................................................... 37
1. Đón tiếp khách mời ...................................................................................... 37
1. Nhận biết khách mời.................................................................................. 37
2. Tiếp nhận thư mời và đón khách................................................................ 37
3. Hướng dẫn khách thực hiện các thủ tục và ổn định nơi nghỉ ......................
38
1.
Bố trí cho khách ở xa đến trước ngày hội thảo, tập huấn......................... 38
2.
Bố trí chỗ cho khách nghỉ ngơi ............................................................... 38
3.
Mời khách lên phòng hội thảo, tập huấn ................................................. 38
4.
Hướng dẫn khách vào vị trí trong phòng hội thảo, tập huấn ....................
38
2. Khai mạc hội thảo ........................................................................................ 39
1. Ổn định tổ chức ......................................................................................... 39
2. Trình bày lý do tổ chức hội thảo, tập huấn................................................. 39
3. Giới thiệu đại biểu hội thảo, tập huấn ........................................................ 40
1.
Chuyên gia, đơn vị hỗ trợ ........................................................................ 40
2.
Giới thiệu thành phần tham gia ............................................................... 40
4. Giới thiệu chương trình hội thảo, tập huấn................................................. 40
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................
41
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 41
Bài 5: Điều hành hội thảo, tập huấn.................................................................. 42
Mục tiêu: .......................................................................................................... 42
A. Nội dung:..................................................................................................... 42
3. Chức năng chính của người điều hành hội thảo, tập huấn .............................
42
4. Vai trò, nhiệm vụ của người điều hành ......................................................... 42
1.
2.

7
3. Những kỹ năng chính của người điều hành/giảng viên ................................. 44

Kỹ năng đặt câu hỏi................................................................................... 44
Yêu cầu đặt câu hỏi trong phương pháp họp có sự tham gia ...................
44
2.
Các cách đặt câu hỏi ............................................................................... 44
3.
Các loại câu hỏi ...................................................................................... 45
4.
Làm thế nào để đặt câu hỏi phù hợp ....................................................... 46
2. Các kỹ năng chính của người điều hành/giảng viên ...................................
46
1.
Kỹ năng lắng nghe.................................................................................. 46
2.
Kỹ năng quan sát .................................................................................... 49
3.
Kỹ năng chia nhóm thảo luận ................................................................. 50
4.
Điều hành thảo luận................................................................................ 51
5.
Tóm ý và tổng hợp.................................................................................. 52
3.2.7. Kỹ năng đánh giá, nhận xét .................................................................... 54
4. Những chú ý thường gặp và người điều hành cần tránh ................................
56
5. Đào tạo cho người lớn tuổi ........................................................................... 56
1. Đặc điểm việc học của người lớn tuổi........................................................ 56
2. Lời khuyên cho người hướng dẫn/ tập huấn đối tượng người lớn tuổi .......
57
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................
58
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 58
1.
1.

Bài 6: Một số kiến thức cơ bản về lớp học hiện trường .................................... 59
Mục tiêu: .......................................................................................................... 59
A. Nội dung:..................................................................................................... 59
6. Một số kiến thức cơ bản về lớp học hiện trường (FFS) .................................
59
1. Khái niệm – FFS là gì? .............................................................................. 59
2. Nguyên tắc của lớp học hiện trường (FFS) ................................................ 59
3. Đặc trưng của lớp học hiện trường (FFS) .................................................. 60
4. Phương pháp đào tạo và vai trò của các bên liên quan của lớp học hiện
trường .... 60
1.
Phương pháp lấy người học là trung tâm trong tập huấn hiện trường ......
60
2.
Vài trò của nhóm .................................................................................... 61
3.
Đối với tập huấn viên ............................................................................. 61
5. Tình hình ứng dụng FFS trên thế giới và Việt Nam ................................... 61
1.
Tình hình sử dụng FFS trên thế giới ....................................................... 61

8
2. Thiết kế chương trình tập huấn lớp học hiện trường ..................................... 63
1. Chuẩn bị tổ chức........................................................................................ 63

Địa điểm.................................................................................................... 64
Xác định thời điểm .................................................................................... 65
4. Xác định mục tiêu...................................................................................... 65
5. Kết quả mong đợi ...................................................................................... 65
6. Xây dựng chương trình thực hiện bài giảng ............................................... 65
1.
ổn định tổ chức lớp/ báo cáo kết quả bài trước........................................ 65
2.
Nêu mục đích, yêu cầu, thời gian, phương pháp học............................... 65
3.
Nội dung giảng ....................................................................................... 65
4.
Đánh giá buổi học................................................................................... 66
5.
Kế hoạch bài tới..................................................................................... 66
6.
Kế hoạch hoạt động sau đào tạo.............................................................. 66
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................
69
C. Ghi nhớ:....................................................................................................... 69
2.
3.

Bài 7: Thiết kế chương trình tập huấn lớp học tại hiện trường ..........................
70 Mục tiêu: ..........................................................................................................
70
A. Nội dung:..................................................................................................... 70
3. Chuẩn bị tổ chức .......................................................................................... 70
4. Địa điểm....................................................................................................... 71
5. Xác định thời điểm ....................................................................................... 71
6. Xác định mục tiêu ........................................................................................ 71
7. Kết quả mong đợi ......................................................................................... 72
8. Xây dựng chương trình thực hiện bài giảng .................................................. 72
1. ổn định tổ chức lớp/ báo cáo kết quả bài trước........................................... 72
2. Nêu mục đích, yêu cầu, thời gian, phương pháp học.................................. 72
3. Nội dung giảng .......................................................................................... 72
1.
Tại hiện trường ....................................................................................... 72
2.
Tại lớp .................................................................................................... 72
4. Đánh giá buổi học...................................................................................... 72
5. Kế hoạch bài tới ....................................................................................... 72
6. Kế hoạch hoạt động sau đào tạo ................................................................ 73
Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................ 75
C. Ghi nhớ:....................................................................................................... 75
Bài 8: Phối hợp chuyên gia và hỗ trợ người tham gia hội thảo, tập huấn ......................
76 Mục tiêu : .........................................................................................................
76

9
A. Nội dung:..................................................................................................... 76
1. Kiểm tra và phát tài liệu cho người tham gia ................................................ 76
1. Xác lập danh mục các tài liệu cần chuẩn bị cho hội thảo, tập huấn ............
76
2. Kiểm tra và phát tài liệu cho người tham gia ............................................. 77
2. Hỗ trợ cho chuyên gia và người tham gia hội thảo, tập huấn ........................
77
2.3. Truyền đạt thông tin từ chuyên gia đến người tham gia và tiếp nhận sản
phẩm của các nhóm .......................................................................................... 77
3. Thảo luận các vấn đề của người tham gia quan tâm...................................... 78
1. Chuyển ý kiến của người tham gia đến chuyên gia ....................................
78
3.2 Khuyến khích mọi người tham gia, giải quyết những xung đột trong thảo
luận nhóm, giúp nhóm đi đến kết luận.............................................................. 78
3.3. Phát hiện và xử lý sớm những hành vi bất ổn trong hội thảo, tập huấn ......
79
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................
80
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 80
Bài 9: Tổ chức lấy ý kiến phản hồi ................................................................... 81
Mục tiêu ........................................................................................................... 81
A. Nội dung:..................................................................................................... 81
4. Sự cần thiết lấy ý kiến phản hồi.................................................................... 81
5. Trình tự và cách thức thực hiện công việc .................................................... 81
1. Xác định thời điểm lấy ý kiến phản hồi ..................................................... 81
2. Các phương pháp lấy ý kiến phản hồi ........................................................ 82
1.
Xây dựng nội dung phản hồi trực tiếp..................................................... 82
2.
Xây dựng nội dung phản hồi gián tiếp .................................................... 82
3. Xác định hình thức lấy ý kiến phản hồi ..................................................... 83
1.
Bằng đặt câu hỏi ..................................................................................... 83
2.
Bằng phiếu câu hỏi ................................................................................. 83
3.
Bằng phiếu trắc nghiệm .......................................................................... 83
4.
Ưu điểm và nhược điểm của các hình thức .............................................. 83
4. Tổ chức lấy ý kiến phản hồi và đánh giá.................................................... 84
1.
Tổ chức lấy ý kiến phản hồi..................................................................... 84
2.4.2. Tổng hợp ý kiến phản hồi ....................................................................... 84
2.4.3. Báo cáo kết quả ý kiến phản hồi ............................................................. 85
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................
86
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 86

10
A. Nội dung:..................................................................................................... 87
1. Chuẩn bị ....................................................................................................... 87
1. Chuẩn bị nội dung báo cáo bế mạc hội thảo, tập huấn ............................... 87
1.2 Chuẩn bị cơ sở vật chất .............................................................................. 89
2. Trình tự các bước bế mạc hội thảo, tập huấn ................................................ 90
2. 1. Ổn định tổ chức ........................................................................................ 90
2. Trình bày báo cáo đánh giá hội thảo, tập huấn ........................................... 91
3. Phát biểu rút kinh nghiệm......................................................................... 91
4. Phát biểu cảm ơn ....................................................................................... 91
5. Đưa tiễn khách .......................................................................................... 91
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................
92
C. Ghi nhớ........................................................................................................ 92
HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN .......................................................... 93
I. Vị trí, tính chất của mô đun:......................................................................... 93
II. Mục tiêu: ..................................................................................................... 93
III. Nội dung chính của mô đun:....................................................................... 93
IV. Hướng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành ............................................... 95
V. Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập ............................................................ 95
VI. Tài liệu tham khảo...................................................................................... 99

11
MÔ ĐUN: TỔ CHỨC HỘI THẢO, TẬP
HUẤN HOẠT ĐỘNG KHUYẾN NÔNG LÂM
Mã số mô đun: MĐ- 03
Giới thiệu mô đun:
Mô đun Tổ chức hội thảo, tập huấn hoạt động khuyến nông lâm là mô
đun chuyên môn trong chương trình đào tạo nghề khuyến nông lâm nhằm giúp
cho người học xây dựng chương trình hội thảo, tập huấn và tổ chức thực hiện
hội thảo, tập huấn, sử dụng thành thạo một số kỹ năng giao tiếp và thúc đẩy
trong quá trình điều hành hội thảo, tập huấn hoạt động nông - lâm nghiệp tại
thôn, xã.
Học xong mô đun này người học có khả năng trình bày được các công việc
cần chuẩn bị cho một khóa hội thảo, tập huấn; xây dựng và tổ chức chương
trình hội thảo, tập huấn; sử dụng thành thạo một số kỹ năng giao tiếp và
thúc đẩy trong quá trình điều hành hội thảo, tập huấn hoạt động nông - lâm
nghiệp tại thôn, xã.
Mô đun này sử dụng các phương pháp tập huấn lấy người học làm trung
tâm, học thông qua hành, qua kinh nghiệm thực tế và phương pháp tích hợp
giữa lý thuyết và thực hành.
Học viên sẽ học những nội dung lý thuyết cơ bản sau đó thực hành để có thể
thực hiện công việc.

12
Bài 1: Xây dựng chƣơng trình hội thảo, tập huấn
Mục tiêu:
-Trì