CHƯƠNG 7:

TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG V�

CÂN BẰNG HOÁ HỌC
Phản ứng chậm?
Phản ứng
nhanh?
Bài 49:

TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG
HOÁ HỌC
I. KHÁI NIỆM VỀ TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG
HOÁ HỌC:
1. Thí nghiệm:

PTHH:
BaCl2 + H2SO4 ? BaSO4 ? + 2HCl (1)
Na2S2O3 + H2SO4 ? S ? + SO2 + Na2SO4 + H2O (2)


Nhận xét: Phản ứng (1) xảy ra nhanh hơn phản ứng (2)
?Các phản ứng hoá học khác nhau xảy ra nhanh, chậm rất khác nhau. Để đánh giá mức độ xảy ra nhanh hay chậm của các phản ứng hoá học người ta đưa ra khái niệm tốc độ phản ứng hoá học, gọi tắt là tốc độ phản ứng
2. Tốc độ phản ứng:
Ta có: aA + bB ? cC + dD
Các chất phản ứng ? Các sản phẩm
T?c d? ph?n ?ng l� d? bi?n thi�n n?ng d? c?a m?t trong c�c ch?t ph?n ?ng ho?c s?n ph?m trong m?t don v? th?i gian.

Trong qu� trình di?n bi?n c?a ph?n ?ng,n?ng d? c�c ch?t ph?n ?ng gi?m d?n,d?ng th?i n?ng d? c�c s?n ph?m tang d?n.


Khi một phản ứng hoá học xảy ra, nồng độ các chất phản ứng và các chất sản phẩm của phản ứng biến đổi như thế nào?
3. Tốc độ trung bình của phản ứng:
Xét phản ứng: A → B
t1 C1 C1’
t2 C2 C2’
- Tốc độ của phản ứng tính theo chất A trong khoảng thời gian từ t1 đến t2:(C2 < C1)

(1)

-Tốc độ của phản ứng tính theo sản phẩm B trong khoảng thời gian từ t1 đến t2:(C2 > C1)

(2)


Từ (1) và (2) ta có:

Chú ý:
- Tốc độ trung bình cuûa phản ứng:
- Tốc độ phản ứng tại một thời điểm được gọi là tốc độ tức thời (v).
Đơn vị: mol/(l.s) hay mol.l-1.s-1 hay M.s-1
Xét một phản ứng tổng quát:
aA + bB  cC + dD
Quy ước:

Xét phản ứng sau xảy ra trong dung dịch CCl4 ở 450C:
N2O5 N2O4 + 1/2 O2
Tốc độ trung bình của phản ứng giảm dần theo thời gian.
Các phản ứng hóa học đang xảy
ra nếu ta thay đổi một số yếu
tố thì tốc độ phản ứng thay đổi.
Vậy những yếu tố nào ảnh hưởng đến
sự thay đổi tốc độ phản ứng?
II. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG

1. Ảnh hưởng của nồng độ
Thí nghiệm 1:
- Nêu hiện tượng, giải thích vaø rút ra kết luận?
Giải thích: Nồng độ chất phản ứng tăng  tần số va chạm tăng  Tốc đô phản ứng tăng.
Kết luận: Khi tăng nồng độ chất phản ứng, tốc độ phản ứng tăng.
Với phản ứng: aA + bB  cC + dD
Tốc độ của phản ứng tỉ lệ thuận với nồng độ chất phản ứng theo biểu thức: (Định luật tác dụng khối lượng)
vt = kt. A]a.[B]b

2. Ảnh hưởng của áp suất

Ví dụ:







Hãy giải thích vaø rút ra kết luận ?

Giải thích: khi áp suất tăng  nồng độ chất
khí phản ứng tăng  tốc độ pứ tăng.

Kết luận: đối với phản ứng có chất khí, khi

tăng áp suất, tốc độ phản ứng tăng.


3. Ảnh hưởng của nhiệt độ
Thí nghieäm 2:
Nêu hiện tượng, giải thích vaø rút ra kết luận?
Giải thích: Nhiệt độ phản ứng tăng 
Tốc độ chuyển động của các phân tử tăng  tần số va chạm giữa các chất phản ứng tăng.
Tần số va chạm có hiệu quả giữa các chất phản ứng tăng nhanh.
Kết luận: Khi tăng nhiệt độ chất phản ứng, tốc độ
phản ứng tăng.
-Khi nhiệt độ tăng lên 10oC, tốc độ phản ứng trung bình tăng từ 2 đến 4 lần. (Quy tắc Van’t hoft).

: tốc độ phản ứng ở nhiệt độ t1
: tốc độ phản ứng ở nhiệt độ t2
a : hệ số nhiệt của tốc độ
4. Ảnh hưởng của diện tích bề mặt

Thí nghiệm 3:
- N�u hi?n tu?ng, gi?i thích và r�t ra k?t lu?n ?
Gi?i thích: Khi di?n tích b? m?t ch?t r?n tang ? s? ti?p x�c gi?a c�c ti?u ph�n ph?n ?ng tang ? t?c d? ph?n ?ng tang.
? K?t lu?n: Khi tang di?n tích b? m?t ch?t ph?n ?ng, t?c d? ph?n ?ng tang.
5. ?nh hu?ng c?a ch?t x�c t�c
Thí nghi?m 4:
- N�u hi?n tu?ng, gi?i thích v� r�t ra k?t lu?n ?
K?t lu?n: MnO2 l� ch?t x�c t�c cho ph?n ?ng ph�n h?y H2O2.
Chất xúc tác là chất làm tăng tốc độ phản ứng, nhưng còn lại sau khi phản ứng kết thúc.

Kết luận:

Tăng nồng độ chaỏt phản ứng
Tăng áp suất (chất khí) ? Toỏc ủoọ tang
Tăng nhiệt độ của phản ứng phaỷn ửựng
Tăng diện tích bề mặt chất phản ứng

Ngoài ra ta có thể thêm chất xúc tác (nếu có thể)
để đẩy nhanh tốc độ của phản ứng.

III. Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG
Hãy nêu các vận dụng trong đời sống của các yếu tố
ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng?
Ví dụ:
Chẻ nhỏ củi, đập nhỏ than để đốt  tăng diện tích tiếp xúc.
Nấu thực phẩm trong nồi áp suất  tăng áp suất.
Đốt axetilen trong oxi nguyên chất để tăng nhiệt độ hàn  tăng nồng độ.
CỦNG CỐ
BT 1: Một phản ứng hoá học. Khi tăng 100C thì tốc độ phản ứng tăng 2 lần. Nếu tăng nhiệt độ từ 2000C đến 2400C thì tốc độ phản ứng tăng:
A. 2 lần B. 4 lần C. 16 lần D. 32 lần

Bài giải
Ta có:

Số lần tăng của tốc độ là: 16 lần
BT 2: Khi tăng 100C thì tốc độ phản ứng tăng 3 lần. Để tốc độ phản ứng đó đang tiến hành ở nhiệt độ 300C tăng lên 81 lần, thì thực hiện phản ứng đó ở nhiệt độ:
A. 500C B. 600C C. 700C D. 800C