Giáo án Ngữ Văn 8
Trường THCS An Bình
Văn bản:

Tôi đi học

(Thanh Tịnh)

Tiết 1,2: Văn bản:

(Thanh Tịnh)

Khởi động.

I. Tìm hiểu chung
1.Tác giả- tác phẩm.
*.Tác giả: Thanh Tịnh (1911-1988).
- Tên khai sinh: Trần Văn Ninh, quê Thừa
Thiên Huế
- Ông vừa là nhà giáo, nhà văn, nhà thơ. Sáng
tác của ông đều toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình
cảm êm dịu, trong trẻo.
- Ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn
học nghệ thuật.

Thanh Tịnh
(1911–1988)

2.Tác phẩm:

-Xuất xứ:Truyện ngắn “Tôi đi học” in trong
tập “Quê mẹ”(1941)
- Thể loại: Truyện ngắn trữ tình (ngôi kể thứ
nhất)
- PTBĐ: Tự sự

4. Bố cục

P1: Từ đầu đến “ tưng bừng rộn rã”:Khơi nguồn cảm xúc

.
P2: Tiếp đến “ không dám tin là có thật ”
Cảm nhận của “tôi” từ nhà đến trường
P3: Còn lại
 Cảm nhận của “tôi” khi đón nhận giờ học đầu tiên.

1. Khơi nguồn cảm xúc và cảm nhận của
"tôi" trên đường tới trường:
* Khơi nguồn:
- Thời gian: Một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh
- Dấu hiệu: Lá ngoài đường rụng ?nhiều,
mây
bàng
?Vì
Emsao
có
nhận
xétbạc…
gì về
không

?nghệ
Kỷ
niệm
ngày
đầu
Tâm
trạng
của
thuật
sử
dụng
từ
gian,
thời
gian
ấy
-> quen thuộc và gần gũi, gắn liền
với
tuổi
thơ
->
Đó
là lần
đến
trường
của
nhân
vật
"tôi"
khi
ngữthành
& câu kỉ
văn.
Tác
trở
niệm
đầu được cắp sách tới trường. nhân
vật
'tôi"
gắn
nhớ
kỉnó?
niệm cũ
dụnglại
của
trong
tâm
trí không
tác
với
thời
gian,
như
thế nào?
- Tâm trạng: Nao nức (kỉ niệm mơn
man)
giả?
cảm giác trong sáng, tưng bừng, gian
rộn rãcụ thể nào?

-> Từ láy+ so
sánh
-> Làm nổi bật tâm trạng xúc động chân thành của tôi khi nhớ lại
kỷ niệm tựu trường.

*Cảm nhận của tôi trên đường đến
? Giải
thích
vì sao
nhân vật
trường
Con đường….quen đi lại lắm lần…tự
nhiên
thấy
lạ
Emhình
có nhận
xét
Em
dung
Tôi
lại
có
cảm
giác
thấy
lạ
?
Tâm
trạng
đó
thay
Lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hômgì
nay
tôi
đi
học
cáchcó
dùng
ra về
cậu
trong
đầubé
tiên
đến
đổibuổi
cụ thể
qua
suy
từ
miêu
của
=> Tình cảm, nhận thức có sự thay đổi,
bảnđộ
thân
đãtảlớn.
thái
như
thế
trường
Tôi quen
đi lại
nghĩ,dù,
cử chỉ,
hành động
tác
giả
nào với việc
- Không lội sông, thả diều, ra đồnglắm
nôvàđùa
lần?
lời nói như thế nào?
học
- Cảm thấy mình trang trọng và đứng đắn
-Thèm được nhí nhảnh; bặm tay ghì thật chặt…

- Quyển vở xệch ra ... chúi xuống đất. Xóc lên và nắm lại cẩn thận;
- Muốn thử sức mình.
- Có ngay ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ: Chắc chỉ người thạo

mới cầm nổi bút thước

=> Động từ sử dụng đúng chỗ-> hình dung rõ ràng tư thế, cử chỉ
ngộ nghĩnh ngây thơ đáng yêu của chú bé
=> Yêu học, yêu bạn bè và mái trường thân yêu.

Hình ảnh: “Ý nghĩ ấy thoáng qua trong tâm trí tôi nhẹ nhàng như một
làn mây lướt ngang trên ngọn núi”
-> So sánh một hiện tượng vô hình với một hiện tượng thiên nhiên
hữu hình đẹp đẽ => nổi bật sự ngây thơ, trong sáng đáng yêu của
Phân
tíchlần
giáđầu
trị nghệ
thuật của câu văn “
cậu bé trong kỉ
niệm
tới trường
Ý nghĩ ấy thoáng qua trong tâm trí tôi
nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang
trên ngọn núi”

Với những câu văn nhẹ nhàng, từ ngữ gợi cảm,
giàu hình ảnh, dòng hồi tưởng được gợi lên hết sức tự
nhiên với sự liên tưởng giữa hiện tại và quá khứ. Từ
tâm trạng náo nức, tưng bừng rộn rã tác giả nhớ lại
cảm xúc, những hình ảnh quen thuộc trên đường cùng
mẹ tới trường.

2. Cảm nhận của "tôi" lúc ở sân trường.
* Khung cảnh trước sân trường:
- Dày đặc cả người
- Người nào quần áo cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi sáng sủa
-Tôi: Trường Mĩ Lí trông vừa xinh
xắntrước
vừa
oai
Đứng
giữa
sân
trường
« Trường
Mĩ
Línghiêm
vừa
Cảm
nhận
của
em
về như cái
? ??Cảnh
sân
đình làng Hòa Ấp
nhìn
cảnh
dày
đặc,cúng, tế lễ, nơ
đình
nơi
thờ
xinh
xắn
vừa
oai
hìnhlàng:
ảnh
songười
sánh
trên?
trường
làng
Mĩ
Línghiêm
lưu
trò
cũ
vào…lòng
lớp, cất
ngôi
trường
đình
làng
tôicó
đâm
=>Hình ảnh so sánh thể hiện cảm
xúc
thành
trang
cậu b
thiêng
liêng
giấunghiêm
nhữngcủa
điều
lại
trong
tâm tríkính
tôi
oailonghiêm,
H/ảnh
sợ nhiều
vẩn vơ".
Emnhân
hiểu
học trò nhỏ trước ngôi trườngẩn.)
mới
với
điều
thiêng
liêng hấp dẫn
gìra
nổi
bật?
“Tôi”
ývật
nghĩa
củantn?
hình ảnh trên
- Hình ảnhTôi: bỡ ngỡ đứng nép bên người thân
- như con chim con đứng bên bờ tổ, …muốn bay, nhưng còn ngập
ngừng e sợ. Họ thèm vụng khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ
Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng các em nhỏ lần đầu tới
trườngThể hiện khát vọng bay cao; khám phá những chân trời tri
thức mới của tuổi trẻ trước cánh cửa trường học

* Khi được gọi tên vào lớp:
- Khi có trống thúc: cảm thấy mình chơ vơ
- Khi được gọi tên: quả tim tôi ngừng đập, quên cả mẹ đứng sau,
tự nhiên giật mình và lúng túng…
* Khi sắp hàng vào lớp:

Em cảm
nhận
?? Hình
ảnh và
tâmthêm
+ cảm thấy một bàn tay dịu dàng đẩy tôi
tới trước
được của
điềuTôi
gìvà
vềcác
nhân
trạng
+ thấy nặng nề một cách lạ; Dúi đầu vào
mẹ nức
nở khóc
vật lòng
Tôi?
bạn
khi được
gọi tên
 Từ láy gợi tả gợi cảm  miêu tả chân
vàothực
lớp?sự chuyển biến tâm lí
của nhân vật- tâm hồn nhạy cảm
 Giàu cảm xúc với trường, lớp, người thân, có những dấu hiệu
trưởng thành trong nhận thức và tình cảm ngay trong những ngày
đầu tiên đi học.

3. Khi vào lớp học
- Mùi hương lạ xông lên

- Hình treo trên tường: thấy lạ lạ, hay hay
- Bàn ghế, chỗ ngồi: tự lạm nhận là vật riêng của mình
- Mấy người bạn ngồi bên: không cảm thấy xa lạ chút nào
- Cánh chim  một kỉ niệm cũ sống lại
? Emphấn
hãy lớp
diễn
tảthầy…
tâm
?Khi
vào
học,
“tôi”
- Âm thanh: tiếng chim hót, tiếng
của

trạng
xúcmọi
củathứ
Tôi
đã
cảmcảm
nhận
- Chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm
nhẩm
đánhnào?
vần đọc: Bài viết tập:
lúc này?
bằng
giác quan
Tôi đi học
? Cảm nhận đó như thế
=>Những suy nghĩ, cảm xúcnào?
trong sáng, chân thực

=>Tâm hồn yêu thiên nhiên, cảnh vật, yêu bạn bè trường lớp, trân
trọng việc học hành=> Tự tin, bước vào buổi học đầu tiên.

+ “Một con chim
+“Những tiếng phấn
con liệng đến đứng
của thầy giáo gạch
đứng bên bờ cửa
mạnh trên bảng đen
sổ.... tôi đưa mắt
đã đưa tôi về cảnh
thèm thuồng nhìn
thật....lẩm bẩm đánh
theo cánh chim”
vần Tôi đi học”...
- Một chút buồn khi phải từ giã tuổi
thơ, những ngày vui chơi tự do...
- Trưởng thành trong nhận thức &
việc học hành của bản thân.

Cảm nhận của
em về 2 chi
tiết bên

? Dòng chữ "Tôi
đi học" kết thúc
truyện có ý nghĩa
gì ?

-> Cách kết thúc truyện tự nhiên bất ngờ - dòng chữ “Tôi đi học” vừa
khép lại bài văn vừa mở ra một thế giới mới, một khoảng không gian,
thời gian mới, một tâm trạng, tình cảm mới, một giai đoạn mới trong
cuộc đời đứa trẻ. Đồng thời dòng chữ đã chốt lại chủ đề bài văn.

4/ Thái độ, cử chỉ của người lớn đối với các em bé
lần đầu tiên đi học
  - Phụ huynh: đều chuẩn bị chu đáo cho con em mình, đều trân trọng

buổi lễ, đến dự và động viên các con
- Ông đốc – người lãnh đạo nhà trường:
+ Nhìn chúng tôi nói sẽ;
+ Cặp mắt hiền từ và cảm động
+ Tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi
=> nhân hậu, từ tốn, bao dung. ? Đó là những ai? Em
chỉ tôi
rõ và trình bày
- Thầy giáo: tươi cười chào đónhãy
chúng
cảm
nhậnnhiệm
của em
=>Gia đình và nhà trường đều có
trách
vớivề
thế hệ tương lai.
thái độ của họ?
=>“Tôi” đã cảm nhận sâu sắc về sự lớn lao, thiêng liêng của ngôi
trường làng Mĩ Lí, trân trọng, cảm nhận sự ân cần, bao dung của ông
Đốc, đồng thời cũng nhận thức về sự tự lập của bản thân trong việc
đến trường học tập.

*NT:
II. Đọc hiểu văn - Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng
1.bản.
Cảm nhận của
của nhân vật “tôi” trong ngày đầu đi học .
"tôi" trên đường
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình
tới
trường.
2. Cảm
nhận của
ảnh so sánh độc đáo; giọng điệu trữ tình, trong
"tôi" lúc ở sân
sáng.
trường.
3. Khi vào lớp học
- Kết hợp miêu tả+ tự sự+ biểu cảm.
4. Tổng kết:
I. Tìm hiểu chung.

*ND: Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm
trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu
trường đầu tiên, thường được ghi nhớ mãi.

IV. Luyện tập
Phát biểu cảm nghĩ về những ấn tượng, cảm

xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà
em nhớ nhất .

Bài tập 1 tr7.
Đoạn văn tham khảo
Câu chuyện được tái hiện qua sự hồi tưởng của tác giả đồng thời cũng là nhân
vật tôi. Bằng biện pháp nghệ thuật kể chuyện kết hợp miêu tả , truyện đã diễn tả dòng
cảm xúc của nhân vật, tức là cái tôi trữ tình, rất trong trẻo, sinh động về ngày đầu tiên
đi học. Từ thực tại của đất trời cuối thu (thời gian mở đầu năm học), tác giả nhớ về dĩ
vãng, về “những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường” đầu tiên trong đời mình.
Dòng cảm xúc về kỉ niệm ấy được nhân vật “tôi” nhớ lại theo trình tự thời gian. Đầu
tiên là sự háo hức, cảm thấy lòng mình thay đổi, như đã lớn lên, trang trọng và đứng
đắn hơn lúc trên đường theo mẹ đến trường; là nỗi e sợ, phải đứng nép vào mẹ khi
đứng dưới sân trường; thật sự lúng túng, xúc động khi nghe tiếng trống trường vang
lên; ngơ ngác khi nghe gọi đến tên mình và cảm thấy mọi thứ như vừa quen vừa lạ khi
ngồi trong lớp học. Tác giả tả cảnh mọi người vào trong lớp, vừa có gì lạ lẫm mà cũng
tràn đầy háo hức, vừa lo lắng nhưng cũng rất thân quen để cùng khám phá một không
gian mới, nơi có bàn ghế, bạn bè, thầy cô. Tác giả kết thúc bằng sự miêu tả một hình
ảnh rất đẹp: “Một con chim non liệng đến đứng trên bờ cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi
vỗ cánh bay cao”. Những kỉ niệm về ngày đầu tiên đến trường, chắc hẳn sẽ là những kỉ
niệm rất đẹp trong kí ức cuộc đời của mỗi người về thuở ban đầu rụt rè và nhút nhát.
Chính mái trường và thầy cô ngày xưa đó đã chắp cánh và cho ta thêm sức mạnh để
bay tới những phương trời xa xôi ngày hôm nay.

HƯỚNG DẪN VỀ
NHÀ

1. Cảm nhận được giá trị nội dung và nghệ
thuật
2. Tìm và sưu tầm những bài thơ, bài hát
nói về tâm trạng trong ngày đầu tiên đến
trường.
- Soạn bài: Trong lòng mẹ