TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ PHÚ XUÂN
TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐOÀN VĂN CỪ

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

Khởi động
Bài hát : Quê hương của Giang Nam

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

I. Tìm hiểu chung
1.Tác giả Đoàn Văn Cừ
Sinh năm 1913,
mất năm 2004

Quê : xã Nam Lợi,
huyện Nam Trực ,
tỉnh Nam Định.

- Phong cách sáng tác: Viết về thôn
quê với bút pháp rất riêng , viết về hội
hè , đình đám , chợ Tết ...
-Tác phẩm chính: Thôn ca I (1994),
Thơ lửa (1947), Việt Nam huy hoàng
(1948), Thôn ca II (1960), Đường về
quê mẹ (1987)...

- Giải thưởng : Ông được tặng giải thưởng
HCM năm 2001.

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

2. Tác phẩm
U tôi ngày ấy mỗi mùa xuân,
Dặm liễu mây bay sắc trắng ngần,
Lại dẫn chúng tôi về nhận họ
Bên miền quê ngoại của hai thân.
Tôi nhớ đi qua những rặng đề,
Những dòng sông trắng lượn ven đê.
Cồn xanh, bãi tía kề liên tiếp,
Người xới cà, ngô rộn bốn bề.

Thúng cắp bên hông, nón đội đầu,
Khuyên vàng, yếm thắm, áo the nâu
Trông u chẳng khác thời con gái
Mắt sáng, môi hồng, má đỏ au.
Chiều mát, đường xa nắng nhạt vàng,
Đoàn người về ấp gánh khoai lang,
Trời xanh cò trắng bay từng lớp,
Xóm chợ lều phơi xác lá bàng.

Tà áo nâu in giữa cánh đồng,
Gió chiều cuốn bụi bốc sau lưng.
Bóng u hay bóng người thôn nữ
Cúi nón mang đi cặp má hồng.
Tới đường làng gặp những người quen.
Ai cũng khen u nết thảo hiền,
Dẫu phải theo chồng thân phận gái
Đường về quê mẹ vẫn không quên

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

a. Giải nghĩa từ
+ Dặm liễu : chỉ đường xa
+ Hai thân : cha mẹ
+The: hàng dệt bằng tơ nhỏ
sợi, mặt thưa, mỏng, không
bóng, thời trước dùng để may
áo dài .

+ U: mẹ ..

+ Đề : .thuộc loại đa ,lá có mũi nhọn dài.

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

I. Tìm hiểu chung
1.Tác giả Đoàn Văn Cừ
2.Tác phẩm:
a. Đọc, giải nghĩa từ:
b. Tìm hiểu chung

- Xuất xứ: Trích trong Thơ Đoàn Văn Cừ , In trong tập “ Thôn ca” năm
1942.
- Thể thơ: thơ bảy chữ
- PTBĐ: Biểu cảm ( Tự sự, miêu tả)
- Bố cục: 4 phần
+ Phần 1 (khổ 1): Không gian , thời gian khi “tôi “ về quê.
+ Phần 2 (khổ 2, 4): Bức tranh thiên nhiên và con người nơi làng quê.
+ Phần 3 (khổ 3,5): Hình ảnh người mẹ trên con đường về quê.
+Phần 4 (khổ 6 ) : Những tâm tư, tình cảm của tác giả về nơi cội nguồn .

Sáng tác : 1942

1913- 2004

Thể thơ: Thơ bảy chữ

Tác giả
Đoàn Văn Cừ

PTBĐ: Biểu cảm + Tự sự,
Miêu tả

P1:Không gian ,thời gian
trên đường về quê.

Quê: Nam Định

Là giáo viên có nhiều bài thơ hay

Tác phẩm

P3: Hình ảnh người mẹ
trên đường về quê
P2: Bức tranh thiên nhiên
và con người nơi làng quê.
P4: Những tâm tư ,tình cảm
của tác giả về cội nguồn.

Bố cục: 4 phần

Thơ ông thường viết nhiều về
hội hè, chợ tết, nông thôn .

II/ Đọc –hiểu văn bản

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Không gian , thời gian khi “tôi “ về quê .

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01

Nhiệm vụ: Đọc khổ thơ đầu của bài thơ và thực hiện các yêu cầu sau:
 

.

U tôi ngày ấy mỗi mùa xuân,
Dặm liễu mây bay sắc trắng ngần,
Lại dẫn chúng tôi về nhận họ
Bên miền quê ngoại của hai thân.

a. Nhân vật tôi về quê vào
thời điểm nào ? Không gian
khi mẹ đưa nhân vật tôi về
quê có gì đặc biệt .

1. Không
gian , thời
gian khi tôi
về quê

b. Nhận xét cách xưng hô “u” , cách
gọi “ hai thân “ của tác giả ?

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01

 
a. Thời gian

b. Không gian
- “Dặm liễu mây bay sắc trắng ngần”: vừa

- “Tôi” về quê mẹ khi đã lớn.
- Thường về vào “mỗi mùa xuân” gặp mặt,
thăm hỏi họ hàng bên quê ngoại.→ Tác giả mở
đầu bằng hồi ức của đứa con vẫn giữ lại trong
.

trí tưởng hình ảnh lúc bé theo mẹ về thăm quê
ngoại.

miêu tả khung cảnh thiên nhiên, vừa thể hiện
1. Không
gian , thời
gian khi
tôi về quê

cách điệu sắc đẹp ngoại hình của mẹ: nhẹ
nhàng, tinh tế, thướt tha, đầy uyển chuyển...
+ NT: Hình ảnh : dặm liễu ; cách gọi “U”:
thân thương ,trìu mến .
Hai thân : cách gọi bố mẹ thể hiện sự
kính trọng ,văn hóa...

Khung cảnh về quê yên bình ,gợi nhiều cảm xúc .

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1.Không gian và thời gian khi “tôi” về quê ( khổ 1 ).
2. Bức tranh thiên nhiên và con người làng quê ( khổ 2,4 )

Tôi nhớ đi qua những rặng đề,
Những dòng sông trắng lượn ven đê.
Cồn xanh, bãi tía kề liên tiếp,
Người xới cà, ngô rộn bốn bề.
Chiều mát, đường xa nắng nhạt vàng,
Đoàn người về ấp gánh khoai lang,
Trời xanh cò trắng bay từng lớp,
Xóm chợ lều phơi xác lá bàng.

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

Bức tranh thiên
nhiên:

Cuộc sống nơi
thôn quê

+ Những rặng đề, những dòng sông trắng lượn ven đê, cồn xanh, bãi tía .
+ Khung cảnh chiều quê: đường xa nắng nhạt vàng, trời xanh, cò trắng bay từng lớp,
xóm chợ lều phơi xác lá bàng (những chiếc lều xiêu vẹo ngập xác lá bàng).

+ Người làm đất trồng cây: người xới cà, ngô rộn bốn bề.
+ Cảnh những người nông dân bới khoai gánh về thôn ấp “đoàn người về ấp gánh
khoai lang”.
* Nghệ thuật : Liệt kê, tính từ , động từ , so sánh.

→ Hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam. Cảnh vật vừa sinh động, tràn đầy sức sống, hiện lên
một bức tranh thôn quê với những màu sắc và đường nét được phối hài hòa.
=> Thiên nhiên và con người hiện lên đầy vẻ mộc mạc, giản dị đến lạ nhưng cũng đầy thân thương,
yên bình của một làng quê, mà khiến cho ai đi đâu cũng nhớ về.

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1.Không gian và thời gian khi“tôi” về quê.
2. Bức tranh thiên nhiên và con người làng quê.
3. Hình ảnh người mẹ trên con đường về thăm quê.
-Thúng cắp bên hông, nón đội đầu.

Hình ảnh
người mẹ

-Khuyên vàng, yếm thắm, áo the nâu
-Mắt sáng, môi hồng, má đỏ au.
-Tà áo nâu in giữa cánh đồng ...

Thúng cắp bên hông, nón đội đầu,
Khuyên vàng, yếm thắm, áo the nâu
Trông u chẳng khác thời con gái
Mắt sáng, môi hồng, má đỏ au.
Tà áo nâu in giữa cánh đồng,
Gió chiều cuốn bụi bốc sau lưng.
Bóng u hay bóng ingười thôn nữ
Cúi nón mang đi cặp má hồng.
? Tác giả đã khắc họa hình ảnh về người
mẹ trên con đường về quê qua những chi
tiết nào?

Hình ảnh người mẹ dịu dàng, e ấp – đẹp vô cùng .

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1.Không gian và thời gian khi“tôi” về quê.
2. Bức tranh thiên nhiên và con người làng quê.
3. Hình ảnh người mẹ trên con đường về thăm quê.
4. Những tâm tư tình cảm của tác giả về nơi cội nguồn
- Khen 'U nết thảo hiền “dẫu đã lấy chồng nhưng vẫn
không quên đường về .
→ Người mẹ hiện lên với nết “thảo hiền” dễ mến. Dù

lấy chồng xa xứ nhưng mẹ vẫn không quên đường về
quê mẹ, vẫn về thăm quê hương, tổ tiên, ông bà, cha
mẹ, họ hàng.

Tới đường làng gặp những người quen.
Ai cũng khen u nết thảo hiền,
Dẫu phải theo chồng thân phận gái
Đường về quê mẹ vẫn không quên.

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

ĐOÀN VĂN CỪ

III.TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật :
- Thể thơ bảy chữ cùng lời thơ
giản dị, mộc mạc.
- Nhịp thơ linh hoạt.
- Lối miêu tả chân thực, gần gũi,
đầy sinh động.

3.Ý nghĩa :

2. Nội dung:
- Những dòng hoài niệm và tâm
trạng vui mừng háo hức của người
con về những lần cùng mẹ về quê
ngoại.
-Đồng thời còn thể hiện tình cảm
yêu mến, niềm tự hào của con về
người mẹ.

-

Tình yêu, sự gắn bó với gia
đình quê hương của tác giả.

- Nhắc nhở chúng ta hãy luôn nhớ
về cội nguồn với lòng biết ơn
và kính trọng..

VẬN DỤNG
? Dựa vào nội dung bài
thơ, em hãy vẽ bức tranh
hoặc giới thiệu về vẻ đẹp
của người mẹ ?

VÒ nhµ
VỀ NHÀ

- Học thuộc bài thơ.
- Học thuộc bài thơ.

- Làm phiếu bài tập.
-Đọc trước bài: “ Sắc thái nghĩa của từ ”
- Soạn bài: Hoạt động ngữ văn: Tập làm thơ bảy
-chữ
Viết (Lưu
đoạný:văn
ghi diện
lại cảm
sau
khilàm
họcmột bài
Nhận
thể nghĩ
thơ và
tập
một
sáu chữ , bảy chữ.
thơ bài
bảy thơ
chữ.)

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT