BÀI 9: TRÁI ĐẤT – NGÔI NHÀ CHUNG

VĂN BẢN 1:
Tiết 2, 3: TRÁI ĐẤT - CÁI NÔI CỦA SỰ
SỐNG
(Hồ Thanh Trang)

Các hoạt động:

1. HĐ 1: KHỞI ĐỘNG: Các em sẽ nghe bào hát và trình bày cảm nhận
sau khi em nghe bài hát
2. HĐ 2: Tìm hiểu phần tri thức ngữ văn: khái niệm về văn bản, đoạn văn
trong văn bản, VB thông tin, VB đa phương tiện.
3. HĐ 3: Đọc- tìm hiểu chung về tác giả- tác phẩm văn bản
TRÁI ĐẤT - CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
4. HĐ 4: Chúng ta khám phá văn bản, tổng kết lại ND-NT của văn bản
5. Các em sẽ viết kết nối đọc

BÀI HÁT NGÔI NHÀ CHUNG CỦA
CHÚNG TA - nhạc sĩ Hình Phước Liên

KHỞI ĐỘNG

Hàng ngày, chúng ta hít thở, uống nguồn nước mát lành từ lòng đất, ăn
những trái cây thơm ngon từ thiên nhiên, Trái Đất giống như người mẹ
hiền nuôi dưỡng, chở che cho muôn loài, Vậy TĐ có từ bao giờ? Sự
sống tốt đẹp đã nảy nở như thế nào trên hành tinh xanh của chúng ta?
Con người có thể làm gì để bảo vệ Trái Đất? Bài học hôm nay chúng ta
sẽ cùng tìm hiểu về Trái Đất – cái nôi của sự sống

? Em hãy cho biết nội dung của bài hát là gì? ? Bài hát gợi ch
em cảm xúc gì?

BÀI 9: TRÁI ĐẤT NGÔI NHÀ CHUNG
BÀI 9: TRÁI ĐẤT
NGÔI NHÀ CHUNG
(13 TIẾT)

BÀI 9: TRÁI ĐẤT -NGÔI NHÀ CHUNG
Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
A. Đọc tri thức ngữ văn

Nêu khái niệm về
văn bản thông tin
và khái niệm về
đoạn văn trong
văn bản?

PHT số 1
Hãy chỉ ra các yếu
tố cấu thành và
cách triển khai
văn bản thông tin?

Văn bản đa phương
thức là loại văn bản như
thế nào? Hãy lấy ví dụ
về văn bản đa phương
thức mà em đã từng
đọc?

A. Đọc tri thức ngữ văn

1. Văn bản: Là một
đơn vị giao tiếp có tính
hoàn chỉnh về nội dung
và hình thức, tồn tại ở
dạng viết hoặc dạng
nói. Dùng để trao đổi
thông tin trình bầy suy
nghĩ, cảm xúc…

PHT số 1

Có các yêu tố như:
nhan đề (một số văn
bản có sa-pô dưới
nhan đề), đề mục (tên
gọi của các phần),
đoạn
văn,
tranh
ảnh,...

Là văn bản sử
dụng phối hợp
phương tiện ngôn
ngữ và các phương
tiện phi ngôn ngữ
như kí hiệu, sơ đổ,
biểu đồ, hinh
ảnh...

A. Đọc tri thức ngữ văn
Một số hình ảnh minh họa cho thông tin tri thức Ngữ văn về văn bản đa
phương thức

Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
(Hồ Thanh Trang)
A. Đọc tri thức ngữ văn
1. Văn bản: Là một đơn vị giao tiếp có tính hoàn chỉnh về nội dung và hình thức,
tồn tại ở dạng viết hoặc dạng nói. Dùng để trao đổi thông tin trình bầy suy nghĩ,
cảm xúc…
2. Đoạn văn trong văn bản
- Hoàn chỉnh tương đối về ý nghĩa và hình thức, gồm nhiều câu (có khi chỉ một
câu) xoay quanh một ý nhỏ.
- Đoạn văn bắt đẳu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng và kết thúc bằng một dấu
châm câu.

Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
(Hồ Thanh Trang)
3. Các yếu tố cấu thành văn bản thông tin
- Có các yêu tố như: nhan đề (một số văn bản có sa-pô dưới nhan đề), đề mục (tên
gọi của các phần), đoạn văn, tranh ảnh,...
4. Cách triển khai văn bản thông tin
- Như thời gian hoặc nhân quả.
5. Văn bản đa phương thức
- Là văn bản sử dụng phối hợp phương tiện ngôn ngữ và các phương tiện phi ngôn
ngữ như kí hiệu, sơ đổ, biểu đồ, hinh ảnh...

B. Khám phá Văn bản
TRÁI ĐẤT – CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
Hồ Thanh Trang

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Thể loại?
Nhan đề của văn bản ?
Văn bản có mấy đề mục?
Đâu là phần sapô của văn bản?
Bức tranh trong văn bản minh họa cho
nội dung nào của văn bản?

Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
(Hồ Thanh Trang)
Thể loại:

Văn bản thông tin

Nhan đề của văn bản

Trái đất- cái nôi của sự sống

Văn bản có

5 đề mục

Phần sapô của văn bản

Phần in đậm chữ nhỏ

Bức tranh trong văn bản minh
họa cho nội dung nào của văn
bản?

Trái đất - nơi cư ngụ của muôn loài

- Sapô: là
đoạn văn
nằm giữa
nhan đề và
phần chính
của bài báo
hay văn bản
thông tin
nhằm giới
thiệu, tóm tắt
nội dung của
văn bản

Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
(Hồ Thanh Trang)
I.Tìm hiểu chung
2, Tác phẩm

e) Bố cục:

? Văn bản chia làm mấy phần?
Nêu nội dung của từng phần?

3, Chú
Sgklàm 3 phần
Văn thíchbản chia

+ Phần
1: từvănđầu
II. ĐọcTìm hiểu
bảnđến “365,25 ngày”, giới thiệu về trái đất.
1, Đọc
+ Phần 2: Tiếp đến “sự sống trên trái đất” Vai trò của trái đất.

GV hướng dẫn HS: Đọc to, rõ ràng, mạch lạc, chú ý các
+ Phần 3:ngữ
còn
lại thực
củadụng
trái các
đất.chiến lược đọc theo dõi,
mượn
Châutrạng
Âu. Sử
suy luận

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI - 2 PHÚT

Quan sát ảnh và
trình bày những
hiểu biết của em
về trái đất?

Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
(Hồ Thanh Trang)
2. Tìm hiểu chi tiết
1. Trái Đất trong hệ mặt trời

? Đoạn văn Trái đất
trong hệ mặt trời tập
trung giới thiệu thông
tin gì?
? Thông tin đó có ý
nghĩa như thế nào?

Phiếu học tập số 3
 
Trái đất là một trong 8 hành tinh của hệ mặt
trời

 

- Bao gồm sao thủy, sao kim, sao mộc, sao thổ, sao
Hỏa, trái đất, sao Thiên Vương, sao Hải Vương.
- Hoạt động: vừa quay quanh trục của nó, vừa quay
quanh hệ mặt trời.

Hiểu sơ lược về cấu tạo của trái đất

Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
(Hồ Thanh Trang)
2. Tìm hiểu chi tiết
a. Giới thiệu về trái đất
- Trái đất là một trong tám hành tinh của hệ mặt trời.
-Trái đất vừa tự quay quanh trục của nó, vừa quay quanh mặt trời.
-> Nhận xét: các thông tin khoa học chính xác, ngắn gọn, rõ ràng, số liệu xác

thực, giúp người đọc có cái nhìn khái quát nhất về TĐ

Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
(Hồ Thanh Trang)

1) Vị thần hộ mệnh của sự sống trên trái đất.

Em hãy tưởng tượng cảm giác của mình nếu em đặt chân
đến nơi đây và cảm nhận của em về sự sống nơi này?

2, “Vị thần hộ mệnh” của

sự sống trên trái đất

2, “Vị thần hộ mệnh” của sự sống trên trái đất

2,“Vị thần hộ mệnh” của sự sống trên trái đất

Nước chính là “vị thần
hộ mệnh” của sự sống
trên Trái Đất.

Mỗi chúng ta phải
làm gì để bảo vệ
nguồn nước ?

3. Trái đất -Nơi cư ngụ của muôn loài
3P

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5
CÁC LOÀI
MÔI TRƯỜNG SỐNG
MÀU SẮC, HÌNH DÁNG
KHẢ NĂNG THÍCH NGHI

SỰ KÌ DIỆU CỦA SỰ SỐNG

3,. Trái đất -Nơi cư ngụ của muôn loài
CÁC LOÀI
MÔI TRƯỜNG SỐNG
MÀU SẮC, HÌNH DÁNG
KHẢ NĂNG THÍCH
NGHI

Động vật, thực vật, ...
Trên cạn, dưới nước, trên không, trong lòng đất...
Đa dạng và phong phú
khả năng chịu lạnh, chịu hạn, nước mặn, nước
ngọt...

Sự sống trên trái đất rất kì diệu, phong phú và đa dạng, gắn bó
mật thiết với nhau cùng tồn tại và phát triển.

4. Con người trên trái đất

Vì sao có thể
khẳng định con
người là đỉnh cao
kì diệu của sự sống
trên trái đất?

Con người được xem là đỉnh cao kì diệu của sự sống trên trái đất bởi vì:
+ Con người là động vật bậc cao, có não và hệ thần kinh phát triển nhất,
có ý thức, có tình cảm, có ngôn ngữ, biết tổ chức cuộc sống theo hướng
tích cực….
+ Bằng bàn tay lao động sáng tạo, con người đã cải tạo lại bộ mặt của
Trái Đất, khiến cho nó “người” hơn, thân thiện hơn.
Tuy nhiên sự sống trên Trái Đất sẽ kì diệu hơn nếu con người không
khai thác thiên nhiên một cách bừa bãi, gây ảnh hưởng xấu đến trái đất.

4, Con người trên trái đất

-Con người là đỉnh cao
kì diệu của sự sống trên
trái đất
Theo em chúng ta
phải làm gì cho xứng
đáng với sự có mặt
trên trái đất?

5. Tình trạng trái đất hiện nay

Quan sát video và nhận xét về tình trạng trái
đất hiện nay?

5. Tình trạng trái đất hiện nay

Trái đất đang bị hủy hoại và ô nhiễm
nghiêm trọng.

- Một số thảm họa do hành động “vô ý thức
hay bất chấp tất cả của con người” gây ra
cho hành tinh này.
-“Sức khỏe” của Trái Đất đang “có vấn đề”.
Điều đó cũng có nghĩa là “ngôi nhà chung”
mà chúng ta cư ngụ đang đứng trước những
thách thức to lớn, đòi hỏi mọi người phải thể
hiện tinh thần trách nhiệm để cho trái đất
mãi xanh tươi.

- Em đã làm gì để góp phần bảo vệ môi trường?

Quan sát tranh và đưa ra câu khẩu hiệu minh họa.

Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
(Hồ Thanh Trang)
III. Tổng kết
1. Nội dung – Ý nghĩa:

Văn bản có ý nghĩa gì? Nêu những đặc sắc
nghệ thuật của VB?

Văn bản đề cập đến đến vai trò của Trái Đất với sự sự sống của muôn loài và cảnh
báo về hiện trạng của TĐ hiện nay. Qua đó nhắc nhở con người về ý thức, trách
nhiệm trong việc bảo vệ môi trường.
b. Nghệ thuật

- Sử dụng hiệu quả các yếu tố của VB thông tin : nhan đề, sa-pô, số liệu, hình ảnh
để truyền tải được nội dung, ý nghĩa đến người đọc.

LUYỆN TẬP

Câu 1: Hành tinh nào trong hệ mặt trời có sự sống?

Sao Mộc
Trái đất
Sao Kim
Sao hỏa

Câu 2: Văn bản: Trái đất - cái nôi của sự sống thuộc kiểu văn`
bản nào?

Truyện dân gian
Truyện đồng thoại
Văn bản thông tin
Thơ trữ tình

Câu 3: Phần Sapô của văn bản là gì?

Nhan đề của văn bản
Phần kết thúc văn bản
Đoạn văn nằm giữa nhan đề và phần chính
của văn bản nhằm giới thiệu tóm tắt nội dung văn bản

Nội dung chính của văn bản

Câu 4: Điều gì được coi là vị thần hộ mệnh của sự
sống trên trái đất?

Đất
Con người
Các hành tinh khác

Nước

Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
(Hồ Thanh Trang)
VẬN DỤNG

Gợi ý viết đoạn văn 
- Hình thức: Độ dài: 5-7 câu
- Đảm bảo các ý sau: Tại sao Trái Đất được gọi là hành tinh xanh?
-Từ "xanh" vốn chỉ màu đã được chuyển nghĩa như thế nào trong trường hợp
này?
- Làm thế nào để Trái Đất luôn đẹp tươi và sự sống không ngừng tiếp diễn?

Đoạn văn tham khảo:
Trái Đất của chúng ta vốn là một hành tinh "xanh" với nước đại dương xanh ngắt và
những cánh rừng xanh tươi mát. Nhưng giờ đây khi con người đang phát triển thế
giới vượt trội, thì màu xanh ấy đang dần nhường chỗ cho màu trắng của các đô thị,
màu nâu đen của những ngọn đồi trọc, màu xanh đại dương dần bị thu hẹp lại... Cứ
theo đà phát triển đánh đổi tự nhiên lấy tài nguyên như vậy thì liệu tới sau này, con
cháu chúng ta còn được tận mắt nhìn thấy những cánh rừng xanh cùng các loai động
vật sống hạnh phúc, có còn được thấy biển xanh với những con sóng hiền hoà? Để
hành tinh xanh mãi xanh vốn chẳng có gì to tát, nó bắt đầu từ việc: bạn bỏ rác
đúng vào nơi quy định, sử dụng ít túi nilon hơn, sử dụng các đồ dùng bằng nguyên
liệu tái chế,... Tôi đang cố gắng làm điều đó mỗi ngày, bạn cũng có thể chứ?

Tiết 111-112-113: VĂN BẢN: TRÁI ĐẤT- CÁI NÔI CỦA SỰ SỐNG
(Hồ Thanh Trang)
LUYỆN TẬP

Từ việc đọc văn bản, em rút ra được kinh nghiệm gì về cách đọc một văn bản
thông tin ?
Em rút ra được kinh nghiệm về cách đọc một văn bản thông tin: Đọc văn bản
thông tin cần nhấn mạnh những phần có đề mục, cách ngắt quãng rõ ràng để phân
biệt được rõ từng phần của văn bản.
VẬN DỤNG
Em hãy viết đoạn văn (5-7 câu) với chủ đề: Để hành tinh xanh mãi xanh...

Hướng dẫn về nhà:
- Đọc, tóm tắt lại văn bản
- Nhớ nội dung bài học
- Hoàn thành viết đoạn văn
- Chuẩn bị: Thực hành tiếng Việt – trang 81: Nhận biết đặc điểm
và loại văn bản, chức năng của đoạn văn trong văn bản