BÀI
9

THỰC HÀNH
TIẾNG VIỆT

Hoạt động
khởi động

0
1

Hoạt động khởi động

KHÁM PHÁ
XE ĐẠP
CỦA EM

Hoạt động khởi động
02

03

01
13
12
11
09

10

08

07

04
06

05

Hoạt động khởi động
Ghi – đông (guidon)

Gạc-đờ-bu

Pê-dan
Van xe
Săm

Sên

Các từ ghi- đông,
cổ - phooc, sên, van,
săm, gác đờ bu, pê đan
… được gọi là từ mượn.

Hình thành
kiến thức

0
2

I. Từ mượn

1. Xét ví dụ

Học sinh nối cột A với
cột B sao cho phù hợp
sau đó giải nghĩa các từ

1. Xét ví dụ
A

 

B
Ra - đi- ô

Vô - lăng
Hoàng hôn
Hải đăng

1. Xét ví dụ
A

 

B
Hoàng hôn: chiều tà (là từ thường dùng để chỉ một khoảng thời gian kể từ
ngay sau khi Mặt Trời lặn cho tới khi trời tối hẳn )

Hải đăng: đèn biển  (được thiết kế để chiếu sáng từ một hệ thống đèn và 
thấu kính, hoặc thời xưa là chiếu sáng bằng lửa, với mục đích hỗ trợ cho các 
hoa tiêu trên biển định hướng và tìm đường)
Vô - lăng: tay lái ô tô (là một trong những bộ phận thuộc hệ thống lái xe ô tô,
có dạng hình tròn và được tài xế trực tiếp dùng để điều khiển các hướng di
chuyển của xe)
Ra- đi- ô: máy thu thanh

1. Xét ví dụ

Theo em, các từ này
được mượn từ ngôn
ngữ của nước nào?

Từ mượn là gì? Tiếng
Việt mượn từ từ đâu?
Tại sao chúng ta phải
vay mượn tiếng nước
ngoài?

2. Nhận xét
03
01

Từ mượn là từ có nguồn gốc từ một
ngôn ngữ khác.

04
02

Từ mượn ngôn ngữ châu Âu được
việt hoá gần như hoàn toàn: cà phê,
cà vạt, săm, lốp

Từ mượn được viết nguyên dạng
hoặc viết tách từng âm tiết, giữa
các âm có gạch nối

Từ vay mượn tiếng Hán

05

Tránh lạm dụng từ mượn để không
gây khó hiểu, khó chịu cho người
nghe.

Hoạt động
luyện tập

0
3

1. Bài tập 1
HS làm bài
tập 1 vào vở

1. Bài tập 1
Câu a

Các từ vay mượn tiếng Hán: kế hoạch,
công nghiệp, băng, không khí, ô
nhiễm. Các từ này có cách đọc và hình
thức chính tả giống từ thuần Việt, có
tính chất khái quát về nghĩa.

Các từ vay mượn tiếng Anh: ô-dôn.
Từ có gạch nối giữa các âm tiết. 

1. Bài tập 1
Câu b

Từ ô-dôn tạo cảm giác về từ
mượn rõ nhất. Vì đây là một
thuật ngữ khoa học, có cấu tạo
và hình thức chính tả khác biệt.

1. Bài tập 1
Câu c

Không: không trung
(khoảng không gian trên
cao), không gian (là khoảng
không mở rộng theo ba
chiều cao, dài, rộng), không
quân (một quân chủng hoạt
động trên không nhằm bảo
vệ vùng trời quốc gia)

vvv

nhiễm: lây nhiễm (chỉ sự
truyền lan của bệnh hoặc
thói xấu nào đó), truyền
nhiễm (lây lan của dịch
bệnh), nhiễm khuẩn (chỉ tình
trạng một sinh vật bị vi
khuẩn xâm nhập vào cơ thể)

2. Bài tập 2

Nêu nhận xét về đặc
điểm của vốn từ
tiếng Việt.

2. Bài tập 2

Vốn từ tiếng Việt giàu có
và phức tạp, gồm nhiều từ
được mượn ở những ngôn
ngữ khác.

3. Bài tập 3

Lựa chọn những từ ngữ trong tiếng Việt
có khả năng thay thế cho những từ
mượn không cần thiết trong câu văn.

3. Bài tập 3

Có thể diễn đạt lại:
Người hâm mộ thực sự phấn khích, hân
hoan khi thấy thần tượng của mình xuất
hiện trên cửa chiếc chuyên cơ vừa đáp
xuống sân bay.

3. Bài tập 3
Tránh lạm dụng từ
mượn để không gây
khó hiểu, khó chịu
cho người nghe, gười
đọc và không làm mất
đi sự trong sáng của
tiếng Việt.

Vận dụng

0
4

Vận dụng
Việc nhìn nhận một vấn đề từ
nhiều góc độ sẽ mang đến cho
chúng ta những lợi ích gì? Em hãy
viết đoạn văn khoảng 150 chữ
trình bày ý kiến của mình về vấn
đề trên, trong đoạn văn có sử
dụng ít nhất hai từ Hán Việt

Dự kiến sản phẩm
Việc nhìn nhận một vấn đề từ nhiều góc độ sẽ mang đến cho chúng ta sự hiểu biết, cái nhìn bao quát và đi đến
những hành động đúng đắn trong cuộc sống. Con người có đôi mắt để nhìn đời phân biệt đục-trong, phải-trái, đúngsai… Tuy nhiên, nếu chỉ đánh giá mọi việc bằng đôi mắt của mình, có khi chúng ta sẽ mắc phải những sai lầm. Suy
nghĩ khác, góc nhìn khác giúp ta có cái nhìn toàn diện về sự vật, hiện tượng. Nó còn giúp ta tránh được lối suy
nghĩ thiển cận, phiến diện và bồi dưỡng cho ta tri thức mới mẻ. Biết suy nghĩ khác biệt tạo nên tính năng
động trong tư duy. Đó chính là cơ sở và động lực để con người sáng tạo và thành công. Steve Jobs đã không ngần
ngại suy nghĩ về một sản phẩm khác biệt trong nhiều năm. Cuối cùng ông đã tạo ra được chiếc Iphone huyền thoại.
Harland Sanders đến gần cuối cuộc đời mới nhận ra sự khác biệt của món gà rán do ông sáng tạo và gặt hái thành
công lớn sau bao năm tháng vất vả. Tất cả là nhờ có điểm nhìn khác biệt, suy nghĩ khác biệt. Như vậy, để nhận định
vấn đề một cách đúng đắn, chúng ta phải thay đổi góc nhìn, phải đặt mình vào vị trí của mọi người đến tìm hiểu
mọi việc một cách toàn diện hơn. “Không có gì tầm thường trên thế giới. Tất cả đều phụ thuộc vào góc nhìn”
thuộc vào góc nhìn”.