B�i 18:
CHƯƠNG 4: NGÀNH THÂN MỀM
TRAI SÔNG
Bạch tuột
Sò
Ốc sên
MỘT SỐ THÂN MỀM
Trai sông
Ốc vặn
Mực
I. Hình dạng, cấu tạo
Đầu vỏ
Bản lề
Đuôi vỏ
Vòng tăng trưởng
1
2
4
3
5
Đỉnh vỏ
1. Vỏ trai
I .Hình dạng cấu tạo
+ Vỏ trai gồm mấy mảnh?
+Chúng được gắn với nhau bằng gì?
1. Vỏ trai
1
2
3
4
5
- Gồm 2 mảnh gắn với nhau nhờ bản lề phía lưng
Bản lề
+ Vỏ trai gồm ba lớp:
- Lớp sừng
- Lớp đá vôi
- Lớp xà cừ
+ Vỏ trai có cấu tao gồm những lớp nào?
Cứng rắn, có khả năng khép mở.
Vỏ trai có đặc điểm gì phù hợp với chức năng bảo vệ?
Bảo vệ cơ thể trai
I .Hình dạng cấu tạo
Vỏ trai
- Gồm 2 mảnh gắn với nhau nhờ bản lề phía lưng


- Vỏ trai gồm ba lớp:
- Lớp sừng
- Lớp đá vôi
- Lớp xà cừ
2. Cơ thể trai
Cơ thể Trai sông gồm mấy phần?
Phần ngoài: áo trai
Phần giữa: 2 tấm mang
Phần trong: thân trai, chân trai
Đầu trai tiêu giảm.
Vậy đầu trai ở đâu?
2. Cơ thể trai
Xác định tên các cơ quan ứng với vị trí các số 1, 2 ... 11 cho phù hợp?
11
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
tấm miệng
cơ khép vỏ sau
áo trai
chân
ống thoát
mang
ống hút
lỗ miệng
cơ khép vỏ trứơc
thân
vỏ
II. Di chuyển
Giải thích cơ chế giúp trai di chuyển du?c trong bùn theo chiều mũi tên?
Nhờ sự thò ra thụt vào của chân kết hợp với sự đóng mở của vỏ, tạo ra lực đẩy do nu?c phun ra ở rãnh sau.
Trai tự vệ bằng cách nào?
Khi gặp nguy hiểm trai thu mình vào vỏ và ẩn du?i bùn
III. Dinh d­ưỡng
Dòng nưu?c vào mang nh?ng gì vào miệng và mang trai?
Dòng nưuớc vào
Ô xi
Vụn hữu cơ và ĐVNS
Mang
Miệng
Em có nhận xét gì về kiểu dinh dưuỡng của trai?
Dinh duưỡng thụ động
IV. Sinh sản
Nghiên cứu thông tin sgk tìm từ thích hợp điền vào vị trí tưuơng ứng với các số trong sơ đồ sau?
IV. Sinh sản
Nghiên cứu thông tin sgk tìm từ thích hợp điền vào vị trí tương ứng với các số trong sơ đồ sau?
Tinh trùng
Trai cái
ấu trùng
Trai con
(ở bùn)
1. ý nghĩa của giai đoạn trứng phát triển thành ấu trùng trong mang trai mẹ?
2. ý nghĩa của giai đoạn ấu trùng bám vào da và mang cá?
Đáp án:
Bảo vệ trứng và ấu trùng
2. Giúp trai phát tán nòi giống rộng rãi
II. Di chuyển:
Chân trai thò ra thụt vào kết hợp với động tác đóng mở vỏ => di chuyển
Di chuyển chậm chạp
III. Dinh dưỡng
Dòng nước qua ống hút mang thức ăn đến miệng và oxi đến mang.
Dinh dưỡng thụ động
Hô hấp qua mang
IV. Sinh sản
Cơ thể trai phân tính
Trứng phát triển qua giai đoạn ấu trùng
Thụ tinh ngoài
T H Â N M Ề M
V Ỏ T R A I
8
7
6
5
4
3
2
1
T
L Ớ P S Ừ N G
S
C H Â N T R A I
N
I
� O T R A I
A
Đ Á V Ô I
Ô
T H Ụ Đ Ộ N G
G
N G Ọ C T R A I
R
Đáp án
ô chữ
1. Trai, sò, ốc, hến... thuộc ngành?
2. Vỏ trai có... bọc ngoài?
3. Cơ thể trai phía trong là thân trai, phía ngoài là...?
4. ...gồm hai mảnh gắn với nhau nhờ bản lề ở phía lưng?
5. Xà cừ do lớp ngoài của... tiết ra tạo thành?
6. Lớp giữa của vỏ trai là lớp...?
8. Lớp xà cừ mỏng có thể tạo nên...?
7. Kiểu dinh dưỡng của trai...?
Trò chơi giải ô chữ
DẶN DÒ
Học bài và trả lời câu hỏi cuối bài.
- Đọc mục “em có biết”.
- Sưu tầm tranh ảnh, mẫu vật một số đại diện của ngành thân mềm.
- Chuẩn bị bài: một số thân mềm khác.